Εκτός δικτύου – Σφίγγει ο κλοιός λογοκρισίας στο ρωσικό Διαδίκτυο

Υπάλληλοι γραφείου που προσπαθούν να εργαστούν χωρίς Ίντερνετ. Νέοι που αναγκάζονται να αλλάζουν συνεχώς VPN για να έχουν πρόσβαση σε απαγορευμένες ιστοσελίδες. Οδηγοί ταξί που πρέπει να βρίσκουν τον δρόμο τους χωρίς ηλεκτρονικούς χάρτες.

Ο κλοιός του Κρεμλίνου σφίγγει στο ρωσικό Διαδίκτυο.

Aνά διαστήματα η κυβέρνηση κόβει την πρόσβαση στο Διαδίκτυο σε συγκεκριμένες περιοχές, περιορίζει την ανταλλαγή μηνυμάτων μέσω του WhatsApp και του Telegram και μπλοκάρει εικονικά ιδιωτικά δίκτυα (VPN) που παρακάμπτουν τους περιορισμούς πρόσβασης.

Την περασμένη εβδομάδα, αναφέρει το Reuters, τμήματα της κεντρικής Μόσχας, της Αγίας Πετρούπολης και άλλων μεγάλων πόλεων έμεναν χωρίς σύνδεση δεδομένων για τα κινητά τηλέφωνα, σύμφωνα με ρεπόρτερ του Reuters και δηλώσεις οκτώ ξένων διπλωματών.

Κοινωνική αναταραχή

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δεν διέψευσε τις αναφορές. Όπως είπε, το μπλοκάρισμα του Διαδικτύου έχει στόχο σε κάποιες περιπτώσεις να εμποδίσει την επικοινωνία ουκρανικών drone που πετούν στον ρωσικό εναέριο χώρο και βασίζονται στα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας για την πλοήγησή τους.

Τα περιοριστικά μέτρα στις εφαρμογές επικοινωνίας «σχετίζονται εν μέρει με το γεγονός ότι ένας αριθμός ξένων εταιρειών αρνείται να συμμορφωθεί με τις νόρμες της ρωσικής νομοθεσίας, και εν μέρει με τα μέτρα ασφάλειας απέναντι στην απειλή των ουκρανικών drone» είπε ο Πεσκόφ.

Τα μέτρα έρχονται να προστεθούν σε νέους νόμους που υποχρεώνουν τους παρόχους κινητής τηλεφωνίας να διακόπτουν την παροχή υπηρεσιών σε οποιονδήποτε πελάτη κατόπιν αιτήματος της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Ασφαλείας. Δίνουν επίσης στην υπηρεσία την εξουσία να δημιουργεί ένα δίκτυο κέντρων προφυλάκισης υπό τη δική της δικαιοδοσία.

Η κρατική εφαρμογή επικοινωνίας Max προωθείται ως εναλλακτική λύση στο WhatsApp και το Telegram (Reuters)

Σύμφωνα με τους διπλωμάτες που μίλησαν στο Reuters, βασικός στόχος του Κρεμλίνου είναι να ελέγχει το αφήγημα του πολέμου κατά της Ουκρανίας. Εάν ο πόλεμος παραταθεί, οι αρχές θέλουν να είναι έτοιμες να αντιμετωπίσουν ένα πιθανό κύμα δυσαρέσκειας και αντίδρασης.

Η Μόσχα θα ήθελε να αποφύγει τις κοινωνικές αναταραχές μετά το τέλος του πολέμου της Ρωσίας στο Αφγανιστάν το 1989, όταν η επιστροφή των βετεράνων τροφοδότησε ένα κύμα ανομίας. Το χάος επιδεινώθηκε από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991.

«Η ρωσική ηγεσία και οι υπηρεσίες ασφαλείας θυμούνται το 1991, θυμούνται τι συνέβη στη Ρωσία και τι συνέβη στους ίδιους όταν η Μόσχα σταμάτησε τον μεγάλο πόλεμο στο Αφγανιστάν: η χώρα κατέρρευσε, οι υπηρεσίες ασφαλείας διασπάστηκαν, ήταν μια καταστροφή» δήλωσε ο Αντρέι Σολδάτοφ, ρώσος δημοσιογράφος και ειδικός στις υπηρεσίες ασφαλείας.

Δύο άλλες ρωσικές πηγές που γνωρίζουν το θέμα ανέφεραν ότι η Ρωσία μελέτησε την εμπειρία άλλων χωρών που μπλοκάρουν την πρόσβαση στο Διαδίκτυο και ελέγχουν τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες, κυρίως την Κίνα και το Ιράν.

Μετά την έναρξη της εισβολής στην Ουκρανία το 2022, η Ρωσία ενέτεινε τη λογοκρισία, απαγορεύοντας στα μέσα να μεταδίδουν ειδήσεις που διαφωνούν με το κρατικό αφήγημα της «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης». Έδωσε επίσης περισσότερες FSB, η οποία διαδέχθηκε την KGB του Ψυχρού Πολέμου.

Χωρίς Διαδίκτυο

Οι οκτώ διπλωμάτες που μίλησαν στο Reuters ανέφεραν ότι η διαδικτυακή καταστολή πήρε φέτος νέες διαστάσεις. Ορισμένες περιοχές της Ρωσίας έχουν μείνει για μήνες χωρίς κινητό Διαδίκτυο, συνήθως έπειτα από επιθέσεις ουκρανικών drone. Μέχρι τα μέσα Ιανουαρίου, η Μόσχα είχε απαγορεύσει περισσότερα από 400 VPN, αριθμός αυξημένος κατά 70% σε σχέση με τα τέλη του 2025, σύμφωνα με την εφημερίδα Kommersant.

Τις τελευταίες εβδομάδες, η κυβέρνηση στράφηκε κατά του Telegram και του WhatsApp, τις εφαρμογές επικοινωνίας που προτιμούν οι περισσότεροι Ρώσοι, και πιέζουν για υιοθέτηση της αντίστοιχης κρατικής εφαρμογής Max.

Τον περασμένο μήνα, η Ρωσία μείωσε την ταχύτητα πρόσβασης στο Telegram και άνοιξε έρευνα κατά του ιδρυτή του Πάβελ Ντούροφ με κατηγορίες για τρομοκρατία.

Ρώσοι αξιωματούχοι υποστήριξαν ότι οι υπηρεσίες πληροφοριών της Ουκρανίας και του NATΟ βρήκαν τρόπο να παραβιάζουν την κρυπτογράφηση του Telegram και να διαβάζουν τα μηνύματα, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους ρώσοι στρατιώτες. Το Telegram διέψευσε ότι η κρυπτογράφησή του παραβιάστηκε.

Ακόμα, η Ρωσία μπλόκαρε τον περασμένο μήνα το WhatsApp, υποστηρίζοντας ότι η Meta Platforms δεν συμμορφώνεται με τη νομοθεσία.

Κάποιοι νέοι στη Ρωσία δηλώνουν αποφασισμένοι να παρακάμπτουν τον κλοιό λογοκρισίας αλλάζοντας συνεχώς VPN.

Όχι απαραίτητα για πολιτικούς λόγους, αλλά για να έχουν πρόσβαση σε Δυτικές εφαρμογές όπως το Instagram και το Snapchat, οι οποίες είναι απαγορευμένες στη Ρωσία.

«Αν αυτοί οι ηλικιωμένοι πολιτικοί θέλουν να μπλοκάρουν τα πάντα, γιατί δεν έχουν δημιουργήσει ρωσικές εφαρμογές που να είναι ενδιαφέρουσες;» διερωτήθηκε ο Αντρέι, ο οποίος αρνήθηκε να δώσει το επώνυμό του λόγω της ευαισθησίας του θέματος.