«Δεν είμαστε έτοιμοι για την κλιματική αλλαγή» – Οι επιστημονικοί σύμβουλοι της ΕΕ ζητούν μέτρα προσαρμογής

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι προετοιμασμένοι για τα χειρότερα που έπονται καθώς η κλιματική αλλαγή αυξάνει την ένταση και την συχνότητα φυσικών καταστροφών, προειδοποιούν οι ανεξάρτητοι σύμβουλοι της Ένωσης, τονίζοντας ότι απειτούνται επειγόντως μέτρα προσαρμογής.

Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες η Ευρώπη έχει αναδειχθεί σε hotspot της κλιματικής αλλαγής με τη θερμοκρασία να έχει ανέβει πάνω από δύο φορές περισσότερο σε σχέση με τον παγκόσμιο μέσο όρο, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Μετεωρολογίας, μια τάση που φέρνει συχνότερους και εντονότερους καύσωνες, καταιγίδες και διάβρωση των ακτών.

Σύμφωνα με επίσημα δεδομένα της ΕΕ, οι ζημιές σε υποδομές και κτήρια της Ευρώπης λόγω ακραίων καιρικών φαινομένων φτάνει σήμερα τα 45 δισ. ευρώ τον χρόνο, πέντε φορές πάνω από τα επίπεδα της δεκαετίας του 1980.

Ηκλιματική αλλαγή θα μπορούσε να υπονομεύσει την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης, να επιβαρύνει τους δημόσιους προϋπολογισμούς και απειλήσει τη δημόσια ασφάλεια

Σύμφωνα δε με περυσινή έκθεση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Περιβάλλοντος, η κλιματική αλλαγή θα μπορούσε να μειώσει το ΑΕΠ της ΕΕ κατά 7 % έως το τέλος του αιώνα, με εκτιμώμενες απώλειες 2,4 τρισεκατομμυρίων ευρώ από το 2031 έως το 2050.

Όπως προειδοποιεί σε νέα έκθεσή της η Ευρωπαϊκή Συμβουλευτική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή, η ΕΕ έχει μεν θέσει φιλόδοξους στόχους για τον περιορισμό της κλιματικής αλλαγής, υπολείπεται όμως σε μέτρα «προσαρμογής» στη νέα πραγματικότητα.

Η περυσινή περίοδος πυρκαγιών ήταν η χειρότερη που έχει ζήσει η ΕΕ εδώ και τουλάχιστον 20 χρόνια (Reuters)

«Πρόκειται για έλλειψη συνοχής, έλλειψη συντονισμού, αλλά και έλλειψη κονδυλίων» δήλωσε ο πρόεδρος της επιτροπής Ότμαν Έντενχοφερ.

«Τα ακραία καιρικά και κλιματικά φαινόμενα προκαλούν ήδη σοβαρές απώλειες σε ολόκληρη την Ευρώπη. Μόνο η ακραία ζέστη έχει επιφέρει δεκάδες χιλιάδες πρόωρους θανάτους τα τελευταία χρόνια, συμπεριλαμβανομένων περίπου 24.000 το καλοκαίρι του 2025» επισήμανε.

Χωρίς επαρκή μέτρα προσαρμογής, η κλιματική αλλαγή θα μπορούσε να υπονομεύσει την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης, να επιβαρύνει τους δημόσιους προϋπολογισμούς και να αυξήσει τους κινδύνους για τη δημόσια ασφάλεια, διαπιστώνει η έκθεση.

«Χωρίς επαρκή προσαρμογή, οι επιπτώσεις ενδέχεται να λειτουργήσουν συνδυαστικά,  διαβρώνοντας και αποσταθεροποιώντας τα οικονομικά και κοινωνικά θεμέλια της  Ευρώπης. Παρόλα αυτά, οι έως σήμερα καταβληθείσες προσπάθειες προσαρμογής παραμένουν ανεπαρκείς για την πρόληψη των επιπτώσεων και τη διαχείριση των αυξανόμενων κλιματικών κινδύνων» γράφουν οι συντάκτες.

Ετοιμαστείτε για ζέστη

Η έκθεση αναγνωρίζει ότι ο στόχος της Συμφωνίας του Παρισιού, σύμφωνα με τον οποίο η άνοδος της θερμοκρασίας έως τα τέλη του αιώνα δεν πρέπει να ξεπεράσει τους 1,5 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα, είναι πιθανότατα νεκρός.

Για τον λόγο αυτό η έκθεση συνιστά σε όλες τις χώρες της ΕΕ να ετοιμαστούν για μια άνοδο κατά 2,8 έως 3,3 βαθμούς έως το 2100.

Με βάση αυτά τα σενάρια πρέπει να καταρτιστούν σχέδια προσαρμογής για τους πολίτες και τους επιχειρήσεις –για παράδειγμα, εμποδίζοντας τη δόμηση σε περιοχές που κινδυνεύουν από πλημμύρες, να σχεδιάσουν μέτρα στήριξης για τους αγρότες που πλήττονται από την ξηρασία, καθώς και να μετριάσουν το φαινόμενο της θερμικής νησίδας που απειλεί τις μεγάλες πόλεις.

Το κόστος των ιστορικών πλημμυρών του 2023 στη Σλοβεμία έφτασε το 11% του ΑΕΠ (EPA/STR)

Οι σύμβουλοι της ΕΕ για το κλίμα ζητούν επίσης επενδύσεις σε συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης καθώς και στην αύξηση της ασφαλιστικής κάλυψης, για παράδειγμα μέσω ενός πανευρωπαϊκού συστήματος αντασφάλισης.

Μόνο το ένα τέταρτο των οικονομικών ζημιών που συνδέονται με το κλίμα στην ΕΕ καλύπτεται σήμερα από ασφάλεια.

Η μέση παγκόσμια επιφανειακή θερμοκρασία είναι σήμερα 1,4 βαθμούς υψηλότερη από τα επίπεδα πριν από τη βιομηχανική επανάσταση.

Παρά τον στόχο του Παρισιού, οι δεσμεύσεις που έχουν καταθέσει ως σήμερα οι κυβερνήσεις για τη μείωση των εκπομπών άνθρακα οδηγούν σε αύξηση κατά 2,3-2,5 βαθμούς, εκτιμά ο ΟΗΕ.

Εντός του έτους η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να προτείνει νέα στρατηγική «κλιματική ανθεκτικότητας», έπειτα από μια σειρά φυσικών καταστροφών.

Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) υπολόγισε τις μέσες ετήσιες οικονομικές απώλειες που προκλήθηκαν από φαινόμενα που σχετίζονται με το κλίμα, όπως έντονη ζέστη, πλημμύρες και ξηρασία, από το 1980 έως το 2023.

Μεταξύ άλλων, οι πλημμύρες του 2023 προκάλεσαν ζημιές που αντιστοιχούν στο 11% του ΑΕΠ της Σλοβενίας, ενώ πέρυσι η Ευρωπαϊκή Ένωση τις χειρότερες πυρκαγιές από τότε που ξεκίνησε η επίσημη τήρηση αρχείων πριν από 20 χρόνια.

Σε παγκόσμιο δε επίπεδο, τα τρία προηγούμενα χρόνια ήταν τα θερμότερα που έχουν καταγραφεί ποτέ.

Τον Νοέμβριο, η ΕΕ συμφώνησε τον ενδιάμεσο κλιματικό στόχο για το 2040, ο οποίος προβλέπει μείωση των εκπομπών άνθρακα κατά 90%, σε σχέση με τα επίπεδα του 1990.

Ο στόχος ήταν προϊόν συμβιβασμών, καθώς στις διαπραγματεύσεις η κλιματική πολιτική συγκρούστηκε με την ανησυχία για οικονομικές επιπτώσεις.

Ο αποδυναμωμένος στόχος επιτρέπει στις κυβερνήσεις να αγοράζουν πιστώσεις άνθρακα από άλλες χώρες για να καλύπτουν έως και το 5% της προβλεπόμενης μείωσης –για παράδειγμα, θα μπορούσαν να πληρώνουν άλλες χώρες για να φυτεύουν δάση. Αυτό, όμως, θα σήμαινε ότι ένα μέρος της μείωσης των ευρωπαϊκών εκπομπών θα ήταν πλασματικό.

Οι επιστημονικοί σύμβουλοι της ΕΕ είχαν διαφωνήσει με τη χρήση αγορασμένων πιστώσεων άνθρακα για τον κλιματικό στόχο, επισημαίνοντας ότι αυτό θα εξέτρεπε πόρους που θα μπορούσαν να επενδυθούν στις ευρωπαϊκές βιομηχανίες.