Ρομπότ αντί εργαζομένων; Μη βιάζεστε συνιστούν ειδικοί – Γιατί οι άνθρωποι είναι αναντικατάστατοι

Οι εταιρείες που αντικαθιστούν τους εργαζόμενους με ρομπότ κινδυνεύουν αντί να βρεθούν μπροστά στην κούρσα της ανταγωνιστικότητας, να χάσουν τα πλεονεκτήματα που ήδη έχουν, προειδοποιεί νέα έρευνα.

Σε μια σειρά κλάδους, στην αυτοκινητοβιομηχανία, τη μεταποίηση, την αποθήκευση-διαλογή εμπορευμάτων, η υιοθέτηση αυτοματοποιημένων συστημάτων που συνδυάζουν τεχνητή νοημοσύνη με λεπτό χειρισμό και μπορούν να εκτελέσουν ανθρώπινα καθήκοντα με μεγαλύτερη ταχύτητα, προβλεψιμότητα και ασφάλεια, μοιάζει μονόδρομος.

Η Amazon επιδιώκει να αυτοματοποιήσει το 75% των λειτουργιών της, κάτι που θα αντικαταστήσει περίπου 500.000 ανθρώπινες θέσεις εργασίας και θα βάλει φρένο στις προσλήψεις περίπου 100.000 εργαζομένων. Ήδη ανακοίνωσε νέες απολύσεις 16.000 υπαλλήλων τον Γενάρη του 2026, ενώ είχαν προηγηθεί άλλες 14.000 πριν τρεις μήνες.

Η αυτοκινητοβιομηχανία Hyundai βαδίζει σε αντίστοιχο δρόμο, προσθέτοντας 1.000 νέα ρομπότ για να εργαστούν πλάι στους περίπου 1500 εργαζόμενους της γραμμής παραγωγής στο εργοστάσιό της στην Τζόρτζια των ΗΠΑ. Ως το 2028 θα έχει κατασκευάσει εργοστάσιο που θα παράγει πάνω από 30.000 ρομπότ ετησίως.

Σύμφωνα με ορισμένους «ειδικούς καριέρας», ο τελικός στόχος, είναι να περιοριστεί ή ακόμη και να εξαλειφθεί το ανθρώπινο προσωπικό, αργά ή γρήγορα, μας πληροφορεί το διεθνές επιχειρηματικό περιοδικό Quartz.

Κρίσιμη καμπή

«Βρισκόμαστε σε μια κρίσιμη καμπή: η αυτοματοποίηση δεν είναι πια μόνο κέρδος σε αποδοτικότητα, αλλά επαναπροσδιορίζει τον μελλοντικό ρόλο της ανθρώπινης εργασίας, την αξία της εργασίας και τον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις ανταγωνίζονται σε κόστος και ταχύτητα», δήλωσε σε ανάρτησή του στο Linkedin ο Nτάνιελ Μπάρους, ένας από τους πιο διάσημους «μελλοντιστές τεχνολογίας» και στρατηγικός αναλυτής τεχνητής νοημοσύνης.

Ο όρος «μελλοντιστής» επιλέγεται από επαγγελματίες του κλάδου ως απόδοση του αγγλόφωνου «futurist», αντί του «φουτουριστής» ή «μελλοντολόγος», λέξεις που παραπέμπουν η πρώτη στην τέχνη και η δεύτερη στη μεταφυσική.

Αντιθέτως οι technology futurists δεν έχουν κάποια κρυστάλλινη μπάλα για να δουν τι θα γίνει στο μέλλον, αλλά αναλύουν δεδομένα και τάσεις, και επεξεργάζονται ρεαλιστικά σενάρια, με βάση επιστημονικά μεθοδολογικά εργαλεία.

Αυτό κάνει και η νέα έρευνα του Βinghampton University, το οποίο ανήκει στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης (SUNY) και διαθέτει ένα από τα πιο εξελιγμένα εργαστήρια για τη ρομποτική και την αυτοματοποίηση.

Οι επιχειρήσεις που βιάζονται να ενσωματώσουν τα ρομπότ στην εταιρική δομή, χωρίς να έχουν προηγουμένως μελετήσει τον αντίκτυπο στο ανθρώπινο προσωπικό, κάνουν μεγάλο λάθος, υποστηρίζουν οι ερευνητές.

Συνεργασία και όχι αντικατάσταση

«Αν εστιάζετε στο να ανταγωνιστείτε άλλες εταιρείες εισάγοντας ρομπότ για να αντικαταστήσετε ορισμένους βασικούς ρόλους που παραδοσιακά εκτελούσαν οι ανθρώπινοι εργαζόμενοι, αυτό δεν είναι πάντα η καλύτερη στρατηγική, καθώς οι ανταγωνιστές σας θα μπορούσαν εύκολα να κάνουν το ίδιο», τονίζει ένας από τους συγγραφείς της μελέτης.

Η λύση δεν είναι η αντικατάσταση, αλλά η συνεργασία και η αλληλοσυμπλήρωση ρομπότ και εργαζομένων, συμβουλεύουν.

«Με απλά λόγια, η χρήση ρομπότ σε συνεργασία με τον άνθρωπο μπορεί να αλλάξει τις κοινωνικές δυναμικές με τρόπους που ενθαρρύνουν τα μέλη της ομάδας να αισθάνονται, να ενεργούν και να σκέφτονται από κοινού», αναφέρει η μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of Organizational Behavior. «Αξιοποιώντας αυτούς τους πόρους μέσω της χρήσης ρομπότ σε συνεργατικά περιβάλλοντα, οι επιχειρήσεις μπορούν όχι μόνο να δημιουργήσουν πρόσθετη οικονομική αξία από το ανθρώπινο δυναμικό τους, αλλά και να βελτιώσουν την ικανότητά τους να αποκομίσουν μεγαλύτερο μερίδιο αυτής της αξίας στην ανταγωνιστική αγορά

Γιατί τα ρομπότ (από μόνα τους) δεν παράγουν αξία

Ειδικοί στον χώρο εργασίας συμφωνούν με το συμπέρασμα της έρευνας, προσθέτοντας ότι οι εταιρείες που βιάζονται να υιοθετήσουν την αυτοματοποίηση χωρίς να λάβουν υπόψη τους υπαλλήλους τους λαμβάνουν μια κοντόφθαλμη απόφαση, κυρίως για τους ακόλουθους λόγους:

1. Χωρίς συνεργασία ανθρώπων και ρομπότ δεν μπορείτε να ξεπεράσετε το βασικό επίπεδο

«Όταν κάθε εταιρεία είναι σε θέση να εκτελεί συγκεκριμένες εργασίες, τότε αυτό δεν αποτελεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, αλλά απλώς μια βασική απαίτηση. Αυτό που χάνουν οι εταιρείες στη διαδρομή είναι η ικανότητά τους να προσαρμόζονται, η ικανότητά τους να σκέφτονται, η ικανότητά τους να χρησιμοποιούν την κρίση τους», δηλώνει νομικός Έρικ Κινγκσλευ, που ειδικεύεται σε εργασιακά θέματα.

Η καλύτερη λύση διαχείρισης είναι η χρήση ενός συνδυασμού ανθρώπινων και τεχνολογικών πόρων. «Έχουμε δει αυτή τη λύση να λειτουργεί για δεκαετίες σε διάφορους κλάδους, από την ιατρική έως τη μεταποίηση και την εφοδιαστική αλυσίδα», σημείωσε. «Χρησιμοποιούμε τους ανθρώπους για να παρέχουν κρίση, ηθική, δημιουργικότητα και δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων, και χρησιμοποιούμε την τεχνολογία για να παρέχουμε ταχύτητα, επανάληψη και δεξιότητες επεξεργασίας δεδομένων».

Όταν οι εταιρείες εξαλείφουν τον άνθρωπο από αυτή την εξίσωση, η ιστορία δείχνει ότι αυτές οι εταιρείες «τελικά υποφέρουν από ένα σύστημα που δεν είναι αρκετά ισχυρό για να ανταποκριθεί στις επιχειρηματικές τους απαιτήσεις»

2. Τα bots δεν παρέχουν απαραίτητα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα

Οι εταιρείες που βασίζονται υπερβολικά στα ρομπότ μπορεί να το μετανιώσουν, αφού οι ανταγωνιστές τους θα κάνουν το ίδιο.

«Η αυτοματοποίηση που επιδιώκεται αποκλειστικά για τη μείωση του κόστους παράγει συστήματα μαζικής κλίμακας αλλά μέτριας απόδοσης», δήλωσε ο Νικ Κέιλ, επικεφαλής μηχανικός της Cisco, του πολυεθνικού τεχνολογικού γίγαντα.

Ο ίδιος δήλωσε ότι αν οι ανταγωνιστές μπορούν να αναπτύξουν τα ίδια ρομπότ που εκτελούν τα ίδια σενάρια εντολών, η αυτοματοποίηση παύει να αποτελεί πλεονέκτημα.

«Το πραγματικό πλεονέκτημα προέρχεται από τον τρόπο με τον οποίο η ανθρώπινη εμπειρία και γνώση διαμορφώνει το τι κάνει η αυτοματοποίηση, ποιες ακραίες περιπτώσεις κλιμακώνει και πώς το σύστημα προσαρμόζεται σε νέες καταστάσεις», σημείωσε.

3. Το ταγκό χρειάζεται δύο

Τα ρομπότ και οι άνθρωποι μπορεί να γίνουν εξαιρετικοί παρτενέρ,  επιμένουν οι αναλυτές.

Τα πιο αποτελεσματικά συστήματα δεν είναι «ανθρώπινα ή μηχανικά», αλλά σκόπιμα συνδεδεμένα.

«Η χειρουργική και η προηγμένη μεταποίηση το έμαθαν νωρίς: οι μηχανές προσφέρουν ακρίβεια και συνέπεια, ενώ οι άνθρωποι παρέχουν κρίση με βάση το πλαίσιο και προσαρμοστική λήψη αποφάσεων», δήλωσε ο Λάνγκλεϊ Αλιμπάρτον,  πρόεδρος της AI Communications Consulting.

«Η πλήρης αντικατάσταση (των ανθρώπων από ρομπότ) λειτουργεί για μονότονα, επαναλαμβανόμενα καθήκοντα. Αλλά όταν τα πράγματα γίνονται πιο πολύπλοκα, το να αποκλείεις τον ανθρώπινο παράγοντα, δεν αυξάνει μόνο τον κίνδυνο λάθους, αλλά εξαλείφει την ικανότητα του συστήματος να μαθαίνει».

Επιπλέον, η ιστορία δείχνει ότι στις περισσότερες περιπτώσεις, ο συνδυασμός ανθρώπων και ρομπότ παράγει καλύτερα αποτελέσματα, όχι μόνο λειτουργικά, αλλά και στρατηγικά.

Άνθρωπος και ρομπότ

«Ο πειρασμός να αποκλειστούν οι άνθρωποι προέρχεται συνήθως από έναν στενό ορισμό της αποδοτικότητας. Τα ρομπότ δεν αρρωσταίνουν, δεν συνδικαλίζονται και δεν ζητούν αυξήσεις. Σε έναν εταιρικό πίνακα δεδομένων, αυτό φαίνεται συναρπαστικό».

Αλλά η πραγματικότητα δεν μπαίνει σε κουτάκια.

«Οι άνθρωποι εξακολουθούν να είναι καλύτεροι στο χειρισμό ακραίων περιπτώσεων, ηθικών αποφάσεων, λεπτών αποχρώσεων με βάσει τις προτιμήσεις του πελάτη, αλλά και στο να προσαρμόζονται πιο γρήγορα όταν αλλάζουν οι συνθήκες», συμπληρώνει ο σύμβουλος ΑΙ.

«Οι επιχειρήσεις που φέρονται έξυπνα δεν  ρωτούν: «Πώς αντικαθιστούμε τους ανθρώπους;» Ρωτούν: «Πού προσθέτουν οι άνθρωποι τη μεγαλύτερη αξία και πώς σχεδιάζουμε μηχανές γύρω από αυτό;»