Μπορεί η Γερμανία να επανακάμψει με την άνοδο των αμυντικών δαπανών;

Εδώ και αρκετό καιρό, η οικονομική ανάκαμψη φαίνεται να είναι προ των πυλών για τη Γερμανία. Οι αισιόδοξες προβλέψεις έχουν υποκύψει σε επανειλημμένες δυσκολίες, από την ακριβή ενέργεια έως τους δασμούς του Ντόναλντ Τραμπ και το dumping της Κίνας. Τον περασμένο μήνα, η κυβέρνηση με επικεφαλής τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς υποβάθμισε τις προβλέψεις της για την ανάπτυξη το 2026 από 1,3% σε 1%.

Οι φιλόδοξες υποσχέσεις για μεταρρυθμίσεις έχουν δώσει τη θέση τους σε μικρές διαμάχες εντός της κυβερνητικής συμμαχίας σχετικά με την ασφάλιση και τον φόρο κληρονομιάς. Μόλις εννέα μήνες μετά την έναρξη της θητείας της κυβέρνησης, έχει επικρατήσει μια αίσθηση αβεβαιότητας. Οι επιχειρήσεις έχουν βαρεθεί. «Η ευφορία [για την εκλογή του κ. Μερτς] έχει δώσει τη θέση της στον απόλυτο τρόμο για την εξέλιξη της Γερμανίας», ήταν η πρόσφατη τοποθέτηση ενός επιχειρηματία, σύμφωνα με άρθρο του Economist.

Υποσχόμενος να δημιουργήσει τον «ισχυρότερο τακτικό στρατό» της Ευρώπης, ο κ. Μερτς παρουσίασε ένα σχέδιο για την επίτευξη του στόχου του ΝΑΤΟ να διαθέτει το 3,5% του ΑΕΠ για την άμυνα έως το 2029

Τι ελπίζουν για τη Γερμανία

Αυτό μπορεί να είναι υπερβολικό. Ωστόσο, ορισμένοι σίγουρα ήλπιζαν σε ταχύτερη ανάκαμψη, δεδομένων των εξαιρετικών δημοσιονομικών κινήτρων που έχει υιοθετήσει η Γερμανία.

Τον περασμένο Μάρτιο, με πρωτοβουλία του κ. Μερτς, η γερμανική Βουλή Bundestag ενέκρινε ένα ταμείο ύψους 500 δισ. ευρώ (595 δισ. δολάρια) για το κλίμα και τις υποδομές, χρηματοδοτούμενο από το χρέος και εξαιρέθηκε το μεγαλύτερο μέρος των αμυντικών δαπανών από το συνταγματικό «φρένο χρέους», το οποίο θέτει ανώτατο όριο στα ελλείμματα.

Υποσχόμενος να δημιουργήσει τον «ισχυρότερο τακτικό στρατό» της Ευρώπης, ο κ. Μερτς παρουσίασε ένα σχέδιο για την επίτευξη του στόχου του ΝΑΤΟ να διαθέτει το 3,5% του ΑΕΠ για την άμυνα έως το 2029, έξι χρόνια νωρίτερα από το απαιτούμενο.

Πέρυσι, η χώρα που κάποτε ήταν γνωστή ως η πρωταθλήτρια της λιτότητας στην Ευρώπη, είχε έλλειμμα ύψους 2,4% του ΑΕΠ, το οποίο θα διευρυνθεί ακόμη περισσότερο τα επόμενα χρόνια. Οι συνολικές αμυντικές δαπάνες αυξήθηκαν από 47 δισ. ευρώ το 2021 σε 108 δισ. ευρώ φέτος, ή 2,8% του ΑΕΠ.

Οι δαπάνες για ακριβά είδη, όπως θωρακισμένα οχήματα, αεροπορική άμυνα και διαστημική τεχνολογία, θα συμβάλουν περαιτέρω

Ο επανεξοπλισμός για τη Γερμανία

Ο γερμανικός επανεξοπλισμός ξεκίνησε το 2022, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και την αναγγελία του τότε καγκελαρίου Όλαφ Σολτς για μια στροφή στην πολιτική ασφάλειας. Ο κ. Μερτς επιτάχυνε την αύξηση. Παρά την απαισιοδοξία, η γενναιοδωρία της κυβέρνησής του έχει δώσει σημάδια ανάκαμψης. Πέρυσι, η οικονομία σημείωσε αύξηση 0,2%, μετά από χρόνια στασιμότητας. Τα δύο τρίτα της προβλεπόμενης ανάπτυξης για φέτος αποδίδονται στη δημοσιονομική πολιτική.

Οι παραγγελίες στον τομέα της μεταποίησης έχουν αρχίσει να αυξάνονται, πιθανώς λόγω των δαπανών για όπλα και πυρομαχικά. Οι δαπάνες για ακριβά είδη, όπως θωρακισμένα οχήματα, αεροπορική άμυνα και διαστημική τεχνολογία, θα συμβάλουν περαιτέρω.

«Πρέπει να περιμένουμε περισσότερα στοιχεία για να ξέρουμε αν πρόκειται για μια αμυδρή ελπίδα ή για κάτι περισσότερο», λέει ο Γιοχάνες Μπίντερ από το Ινστιτούτο για την Παγκόσμια Οικονομία του Κιέλου. «Αλλά υπάρχουν λόγοι να είμαστε αισιόδοξοι».

Τα εμπόδια στις εγκαταστάσεις και στην προσφορά εργασίας, καθώς και η γραφειοκρατία, είναι μια μάστιγα για ολόκληρη την οικονομία

Το ερώτημα

Το μεγαλύτερο ερώτημα είναι πόσο γρήγορα μπορεί η Γερμανία να μετατρέψει αυτές τις παραγγελίες σε παραγωγή. Οι κατασκευαστές όπλων της έχουν ανταποκριθεί ικανοποιητικά στην αυξημένη ζήτηση, υποστηρίζει ο Oliver Rakau της συμβουλευτικής εταιρείας Oxford Economics, αλλά δεν έχουν κινηθεί αρκετά γρήγορα για να αποφύγουν τις τεράστιες καθυστερήσεις.

Τα εμπόδια στις εγκαταστάσεις και στην προσφορά εργασίας, καθώς και η γραφειοκρατία, είναι μια μάστιγα για ολόκληρη την οικονομία. Ο τομέας της άμυνας δεν αποτελεί εξαίρεση. Ορισμένες εταιρείες παραπονούνται ότι χρειάζεται πολύς χρόνος για να λάβουν άδεια ασφαλείας για τους εργαζόμενους που προσλαμβάνουν. Ωστόσο, ο Carsten Brzeski, αναλυτής της Γερμανίας στην τράπεζα ING, θεωρεί τη Γερμανία ως μια οικονομία από «μπουκάλι κέτσαπ»: αν την ανακινείς για πολύ ώρα, δεν συμβαίνει τίποτα, μέχρι που ξαφνικά βγαίνει όλο το περιεχόμενο.

Μπορεί αυτή η ανάκαμψη που προκαλείται από το κράτος να δημιουργήσει μια ευρύτερη ανάκαμψη; Οι παραγγελίες είναι ένα θέμα, αλλά η συνολική παραγωγική δραστηριότητα παραμένει στάσιμη, έχοντας μειωθεί κατά 15% από το αποκορύφωμά της το 2018. Οι παραδοσιακοί βιομηχανικοί μοχλοί της αυτοκινητοβιομηχανίας και της χημικής βιομηχανίας είναι υποτονικοί.

Η Γερμανία χάνει περίπου 14.000 εργαζομένους στον τομέα της μεταποίησης κάθε μήνα

Απώλεια εργαζομένων

Η Γερμανία χάνει περίπου 14.000 εργαζομένους στον τομέα της μεταποίησης κάθε μήνα. Η υπερβολική δαπάνη για την άμυνα και τις υποδομές θα πρέπει να έχει επιπτώσεις σε άλλα τμήματα της οικονομίας. Ορισμένοι απολυμένοι εργαζόμενοι ή αδρανείς αυτοκινητοβιομηχανίες ενδέχεται να αναδιατεθούν για την παραγωγή όπλων και πυρομαχικών. Ωστόσο, δεν μπορούν όλοι οι εργαζόμενοι στην αυτοκινητοβιομηχανία να ελπίζουν σε μια θέση εργασίας στον τομέα της άμυνας, λέει ο κ. Brzeski.

Ωστόσο, οι έξυπνα στοχευμένες δαπάνες θα οδηγήσουν με τον καιρό στην καινοτομία σε ολόκληρη την οικονομία, σημειώνει ο Constantin Häfner, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Fraunhofer Society, ενός ινστιτούτου εφαρμοσμένης έρευνας, «ειδικά καθώς εξαλείφεται το χάσμα μεταξύ της αμυντικής και της λοιπής τεχνολογίας». Ένα μεγάλο μέρος των αμυντικών δαπανών της Γερμανίας θα διατεθεί σε γνωστές εταιρείες όπως η Rheinmetall.

Ενδεχόμενο για ακόμη χαμηλότερη ανάπτυξη

Ωστόσο, η ενθάρρυνση, για παράδειγμα, του δικτύου νεοφυών επιχειρήσεων στο Μόναχο και τα περίχωρά του που ασχολούνται με drones, ρομποτική και τεχνολογία άμυνας με τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να έχει σημαντικές δευτερογενείς επιπτώσεις. Ο κ. Binder υποστηρίζει ότι η Γερμανία θα πρέπει να θέσει ένα σημείο αναφοράς για το μερίδιο των αμυντικών δαπανών που διατίθεται στην έρευνα και την ανάπτυξη.

Προς το παρόν, όμως, μια μελαγχολική Γερμανία περιμένει με ανυπομονησία την πολυαναμενόμενη ανάκαμψή της. Λόγω των δυσκολιών στην μετατροπή των παραγγελιών σε παραγωγή, ο κ. Rakau πιστεύει ότι η ανάπτυξη φέτος θα αποδειχθεί ακόμη πιο αργή από ό,τι προβλέπει η κυβέρνηση και συγκεκριμένα μόλις στο 0,8%.

Ωστόσο, θα επιταχυνθεί καθώς η γερμανική μηχανή θα αρχίσει να λειτουργεί στο δεύτερο εξάμηνο του 2026 και θα επιταχυνθεί περαιτέρω το επόμενο έτος. Δεν είναι ακριβώς προ των πυλών, αλλά δεν είναι και πολύ μακριά.

Πηγή: ot.gr