Χώρα υψηλής προτεραιότητας η Ελλάδα για την Daiichi Sankyo

Χώρα με εξαιρετικά καταρτισμένο δυναμικό, αλλά και ανθεκτική στα… δύσκολα, αφού ξεκίνησε να ανακάμπτει μετά την παρατεταμένη οικονομική κρίση, είναι η Ελλάδα για την Ιαπωνική βιοφαρμακευτική Daiichi Sankyo, η οποία πέρυσι επέλεξε να δημιουργήσει θυγατρική στη χώρα μας.

Ένα έτος από τη δραστηριοποίηση της Daiichi Sankyo στην Ελλάδα, η Γενική Διευθύντρια κα Θωμαΐς Κωνσταντοπούλου μίλησε στο in.gr για τις ιδιαιτερότητες της αγοράς φαρμάκου και τις προοπτικές της καινοτομίας στη χώρα και την ανάγκη για έναν θεσμικό διάλογο που οδηγεί σε λύσεις.

Αναφερόμενη στον σχεδιασμό για το άμεσο μέλλον, επεσήμανε ότι η εταιρεία προσβλέπει στην έγκριση, διεθνώς, πέντε νέων μορίων για την αντιμετώπιση 30 μορφών καρκίνου την επόμενη πενταετία, χρησιμοποιώντας μία ιδιαίτερη τεχνολογία, αυτή των ADCs, που επιτρέπει, μέσω ειδικών συνδετών, την πρόσδεση χημειοθεραπευτικών φαρμάκων σε μονοκλωνικά αντισώματα, τα οποία, στη συνέχεια, χρησιμοποιούνται ως οχήματα για να κατευθυνθεί το φάρμακο στα καρκινικά κύτταρα – με στόχο τον κυτταρικό θάνατο – δίνοντας εξαιρετικά θετικά αποτελέσματα στην αντιμετώπιση διαφόρων τύπων της νόσου.

H Daiichi Sankyo πρόσφατα έκλεισε έναν χρόνο από την εγκατάστασή της στην Ελλάδα. Ποια είναι τα  πρώτα αποτελέσματα από τον πρώτο χρόνο δραστηριοποίησης για εσάς και για την εταιρεία;

Με την εγκατάστασή της και στην Ελλάδα, η Daiichi Sankyo εμπεδώνει ακόμη βαθύτερα τη στρατηγική σημασία της Ευρώπης για αυτήν. Με παρουσία ήδη σε 13 χώρες της Ευρώπης, η εγκατάσταση στην Ελλάδα ως 1^η χώρα στη Νοτιο-Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη, αποτελεί έμπρακτη επιβεβαίωση της δέσμευσης της εταιρείας μας να εργαστεί συστηματικά και σε συνεργασία με το επιστημονικό δυναμικό, τους ασθενείς και τα συστήματα υγείας, ώστε να βελτιστοποιήσει την πρόσβαση σε θεραπείες αιχμής για τον καρκίνο, προσφέροντας περισσότερα και ποιοτικότερα χρόνια ζωής στους ασθενείς και τις οικογένειές τους. Αυτή η ευθύνη, μαζί με την απόλυτη συναίσθηση της βαριάς κληρονομιάς της εταιρείας μας, καθοδηγεί τη δραστηριοποίησή μας και στην Ελλάδα. Και αναφέρομαι στην πάνω από 125 χρόνια εμπειρία μας στη φαρμακευτική Έρευνα και Ανάπτυξη.

Η Daiichi Sankyo είναι η εταιρεία που απομόνωσε πρώτη την αδρεναλίνη, ανέπτυξε και παρήγαγε την 1^η στατίνη και ξεπέρασε κάθε τεχνολογικό εμπόδιο για να φέρει στους ασθενείς με καρκίνο τη νεότερη γενιά συζευγμάτων αντισώματος  – φαρμάκου (ADCs). Με βαθιά προσήλωση, λοιπόν, στις αρχές των ιδρυτών μας, την καινοτομία, την ακεραιότητα και την υπευθυνότητα, συμπληρώνουμε έναν χρόνο παρουσίας ως νομική οντότητα στη χώρα. Υπογραμμίζω, όμως, ότι η Ελλάδα ήταν πάντα μέσα στις προτεραιότητές μας, ώστε πριν την εγκατάστασή μας, τα προϊόντα μας ήταν διαθέσιμα στους ασθενείς μέσω των κλινικών μας προγραμμάτων έρευνας και ανάπτυξης και των στρατηγικών συνεργασιών μας. Οι συνεργασίες μας, έχουν επιτρέψει να επιταχύνουμε τον χρόνο πρόσβασης των ασθενών στις θεραπείες μας και να ενισχύσουμε τις προοπτικές της κλινικής έρευνας για αυτά: στην Ελλάδα αυτή τη στιγμή βρίσκονται σε εξέλιξη 9 διεθνείς κλινικές μελέτες σε 23 ερευνητικά κέντρα στη χώρα με 56 ασθενείς να έχουν ήδη ολοκληρώσει τη διαδικασία ένταξης.

Επίσης, είμαστε πολύ περήφανοι που στα πρώτα μας γενέθλια έχουμε φτάσει να απασχολούμε ήδη 12 άτομα – προσωπικό υψηλής επιστημονικής εξειδίκευσης και εμπειρίας- συμβάλλοντας στο brain gain, ενώ, επιπλέον, στηρίζουμε έμμεσα περισσότερες από 20 θέσεις εργασίας εξωτερικών συνεργατών στις διαφορετικές περιοχές ευθύνης και δραστηριοποίησης της εταιρείας. Συνεπώς, με μεγάλη συνέπεια και βαθιά επίγνωση του καθήκοντος και της αποστολής μας, εδώ και έναν χρόνο εργαζόμαστε μεθοδικά για να οικοδομήσουμε έναν αποτελεσματικό, ευέλικτο και άριστα στελεχωμένο οργανισμό ενώ, ταυτόχρονα, ως υπεύθυνοι εταιρικοί πολίτες, συμβάλλουμε συστηματικά στην ενίσχυση των αναπτυξιακών δεικτών της χώρας.

Για ποιο λόγο επελέγη η Ελλάδα για τη δημιουργία θυγατρικής στη χώρα και γιατί τώρα;

Για μας, η Ελλάδα αποτελεί υψηλής προτεραιότητας χώρα. Με περίπου 63.000 νέα περιστατικά και 32.000 θανάτους από καρκίνο το έτος, το φορτίο της νόσου για τους ασθενείς στην Ελλάδα και τις οικογένειές τους είναι ιδιαίτερα βαρύ. Ο καρκίνος, μάλιστα, του μαστού, όπου η πρώτη ADC θεραπεία μας έχει καταστεί ένα από τα νέα πρότυπα φροντίδας στην Ευρώπη και διεθνώς, είναι ο συχνότερος τύπος καρκίνου όχι μόνο στις γυναίκες (30,8%) αλλά και στο σύνολο των περιστατικών στα δύο φύλα (13,7%) στη χώρα. Άρα, η ανάγκη υπάρχει για τους ασθενείς και είναι σημαντική. Επιπλέον, το υγειονομικό ανθρώπινο δυναμικό στους τομείς της ογκολογίας και αιματολογίας, είναι κατά γενική ομολογία από τα καλύτερα στην Ευρώπη. Γι’ αυτό και εμείς νιώθουμε σημαντική την ευθύνη να συνεργαστούμε μαζί τους και να στηρίξουμε την αριστεία τους, στην κλινική έρευνα και πράξη, ώστε να μπορέσουν να ωφελήσουν όσο το δυνατόν περισσοτέρους ασθενείς στην πατρίδα μας και πέρα από αυτήν.

Τέλος, η ίδια η χώρα αποτελεί πλέον ισχυρό παράδειγμα ανθεκτικότητας στις αντιξοότητες. Η οικονομική ανάκαμψη και η συστηματική προσπάθεια δομικών μεταρρυθμίσεων έχει αναγνωριστεί από τους διεθνείς οργανισμούς και από τη Daiichi Sankyo ως μια παρακαταθήκη αγωνιστικότητας, θέλησης και θάρρους για βαθιές αλλαγές που μπορούν να διασφαλίσουν τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της οικονομίας και της κοινωνίας – και, στα καθ’ ημάς, του συστήματος υγείας.

Με όλα αυτά κατά νου, ελήφθη η απόφαση για την Ελλάδα. Και όταν ένας οργανισμός με τόσο σημαντική ιστορία, μέγεθος και σοβαρότητα και τόσο υπεύθυνη και λελογισμένη – θα μου επιτρέψετε να πω – πολιτική ανάπτυξης, λάβει μια τέτοια απόφαση, κινητοποιεί κάθε δύναμη που διαθέτει για να τη στηρίξει και να διασφαλίσει ότι θα αποδώσει.

Παρά τις θετικές παραμέτρους που αναφέρατε, ποιες ήταν οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίσατε ως εταιρεία που παρέχει καινοτόμες θεραπείες;

Στην Ελλάδα, το μεγαλύτερο πρόβλημα για τις καινοτόμες φαρμακευτικές εταιρείες είναι η αβεβαιότητα του εξωτερικού περιβάλλοντος, το οποίο, μέχρι σήμερα δεν προάγει συνθήκες σταθερότητας και στοιχειώδους προβλεψιμότητας, συνθήκες απαραίτητες για την υγιή επιχειρηματική ανάπτυξη. Φυσικά, αναφέρομαι στις υποχρεωτικές επιστροφές, το ύψος των οποίων όπως γνωρίζουμε όλοι, ειδικά στο νοσοκομειακό κανάλι, είναι δυσθεώρητο. Και αυτή την «υποχρέωσή» της, η καινοτόμος βιομηχανία τη μαθαίνει με μεγάλη καθυστέρηση, χωρίς καμία ορατότητα στην εξέλιξη των δεικτών κατανάλωσης, ώστε να μπορεί να οριστικοποιήσει τις προβλέψεις της και να βελτιώσει την εγκυρότητά τους.

Ταυτόχρονα όμως, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι η τρέχουσα ηγεσία του Υπουργείου Υγείας κατανοεί την επιχειρηματική πραγματικότητα στην οποία κινούμαστε, και αναγνωρίζει την επιτακτική ανάγκη εγκατάστασης συνθηκών διαφάνειας και προβλεψιμότητας. Έτσι, προχωρά πιο έγκαιρα στην ανακοίνωση του ετήσιου προϋπολογισμού φαρμάκου – καθυστερεί όμως ακόμη η ανακοίνωση της κατανομής του στα κανάλια διάθεσης. Και αυτό δημιουργεί ανασφάλεια και οδηγεί σε λήψη αποφάσεων που βασίζονται σε μέρος μόνο της συνολικής εικόνας. Αν θέλουμε, όμως, να βοηθήσουμε πραγματικά στην εξάλειψη των στρεβλώσεων και των αβεβαιοτήτων, είναι απαραίτητο να έχουμε εγκαίρως όλοι τους αριθμούς. Όπως και πρόσβαση, ισότιμη και διαφανή για όλους, στις συνθήκες που οδηγούν και ερμηνεύουν τους αριθμούς αυτούς.

Η Daiichi Sankyo εστιάζει στην ογκολογία με μία ιδιαίτερη τεχνολογία, αυτή των συζευγμάτων αντισωμάτων – φαρμάκων (ADCs). Πόσο σημαντική αλλά και πόσο προσβάσιμη είναι η τεχνολογία αυτή στους Έλληνες ασθενείς;

Τα ADCs, είναι μια επιστημονική καινοτομία με παγκόσμια απήχηση και ιδιαίτερη συμβολή στην αντιμετώπιση του καρκίνου. Η τεχνολογία της νεότερης γενιάς ADCs, την οποία κατάφερε πρώτη να εισφέρει στην παγκόσμια θεραπευτική του καρκίνου η Daiichi Sankyo, εστιάζει στη βελτιστοποίηση της «παράδοσης» του φαρμάκου (της χημειοθεραπείας δηλαδή) στο στοχευμένο σημείο σύνδεσης. Πιο συγκεκριμένα, ο καινοτόμος συνδέτης της τεχνολογίας μας προσδένει το μονοκλωνικό αντίσωμα στη φαρμακευτική θεραπεία (τη χημειοθεραπεία). Το μονοκλωνικό αντίσωμα κατευθύνει το σύζευγμα αντισώματος – φαρμάκου στοχευμένα στο καρκινικό κύτταρο. Εκεί παραδίδει το «φορτίο», προκαλώντας τον θάνατο των καρκινικών κυττάρων.

Όλη η σχετική έρευνα και ανάπτυξη, για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και της σταθερότητας της νεότερης γενιάς των ADCs, έχει ολοκληρωθεί στα εργαστήριά μας στο Τόκιο, όπου οι ερευνητές μας κατάφεραν να ξεπεράσουν τα πολλά εμπόδια και προκλήσεις στην αναζήτηση της επόμενης γενιάς ADCs για να προσφέρουν θεραπείες που έχουν ουσιαστικά αλλάξει το πρότυπο της φροντίδας.

Μέσα στα τελευταία 3 χρόνια στην Ευρώπη περίπου 33.000 ασθενείς έλαβαν τις θεραπείες μας για τον καρκίνο, ενώ αυτή τη στιγμή η κλινική μας έρευνα και ανάπτυξη δοκιμάζει περισσότερα από 20 μόρια σε διαφορετικούς τύπους καρκίνου συμπαγών οργάνων, όπως του μαστού, του στομάχου, των ωοθηκών, του προστάτη αλλά και αιματολογικών κακοηθειών. Στην κατεύθυνση αυτή, εκτιμούμε ότι μέχρι το 2030 θα έχουμε 5 εγκεκριμένα ADCs διεθνώς σε περισσότερες από 30 ενδείξεις.

Όπως όμως γνωρίζουμε, η μισή δουλειά είναι η ανακάλυψη και η έγκριση μιας νέας θεραπείας, βήματα τα οποία συνοδεύονται από μεγάλο ρίσκο, πολύ υψηλή επένδυση και πολύπλοκα όσο και χρονοβόρα βήματα. Η άλλη μισή, και εξίσου πολύ σημαντική, είναι η διασφάλιση ότι όλοι οι ασθενείς που μπορούν να ωφεληθούν θα έχουν πρόσβαση στη θεραπεία αυτή τη στιγμή που την έχουν ανάγκη. H παρουσία μας στη χώρα, τα πρώτα γενέθλια της οποίας γιορτάζουμε αυτές τις μέρες, συνιστά ένα ακόμη εχέγγυο της δέσμευσής μας να εργαστούμε ακατάπαυστα και συνεργατικά, σε όλα τα επίπεδα, για την επίτευξη του στόχου αυτού.

Αν συναντηθούμε την ίδια μέρα του χρόνου, τι ελπίζετε ότι θα μπορούμε να συζητήσουμε;

Ελπίζω ότι θα μπορούμε να συζητήσουμε για τα σημαντικά βήματα που θα έχουν πραγματοποιηθεί στην κατεύθυνση της διαχείρισης του καρκίνου με τρόπο που συμβάλλει μακροπρόθεσμα στην ανθεκτικότητα του συστήματος υγείας, ενόσω ταυτόχρονα δεν διαταράσσει την πρόσβαση όλων των ασθενών στις στοχευμένες θεραπείες που έχουν ανάγκη. Συνεπώς, η συζήτηση για τη βιωσιμότητα της χρηματοδότησης για την φαρμακευτική περίθαλψη είναι πιο κρίσιμη από ποτέ, και θα πρέπει μέχρι του χρόνου, να έχουμε συνεργαστεί αποτελεσματικά όλοι οι φορείς, συμπεριλαμβανομένου του Υπουργείου, των επιστημονικών εταιρειών, της ακαδημαϊκής κοινότητας και των ενώσεων ασθενών, για να εισφέρουμε στον διάλογο και να υποστηρίξουμε την υλοποίηση πολύ συγκεκριμένων, πλήρως τεκμηριωμένων και μετρήσιμων λύσεων. Έχουμε υποχρέωση, να ξεκινήσουμε με μικρά αλλά σίγουρα βήματα. Ας προχωρήσουν και ας αξιολογηθούν π.χ. 4 λύσεις αντί για 22 – που θα μείνουν τελικά στα χαρτιά λόγω πολυπλοκότητας, διαφορετικών προτεραιοτήτων και καθυστερήσεων στην υλοποίηση. Και ας βάλουμε όλοι πλάτη, σε αυτές τις λύσεις που τελικά θα επιλεγούν, για να ισορροπήσει ένα σύστημα υγείας που μας ενδιαφέρει όλους να είναι βιώσιμο και αύριο.

Στην κατεύθυνση αυτή, θα ήθελα να μπορούμε του χρόνου να μιλήσουμε για το 1^ο έτος εφαρμογής του «Συμφώνου Συνεργασίας» μεταξύ του Υπουργείου Υγείας και της φαρμακευτικής βιομηχανίας, που συζητείται αυτές τις ημέρες. Θα ήθελα να έχει προχωρήσει και η εφαρμογή της διάταξής του για την παροχή σε όλες τις εταιρείες με απόλυτα διαφανείς και ισότιμες διαδικασίες των δεδομένων χρήσης της φαρμακευτικής αγοράς, ώστε να ενισχυθεί η δυνατότητά μας να προβλέψουμε τα οικονομικά μας μεγέθη, αλλά και να προσέλθουμε με στοχευμένες προτάσεις – λύσεις στον διάλογο με την Πολιτεία.

Επίσης, θα ήθελα να μπορούμε του χρόνου να επικροτήσουμε τη σύγκλιση των υποχρεωτικών επιστροφών στα τρία διαφορετικά κανάλια διανομής φαρμάκων, η οποία θα αποτρέψει τη δημιουργία ασθενών πολλών ταχυτήτων και θα επαναφέρει την ισορροπία στα κίνητρα και τα αντικίνητρα κυκλοφορίας και διάθεσης ενός καινοτόμου φαρμάκου στην αγορά στην Ελλάδα.

Και φυσικά, την ενίσχυση του προϋπολογισμού στις θεραπευτικές περιοχές όπου η ακάλυπτη ιατρική ανάγκη είναι εμμένουσα ή και αυξανόμενη, σύμφωνα με τις προτεραιότητες της πολιτικής φαρμάκου στην Ελλάδα και στην Ευρώπη. Και με αυτό εννοώ, φυσικά, τον καρκίνο.

Έχουν γίνει ήδη σημαντικά βήματα στην κατεύθυνση του εξορθολογισμού της δαπάνης, της στρατηγικής διαπραγμάτευσης και μιας πιο ολοκληρωμένης φαρμακευτικής πολιτικής. Και φαίνεται ότι υπάρχει βούληση να γίνουν ακόμη περισσότερα. Τώρα είναι, λοιπόν, η ώρα όλες οι μέχρι σήμερα παρεμβάσεις να ολοκληρωθούν, να υποστηριχθούν από τα ψηφιακά εργαλεία που είναι απαραίτητα και να παράξουν δεδομένα και γνώση που θα είναι κοινό κτήμα και βάση της δημόσιας συζήτησης.

Αυτά ελπίζω να συζητήσουμε του χρόνου.