Από τη θήκη κινητού στα αστέρια αξιολόγησης: Πώς οι «αθώες» τεχνολογίες αλλάζουν τη συμπεριφορά μας
Μπορούν μια θήκη κινητού, το ατελείωτο scroll και τα πέντε αστέρια αξιολόγησης να αλλάζουν τον τρόπο που κρίνουμε; ;Ετσι υποστηρίζει ο Ισπανός εφευρέτης Πεπ Τόρες
Είναι τελικά οι «μεγάλες» τεχνολογικές απειλές εκείνες που διαμορφώνουν το μέλλον μας; Ή μήπως η βαθύτερη αλλαγή συντελείται αθόρυβα, μέσα από αντικείμενα και ψηφιακές λειτουργίες που χρησιμοποιούμε καθημερινά χωρίς δεύτερη σκέψη; Μπορεί μια απλή θήκη κινητού, ένα ατελείωτο scroll ή μια αξιολόγηση πέντε αστέρων να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την ευθύνη, τη βούληση και την κρίση μας;
Σε άρθρο του που δημοσιεύθηκε στους Financial Times, ο Πεπ Τόρες — εφευρέτης και ιδρυτής του Μουσείου Ιδεών και Εφευρέσεων της Βαρκελώνης — υποστηρίζει ότι η σύγχρονη κοινωνία δεν διαβρώνεται από εντυπωσιακές, φουτουριστικές εφευρέσεις, αλλά από τρεις καθημερινές τεχνολογικές πρακτικές που, όπως σημειώνει, αναδιαμορφώνουν σταδιακά θεμελιώδεις ανθρώπινες στάσεις.
Η «κουλτούρα της απορρόφησης» και η θήκη κινητού
Πρώτο παράδειγμα που αναλύει είναι η θήκη κινητού τηλεφώνου. Ο Τόρες δεν τη βλέπει απλώς ως πρακτικό αξεσουάρ προστασίας, αλλά ως σύμβολο μιας κοινωνίας που επιδιώκει να εξαλείψει ακόμη και τις μικρές συνέπειες της απροσεξίας.
Σύμφωνα με τον ίδιο, όταν οι καθημερινές πτώσεις και τα λάθη απορροφώνται συστηματικά από υλικά «στρατιωτικών προδιαγραφών», ενισχύεται μια νοοτροπία μειωμένης ευθύνης.
Κατά τον Τόρες, η σταδιακή απομάκρυνση από τον κίνδυνο απώλειας ή φθοράς αποδυναμώνει την αίσθηση φροντίδας απέναντι στα αντικείμενα και, κατ’ επέκταση, απέναντι στις ίδιες μας τις πράξεις. Η τεχνολογική προστασία, υποστηρίζει, μετατρέπεται σε πολιτισμική στάση αποφυγής συνεπειών.
Το ατελείωτο scroll και η απώλεια της παύσης
Δεύτερο παράδειγμα αποτελεί η λειτουργία του «infinite scroll», που σχεδιάστηκε το 2006 από τον μηχανικό διεπαφών Άζα Ράσκιν. Ο Πεπ Τόρες επισημαίνει στους Financial Times ότι η κατάργηση του «τέλους» στις ψηφιακές πλατφόρμες αφαίρεσε ένα κρίσιμο σημείο παύσης: τη στιγμή κατά την οποία ο χρήστης έπρεπε να αποφασίσει αν θα συνεχίσει ή θα σταματήσει.
Κατά την ανάλυσή του, η συνεχής ροή περιεχομένου περιορίζει τον χρόνο αναστοχασμού και ενισχύει μια παθητική κατανάλωση πληροφορίας. Η απουσία ορίων δεν επηρεάζει μόνο τη διαχείριση του χρόνου, αλλά —όπως υποστηρίζει— διαβρώνει τη βούληση και μειώνει τον χώρο της δημιουργικής σκέψης, η οποία συχνά γεννιέται στις παύσεις και στα κενά.
Η πεντάστερη αξιολόγηση και η ανάθεση της κρίσης
Το τρίτο και, σύμφωνα με τον ίδιο, πιο ανησυχητικό φαινόμενο είναι το σύστημα αξιολόγησης πέντε αστέρων. Ο Τόρες υποστηρίζει στο άρθρο του ότι η εκτεταμένη χρήση βαθμολογιών σε πλατφόρμες όπως οι ψηφιακοί χάρτες και οι εφαρμογές εστίασης οδηγεί σε συστηματική ανάθεση της κρίσης σε αλγοριθμικά φίλτρα.
Όπως επισημαίνει, η αποφυγή του «υπο-βέλτιστου» αποτελέσματος —ενός μέτριου γεύματος, μιας άγνωστης επιλογής— περιορίζει το στοιχείο του ρίσκου που, κατά την άποψή του, αποτελεί προϋπόθεση αυθεντικής ανακάλυψης. Το αποτέλεσμα είναι η ομογενοποίηση της εμπειρίας και η σταδιακή υποχώρηση της διαίσθησης ως εργαλείου πλοήγησης στον φυσικό κόσμο.
Συνολικά, ο Πεπ Τόρες συνδέει αυτά τα τρία παραδείγματα με μια ευρύτερη πολιτισμική μετατόπιση: την απώλεια ευθύνης, αναστοχασμού και διαίσθησης σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο.
Όπως υποστηρίζει, όταν τέτοιες πρακτικές γενικεύονται, διαμορφώνουν κουλτούρα και, τελικά, πολιτική στάση.
Η βασική του θέση είναι ότι η καινοτομία και η πρόοδος απαιτούν ανοχή στο λάθος και αποδοχή συνεπειών — και ότι η συστηματική απομάκρυνση από το ρίσκο μπορεί να δημιουργεί αίσθηση ασφάλειας, αλλά ενδέχεται να περιορίζει την ικανότητα μιας κοινωνίας να αποφασίζει, να πειραματίζεται και να εφευρίσκει.
Βασισμένο στο ομότιτλο μυθιστόρημα του Χρήστου Αζαριάδη, η παράσταση «Χωρίς Άντρες» σε διασκευή και σκηνοθεσία της Αναστασίας Κουρή κάθε Πέμπτη στη σκηνή Brecht-2510.
Σύνταξη
WIDGET ΡΟΗΣ ΕΙΔΗΣΕΩΝΗ ροή ειδήσεων του in.gr στο site σας
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Τετάρτη 04.03.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/03/elen-laureano-aG4jfiaRm7E-unsplash-1-315x220.jpg)
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442
