H άσκηση ως «θεραπεία πρώτης γραμμής» για την κατάθλιψη και το άγχος

Η σωματική άσκηση, και ειδικά οι αερόβιες δραστηριότητες όπως το τρέξιμο και το κολύμπι, μπορούν να αξιοποιηθούν ως «θεραπεία πρώτης γραμμής» για την κατάθλιψη και το άγχος, καθώς τα οφέλη είναι συγκρίσιμα ή και ανώτερα σε σχέση με τα φάρμακα και την ψυχοθεραπεία, διαπιστώνει ανασκόπηση της διαθέσιμης βιβλιογραφίας.

Η υποχώρηση των συμπτωμάτων κατάθλιψης ή άγχους, δείχνει η ανάλυση που δημοσιεύεται στο British Journal of Sports Medicine, είναι εντονότερη για όσους ασκούνται με επίβλεψη ή σε ομαδικά προγράμματα -ένδειξη ότι οι κοινωνικές αλληλεπιδράσεις μπορεί να παίζουν ρόλο στο θεραπευτικό αποτέλεσμα.

Ειδικά όσον αφορά το άγχος, δίμηνα προγράμματα άσκησης χαμηλής έντασης διαπιστώθηκε ότι αρκούν για να προσφέρουν τη μέγιστη δυνατή ανταπόκριση.

Παρόλα αυτά, όλες οι μορφές άσκησης –βάρη, γιόγκα, τάι τσι- είναι εξίσου αποτελεσματικές ή και αποτελεσματικότερες σε σχέση με τη στάνταρτ θεραπεία, αν και το όφελος είναι «μέτριο» στην περίπτωση της κατάθλιψης και «χαμηλό προς μέτριο» στην περίπτωση του άγχους.

Το ίδιο ισχύει όμως για τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα και την ψυχοθεραπεία, προσεγγίσεις που έχουν περιορισμένη αποτελεσματικότητα σε μια σημαντική μερίδα ασθενών.

Περίπου 1 στους 4 ανθρώπους σε παγκόσμιο επίπεδο θα εμφανίσουν κάποια στιγμή κατάθλιψη ή άγχος, με τους νέους και τις γυναίκες να αντιμετωπίζουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο. Περίπου 15-20% των γυναικών εκδηλώνουν κατάθλιψη το πρώτο έτος μετά τον τοκετό.

Σύμφωνα με τη νέα ανάλυση, οι νέοι και οι γυναίκες που έχουν γεννήσει πρόσφατα είναι οι ομάδες που παρουσιάζουν τη μέγιστη βελτίωση με την άσκηση οποιασδήποτε μορφής.

Μετα-μετα-ανάλυση

Η αντικαταθλιπτική δράση της σωματικής άσκησης είναι γνωστή εδώ και δεκαετίες, σημειώνουν οι ερευνητές, μέχρι σήμερα όμως δεν ήταν σαφές αν αυτό αφορά όλες τις μορφές άσκησης και αν καλύπτει και τα δύο φύλα σε όλες τις ηλικίες.

«Περισσότερες από χίλιες μελέτες έχουν δημοσιευτεί για το θέμα. Θέλαμε να συνθέσουμε αυτό τον τεράστιο όγκο ενδείξεων, να ξεκαθαρίσουμε τα αντικρουόμενα αποτελέσματα και να προσφέρουμε τη σαφέστερη μέχρι σήμερα εικόνα για τις επιδράσεις της άσκησης στην ψυχική υγεία» δήλωσε σε δελτίο Τύπου ο Νιλ Μάνρο του Πανεπιστημίου Τζέικς Κουκ στην Αυστραλία, επικεφαλής της μελέτης.

Η ομάδα του πραγματοποίησε μια μετα-μετα-ανάλυση εξετάζοντας 81 προηγούμενες μετα-αναλύσεις που αφορούσαν σχεδόν 80.000 άτομα σε 1.000 τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές.

Τα αποτελέσματα ήταν «εντυπωσιακά» δήλωσε ο Μάνρο. «Η επίδραση ήταν ιδιαίτερα ισχυρή σε άτομα με διαγνωσμένη κατάθλιψη ή διαταραχές του άγχους. Ειδικά για την κατάθλιψη, τα μεγαλύτερα οφέλη σε δύο βασικές ομάδες: τα άτομα 18 έως 30 ετών και τις γυναίκες την περίοδο μετά τον τοκετό» είπε.

«Το εύρημα αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, δεδομένου ότι αυτές οι ομάδες συχνά δεν έχουν πρόσβαση στις παραδοσιακές υπηρεσίες ψυχικής υγείας» σημείωσε ο ερευνητής.

Η αεροβική άσκηση, η οποία αυξάνει τον καρδιακό ρυθμό, βρέθηκε να προσφέρει τη μεγαλύτερη βελτίωση στην κατάθλιψη, ενώ οι ασκήσεις μυϊκής ενδυνάμωσης, η γιόγκα και το τάι τσι είχαν μικρότερη επίδραση. Το ίδιο βρέθηκε να ισχύει για το άγχος, αν και η επίδραση ήταν μικρότερη.

Όπως γράφουν οι ερευνητές, «η μετα‑μετα‑ανάλυση παρέχει ισχυρά ενδείξεις ότι η άσκηση μειώνει αποτελεσματικά τα συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους σε όλες τις ηλικιακές ομάδες, σε επίπεδο συγκρίσιμο ή και ανώτερο από τις παραδοσιακές φαρμακευτικές ή ψυχολογικές παρεμβάσεις».

«Οι ομαδικές και επιβλεπόμενες μορφές άσκησης παρείχαν τα πιο ουσιαστικά οφέλη, υπογραμμίζοντας τη σημασία των κοινωνικών παραγόντων στις παρεμβάσεις ψυχικής υγείας. Με δεδομένο ότι διαφορετικά χαρακτηριστικά της άσκησης φαίνεται να επηρεάζουν την κατάθλιψη και το άγχος σε διαφορετικό βαθμό, είναι απαραίτητο να συνταγογραφούνται εξατομικευμένα προγράμματα άσκησης» συνεχίζουν.

«Δεδομένης της οικονομικής αποδοτικότητας, της προσβασιμότητας και των πρόσθετων οφελών της άσκησης για τη σωματική υγεία, τα ευρήματα αυτά αναδεικνύουν το δυναμικό της άσκησης ως παρέμβασης πρώτης γραμμής, ιδιαίτερα σε περιβάλλοντα όπου οι παραδοσιακές θεραπείες ψυχικής υγείας είναι λιγότερο προσβάσιμες ή αποδεκτές» καταλήγουν οι ερευνητές.

Δεν συνιστούν πάντως τη διακοπή της αγωγής με αντικαταθλιπτικά φάρμακα ή ψυχοθεραπεία.

Είναι γνωστό, εξάλλου, ότι οι άνθρωποι που πάσχουν από σοβαρή κατάθλιψη συχνά αδυνατούν να κινητοποιηθούν ακόμα και για απλές καθημερινές δραστηριότητες, πόσο μάλλον για συστημαστική γυμναστική.