Πόσες ώρες πρέπει να εργάζονται οι εργαζόμενοι – Το 40ωρο εξακολουθεί να αποτελεί τον κανόνα

Σε κάποιες χώρες του κόσμου, οι εργασιακές συνθήκες αλλάζουν. Έστω και σε δοκιμαστικό επίπεδο, χωρίς μείωση μισθού, οι εργαζόμενοι έχουν μειώσει τον χρόνο που αφιερώνουν στη δουλειά. Και οι επιχειρήσεις δηλώνουν ότι οι συνέπειες από τις λιγότερες ώρες εργασίας στην απόδοση ή στην παραγωγικότητα είναι θετικές. Στην Ελλάδα, πάλι, θεσμοθετείται το 13ωρο…

Ωστόσο, όπως επισημαίνει και ο Economist, το 40ωρο ή, αλλιώς, το εννέα έως πέντε είναι ακόμα ζωντανό. Για την ακρίβεια, έρευνα δεδομένων εργατικού δυναμικού που πραγματοποιήσαν ο Έμορι Γκέτιν της Παγκόσμιας Τράπεζας και ο Εμανουέλ Σαέθ, του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϋ, διαπίστωσε ότι ο ενήλικος εργαζόμενος πληθυσμός στον κόσμο εργάζεται κατά μέσο όρο 42 ώρες την εβδομάδα.

Αυτό το περίπου 40ωρο έχει διάφορες παραλλαγές. Στοιχεία όπως το φύλο, η ηλικία και τα επίπεδα οικονομικής ανάπτυξης επηρεάζουν τον αριθμό των ωρών που εργάζονται οι άνθρωποι. Επίσης, πολλές θέσεις εργασίας δεν απαιτούν πέντε ημέρες με οκτώ ώρες δουλειά. Ο χρόνος του ωραρίου μπορεί να μοιράζεται διαφορετικά. Αλλά δεν ξεφεύγει από τον κανόνα.

Τι ισχύει και τι πρέπει

Αλλά αυτό που καλούμαστε να απαντήσουμε τώρα δεν είναι πόσο εργαζόμαστε, αλλά πόσο ΠΡΕΠΕΙ να εργαζόμαστε.

Σωστή απάντηση σε αυτό το ερώτημα, μάλλον δεν υπάρχει. Διότι καθορίζεται από τη θέση εργασίας, το εισόδημα, πολιτισμικούς κανόνες… Αλλά και από την προσωπικότητα ή τις απαιτήσεις εργαζομένων και εργοδοτών.

Η ισορροπία χρόνου-εισοδήματος

Ένα παράδειγμα είναι η έμφαση που δίνουν οι άνθρωποι στην ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Τι είναι αυτό που μετράει περισσότερο; Και ποιοι παράγοντες το καθορίζουν.

Στην έρευνά τους οι Γκρέγκορ Γιάρος, Λόρα Πιλοσόφ και Άντονι Σουαμινατάν, του Πανεπιστημίου Duke στις ΗΠΑ, ρώτησα εργαζόμενους σε τρεις χώρες ποια μείωση (ή αύξηση) μισθού θα δέχονταν προκειμένου να προσαρμόσουν την εβδομάδα εργασίας τους.

Το αποτέλεσμα ήταν πολύ ενδιαφέρον. Στη Γερμανία και τη Βρετανία, οι άνθρωποι θα ήταν πρόθυμοι να θυσιάσουν κάποια χρήματα με αντάλλαγμα περισσότερο ελεύθερο χρόνο. Για τους συμμετέχοντες από τη Γερμανία, η βέλτιστη εβδομάδα θα διαρκούσε 37 ώρες. Οι Αμερικανοί, στον αντίποδα, θα ήθελαν να εργάζονται περισσότερο και να κερδίζουν περισσότερα χρήματα.

Η εξήγηση μπορεί να είναι διπλή. Οι Αμερικανοί αισθάνονται οικονομικά ανασφαλείς ή οι Ευρωπαίοι είναι μάλλον ασταθείς.

Ώρες εργασίας και παραγωγικότητα

Ένα εξίσου σημαντικό κριτήριο θα μπορούσε να είναι η παραγωγικότητα. Στην έρευνα του Πανεπιστημίου Duke εκτιμάται ότι στη Γερμανία, για παράδειγμα, η μείωση του μισθολογικού κόστους και της εβδομάδας εργασίας θα ήταν προς όφελος όλων. Υπό μια προϋπόθεση: ότι λιγότερες ώρες εργασίας δεν σημαίνουν μικρότερη παραγωγικότητα, ούτε μικρότερο όφελος για τον εργοδότη.

Ένα παράδειγμα από τα μακρινά χρόνια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου το αποδεικνύει.

Ο ερευνητής του Πανεπιστημίου Στάνφορντ, Τζον Πενκάβελ ανέλυσε την παραγωγή των Βρετανών εργατών πυρομαχικών εκείνης της εποχής. Όταν οι εργαζόμενοι δούλευαν πάνω από 48 ώρες την εβδομάδα, η παραγωγή από κάθε επιπλέον ώρα εργασίας άρχισε να μειώνεται. Όταν δεν ξεπερνούσαν τις 63 ώρες, ο επιπλέον χρόνος δεν προσέφερε τίποτα στη συνολική παραγωγή.

Μια σκέψη είναι πως, όταν οι εργαζόμενοι εξαντλούνται, δεν αποδίδουν. Μπορεί να έχουν ατυχήματα. Δηλαδή, αν δούμε τα πράγματα από το πρίσμα του κόστους, δεν συμφέρει την επιχείρηση. Δηλαδή, έχει νόημα να αυξηθούν οι ώρες εργασίας των υφιστάμενων εργαζομένων, εφόσον προσθέτουν αξία. Τότε, ίσως η υπερεργασία (με τις αυξήσεις που συνεπάγεται σε μισθούς και ασφαλιστικές καλύψεις) να είναι περισσότερο επωφελής για μια επιχείρηση από την πρόσληψη νέου προσωπικού.

Αλλά τι γίνεται με την ασφάλεια; Μελέτη σε εργαζόμενους σε παραϊατρικά επαγγέλματα στην πολιτεία του Μισισιπή στις ΗΠΑ έδειξε ότι η κόπωση συνεπάγεται κινδύνους. Στην έρευνα της συμβουλευτικής εταιρείας Charles River Associates, διαπιστώθηκε ότι η απόδοσή τους σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης μειώθηκε στο τέλος μεγάλης διάρκειας βαρδιών. Σε κάποιες περιπτώσεις με μοιραίες συνέπειες.

Ποιότητα και εμπειρία

Άλλη έρευνα έδειξε ότι περισσότερες ώρες εργασίας συνεπάγονται καλύτερη ποιότητα. Ασφαλώς αυτό δεν μπορεί να ισχύει σε όλα τα επαγγέλματα. Στη μελέτη της Μαριόν Κολεβέτ του Πανεπιστημίου του Λίντεν και του Γιαν Σάουερμαν του Ινστιτούτου Αξιολόγησης της Αγοράς Εργασίας στην Ολλανδία, σε τηλεφωνικά μερικής απασχόλησης διαπιστώθηκε το εξής:

Ο αριθμός των κλήσεων που χειρίστηκαν οι εργαζόμενοι δεν αυξήθηκε. Αλλά, βελτιώθηκε ελαφρώς η ποιότητα της εργασίας τους, διότι ο επιπλέον χρόνος τους παρείχε εμπειρία χειρισμού συγκεκριμένων καταστάσεων. Και έτσι οι πελάτες ήταν περισσότερο ικανοποιημένοι. Δεν ξέρουμε βέβαια αν αυτό θα ίσχυε σε πλήρες ωράριο ή σε μια άλλη θέση εργασίας με διαφορετικές απαιτήσεις.

Εργασιακή ηθική

Τον χρόνο εργασίας τον καθορίζουν επίσης πολιτιστικοί παράγοντες και κανόνες εργασιακής ηθικής. Υπό την έννοια ότι επιπλέον ώρες εργασίας είναι απαραίτητες για νεοσύστατες επιχειρήσεις μέχρι να σταθούν στα πόδια τους. Ή για φτωχές χώρες που θέλουν να προχωρήσουν. Αλλά και γιατί αυτό θα μπορούσε να εκτιμηθεί από τον εργοδότη, στις εδραιωμένες επιχειρήσεις…

Φαΐ, Δουλειά, Ύπνος…

Έχει κυκλοφορήσει μια φήμη ότι ο Σεργκέι Μπριν, συνιδρυτής της Google, είπε στις ομάδες που εργάζονται στα προϊόντα τεχνητής νοημοσύνης ότι μια εβδομάδα 60 ωρών ήταν το ιδανικό σημείο για παραγωγικότητα. Και ο Ναραγιάνα Μούρτι, ιδρυτής της Infosys, θεωρεί ότι η ευημερία στην Ινδία μπορεί να επιτευχθεί μόνο με 70 και πλέον ώρες εργασίας.

Από την άλλη, ο Έλον Μασκ έχει δηλώσει ότι κανείς δεν άλλαξε ποτέ τον κόσμο με μια εβδομάδα εργασίας 40 ωρών. Επίσης, ότι όποιος δουλεύει τόσο είναι λιγότερο πιθανό να πάρει προαγωγή.

Μια απάντηση για τον καθένα

Τελικά, μάλλον κανείς δεν δίνει την ίδια απάντηση στο πόσο πρέπει να εργάζεται κάποιος. Διότι τελικά η απάντηση εξαρτάται από διαφορετικούς παράγοντες για τον καθένα. Ισορροπία εργασιακής και προσωπικής ζωής; Ανάγκη για περισσότερα χρήματα ή ελεύθερο χρόνο; Έχει νόημα η ημερήσια ρουτίνα, όπως την περιγράφουν οι Γάλλοι «metro, boulot, dodo» (μετρό, δουλειά, ύπνος); Ή μήπως ο εργοδότης είναι τελικά αυτός που ορίζει τους κανόνες και έχει πάντα δίκιο;