Αύξηση κατώτατου μισθού: «Ασπιρίνη» 40 ευρώ σε σοβαρά νοσούντες – Τα εκμηδενίζει η ακρίβεια

Η κυβερνητική απόφαση περί αναπροσαρμογής του κατώτατου μισθού κατά 40 ευρώ (μεικτά) μηνιαίως, θέτει εκ νέου στο προσκήνιο το κρίσιμο ζήτημα της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών.

Υπό το πρίσμα της σκληρής ελληνικής πραγματικότητας, η συγκεκριμένη παρέμβαση δεν μπορεί παρά να κριθεί ως πρακτικά ανεπαρκής.

Τα μακροοικονομικά δεδομένα και οι δείκτες της αγοράς καταδεικνύουν ότι η αύξηση αυτή συνιστά μια απλή ονομαστική διόρθωση, η οποία εξουδετερώνεται πλήρως από τον πληθωρισμό στα είδη πρώτης ανάγκης και, πρωτίστως, από τη ραγδαία κλιμάκωση του κόστους στέγασης.

Για την ακριβή αποτίμηση του μέτρου, είναι απαραίτητη η μετάβαση από τους ονομαστικούς στους πραγματικούς όρους. Μια αύξηση 40 ευρώ μεικτά μεταφράζεται, μετά την αφαίρεση των ασφαλιστικών και φορολογικών κρατήσεων, σε περίπου 31 έως 34 ευρώ καθαρά στον μηνιαίο προϋπολογισμό του εργαζομένου (ήτοι ελαφρώς πάνω από 1 ευρώ ημερησίως).

Το μέγεθος αυτό, συγκρινόμενο με τις πληθωριστικές τάσεις που καταγράφονται στο εγχώριο λιανεμπόριο και στην αγορά ακινήτων, αποδεικνύει την αδυναμία του μέτρου να λειτουργήσει ως ανάχωμα στη μείωση του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος.

Ο πληθωρισμός τροφίμων

Η πρώτη παράμετρος που εκμηδενίζει την εισοδηματική ενίσχυση είναι ο πληθωρισμός στα ράφια των σούπερ μάρκετ, ο οποίος παραδοσιακά κινείται με ταχύτερους ρυθμούς από τον γενικό Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΔΤΚ).

Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες αγοράς και αναλύσεις καταναλωτικής συμπεριφοράς, το 80% των καταναλωτών (8 στους 10) έχει αναγκαστεί να τροποποιήσει ριζικά τις αγοραστικές του συνήθειες.

Η στροφή προς τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, η συστηματική θήρα εκπτωτικών κουπονιών και η περικοπή βασικών αγαθών δεν αποτελούν ενδείξεις καταναλωτικής σύνεσης, αλλά συμπτώματα σοβαρής εισοδηματικής στενότητας.

Όταν η μέση ετήσια ανατίμηση σε βασικά είδη διατροφής (όπως το ελαιόλαδο, τα γαλακτοκομικά και τα οπωροκηπευτικά) διατηρείται σε υψηλά επίπεδα, η καθαρή αύξηση των περίπου 30+ ευρώ τον μήνα απορροφάται εξ ολοκλήρου από το αυξημένο κόστος του εβδομαδιαίου καλαθιού του νοικοκυριού.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η μετακύλιση του αυξημένου κόστους παραγωγής -σε συνδυασμό με φαινόμενα «πληθωρισμού απληστίας»- καθιστά τη συγκεκριμένη μισθολογική αύξηση ανεπαρκή έστω και για τη διατήρηση του ίδιου όγκου κατανάλωσης σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Στεγαστική κρίση

Ο πλέον καθοριστικός παράγοντας υποτίμησης της εν λόγω μισθολογικής αύξησης είναι η αγορά ακινήτων. Βάσει των στοιχείων που προκύπτουν από τις ευρωπαϊκές στατιστικές αρχές και τις εγχώριες κτηματομεσιτικές εκθέσεις, η Ελλάδα καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό υπερβολικής επιβάρυνσης του κόστους στέγασης στην Ευρωζώνη.

Ένα στα τρία νοικοκυριά (ποσοστό άνω του 30%) δαπανά πλέον περισσότερο από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός του αποκλειστικά για την κάλυψη των δαπανών στέγασης (ενοίκιο, κοινόχρηστα, ενέργεια).

Στα μεγάλα αστικά κέντρα, η ανισορροπία προσφοράς και ζήτησης, η εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων και η έλλειψη πολιτικών κοινωνικής κατοικίας έχουν ωθήσει τα μισθώματα σε δυσθεώρητα ύψη.

Για ένα συνηθισμένο σπίτι μέσης παλαιότητας, οι αναπροσαρμογές κατά τη λήξη των συμβολαίων κυμαίνονται από 100 έως 200 ευρώ μηνιαίως. Μπροστά σε αυτή τη δομική άνοδο των παγίων εξόδων, η ονομαστική αύξηση των 40 ευρώ στον κατώτατο μισθό δεν προσφέρει απολύτως κανένα δίχτυ ασφαλείας.

Η αξιολόγηση της αύξησης του κατώτατου μισθού δεν μπορεί λοιπόν να γίνεται in vitro, αγνοώντας το μακροοικονομικό περιβάλλον εντός του οποίου καλούνται να επιβιώσουν οι πολίτες.

Η προσθήκη των 40 ευρώ εξανεμίζεται ταχύτατα στο τερματικό ενός σούπερ μάρκετ ή στην πληρωμή του ενοικίου, επιβεβαιώνοντας πως ο πληθωρισμός λειτουργεί ως ο πιο σκληρός, αόρατος φόρος για τα χαμηλά εισοδήματα.

Για την ουσιαστική θωράκιση της κοινωνίας απαιτούνται πολιτικές ελέγχου των ολιγοπωλιακών πρακτικών στην εφοδιαστική αλυσίδα, ριζικές παρεμβάσεις για την αύξηση του διαθέσιμου οικιστικού αποθέματος και φορολογικές ελαφρύνσεις που θα ενισχύσουν άμεσα το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα, αντί για αποσπασματικές ονομαστικές αυξήσεις που αδυνατούν να ακολουθήσουν την ταχύτητα της ακρίβειας.