Η αγάπη του Καρόλου Ντίκενς για τη Μαίρη Χόγκαρθ, την αδελφή της συζύγου του

Τα μυθιστορήματα του Καρόλου Ντίκενς εστιάζουν στις όμορφες, νεαρές γυναίκες αλλά με έναν σκοτεινό, ερεβώθη τρόπο. «Σκεφτείτε την άτυχη Νάνσι, που δολοφονήθηκε από τον φρικτό εραστή της στον Όλιβερ Τουίστ, ή τη θλιβερή Μικρή Νελ, που πέθανε αργά-αργά στο Παλαιοπωλείο (The Old Curiosity Shop)» γράφει η Susie Goldsbrough στους Times και συνεχίζει:

«Η φαντασία του Ντίκενς έβραζε από εικόνες χαμένης νεότητας (ειδικά ελκυστικής νεότητας), αλλά η ζωή του καταστράφηκε από μια ρομαντική τραγωδία όταν ήταν νέος».

Πέθανε στα χέρια του

Η Μαίρη Χόγκαρθ ήταν 17 ετών και φαινόταν υγιής όταν κατέρρευσε ένα Σάββατο βράδυ του 1837 στο σπίτι του Ντίκενς στο Κλέρκενγουελ, μετά από μια έξοδο στο θέατρο. Ακούγοντας μια κραυγή, έτρεξε στο δωμάτιό της, αλλά το επόμενο απόγευμα είχε πεθάνει.

«Δόξα τω Θεώ που πέθανε στα χέρια μου» έγραψε ο Ντίκενς σε έναν φίλο του, με την έντονη ενέργεια ενός πρωταγωνιστή «και τα τελευταία λόγια που ψιθύρισε ήταν για μένα».

Η εμπειρία αυτή -με την ατμόσφαιρα σαπουνόπερας και τον άτυχο έρωτα- ενέπνευσε σαφώς τις σκηνές θανάτου που θα συνέγραφε στη συνέχεια. Υπάρχει όμως μια αμήχανη λεπτομέρεια που δεν θα εμφανιζόταν σε κανένα από τα μελλοντικά μυθιστορήματα του Ντίκενς: η Μαίρη, το δαχτυλίδι της οποίας θα φορούσε για το υπόλοιπο της ζωής του και στον τάφο της οποίας εξέφρασε επανειλημμένα την επιθυμία να ταφεί, ήταν η μικρότερη αδελφή της Κάθριν Χόγκαρθ, της συζύγου του.

Το 1858, μετά από 22 χρόνια γάμου και δέκα παιδιά, ο Ντίκενς άφησε την Κάθριν για τη νεαρή ηθοποιό Έλεν Τέρναν, επιμένοντας με αγένεια να ανακοινώσει τον χωρισμό στο περιοδικό του

Το δωμάτιο της Μαίρη Χόγκαρθ στο Μουσείο του Καρόλου Ντίκενς / SIOBHAN DORAN

Η απεικόνιση του γυναικείου χαρακτήρα

Ακόμη και κατά τη διάρκεια της ζωής του, οι άνθρωποι δεν είχαν καλή γνώμη για τον τρόπο με τον οποίο ο Ντίκενς αντιμετώπιζε τις γυναίκες που αγαπούσε, είτε στην προσωπική του ζωή είτε στα βιβλία του.

Σε ένα εορταστικό δείπνο προς τιμήν του στο Εδιμβούργο το 1840, ένας γνωστός κριτικός λογοτεχνίας τον επέπληξε ευγενικά για τις ανιαρές γυναίκες στα βιβλία του: «Δεν θα πω -γιατί δεν το πιστεύω- ότι ο διακεκριμένος καλεσμένος μας έχει αποδώσει πλήρη και απόλυτη δικαιοσύνη σε ένα θέμα… την πλήρη και ολοκληρωμένη απεικόνιση του γυναικείου χαρακτήρα».

Η τραγική ιστορία της Κάθριν Ντίκενς – συζύγου του Τσαρλς Ντίκενς

Η άκαρδη σχέση με τη γυναίκα του

Το 1858, μετά από 22 χρόνια γάμου και δέκα παιδιά, ο Ντίκενς άφησε την Κάθριν για τη νεαρή ηθοποιό Έλεν Τέρναν, επιμένοντας με αγένεια να ανακοινώσει τον χωρισμό στο περιοδικό του. Η ιστορία έχει ειπωθεί πολλές φορές, αν και ποτέ καλύτερα από την υπέροχη βιογραφία της Κλερ Τομαλίν του 2011.

Τώρα, μια έκθεση στο Μουσείο Καρόλου Ντίκενς, που βρίσκεται στο σπίτι του συγγραφέα στο Κλέρκενγουελ του Λονδίνου, «τιμά τις πραγματικές γυναίκες», πέρα από τη σύζυγο και την ερωμένη, που εμφανίστηκαν στη ζωή και το έργο του.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ενδιαφέρουσες προσωπικότητες όπως η Άντζελα Μπέρντετ-Κουτς, κληρονόμος της τραπεζικής περιουσίας των Κουτς, με την οποία ο Ντίκενς ίδρυσε και διηύθυνε ένα φιλανθρωπικό ίδρυμα που βοηθούσε νεαρές γυναίκες να ξεφύγουν από το εμπόριο του σεξ που άνθιζε στο Λονδίνο του 19ου αιώνα.

Συνεργασία και όχι υποτέλεια

Στην έκθεση υπάρχει ένα χειρόγραφο προσχέδιο προλόγου που έγραψε η Μπέρντετ-Κουτς για ένα βιβλίο σχετικά με την εκπαίδευση φτωχών παιδιών, με τις σημειώσεις του Ντίκενς γραμμένες με το αγαπημένο του έντονο μπλε μελάνι.

Είναι απόδειξη μιας από τις λίγες σχέσεις του με μια γυναίκα που ήταν συνεργασία και όχι υποτέλεια.

Οι τρεις αδερφές Χόγκαρθ

Αλλά οι πιο ενδιαφέρουσες γυναικείες φιγούρες στην έκθεση, και στη ζωή του Ντίκενς, είναι οι αδελφές Χόγκαρθ: όχι μία, όχι δύο, αλλά τρεις — η Κάθριν, η Μαίρη και η Τζορτζίνα.

Μετά το θάνατο της Μαίρης, ο Ντίκενς παρήγγειλε ένα πορτρέτο που εξακολουθεί να κρέμεται στο μουσείο, αν και δεν ήταν ικανοποιημένος με το αποτέλεσμα –μπορεί εύκολα να καταλάβει κανείς το γιατί: φαίνεται χλωμή και χωρίς έκφραση, με ένα φανταχτερό ροζ τριαντάφυλλο στα σκούρα μαλλιά της.

Φήμες για τη σχέση του Ντίκενς με τη Τζορτζίνα κυκλοφορούσαν στο Λονδίνο όταν ο γάμος του έληξε 16 χρόνια αργότερα και η Τζορτζίνα αποφάσισε να μείνει με τον κουνιάδο της

Ο Κάρολος Ντίκενς και οι δύο κόρες του / Wikimedia Commons

Ονειρευόταν τη Μαίρη

Ήταν τόσο συντετριμμένος από τον θάνατό της που ακύρωσε την έκδοση του μυθιστορήματος τα «Μεταθανάτια Έγγραφα της Λέσχης Πίκγουικ» (The Pickwick Papers) εκείνου του μήνα -η μοναδική φορά στην καριέρα του που ήταν τόσο αναστατωμένος που δεν μπόρεσε να τηρήσει την προθεσμία.

Ήταν μόλις 25 ετών. Χρόνια αργότερα, εξακολουθούσε να ονειρεύεται τη Μαίρη ως μια Μαντόνα με μπλε ρόμπα κι αυτόν να ξυπνάει μέσα στη νύχτα, κλαίγοντας, με τα χέρια του τεντωμένα προς αυτήν και μέσα σε ένα πλαίσιο αλλόκοτης ειλικρίνιας, ξυπνώντας την Κάθριν για να της τα πει όλα.

Δύο «φούστες» στο σπίτι

Πέντε χρόνια μετά το θάνατο της Μαίρης, η 15χρονη Τζορτζίνα, η μικρότερη αδελφή των Χόγκαρθ, με τα μπλε μάτια, εντάχθηκε στην ταχέως αναπτυσσόμενη οικογένεια των Ντίκενς.

«Αυτός ήταν ενθουσιασμένος που είχε όχι μία, αλλά δύο “φούστες” στο σπίτι, ενώ τέτοιες ρυθμίσεις δεν ήταν ασυνήθιστες εκείνη την εποχή» σχολιάζει η Susie Goldsbrough στους Times και συνεχίζει:

«Οι ανύπαντρες αδελφές, που ήταν άχρηστες οικονομικά, συχνά στέλνονταν να βοηθήσουν στη φροντίδα των παιδιών. Ο γάμος αντιπροσώπευε τόσο τη συγχώνευση δύο οικογενειών όσο και δύο ατόμων».

Photo: Wikimedia Commons

Η αδιάκοπη, κοινωνική ζωή του Ντίκενς

Φήμες για τη σχέση του Ντίκενς με τη Τζορτζίνα κυκλοφορούσαν στο Λονδίνο όταν ο γάμος του έληξε 16 χρόνια αργότερα και η Τζορτζίνα αποφάσισε να μείνει με τον κουνιάδο της. «Η νεαρή ηθοποιός Έλεν Τέρναν δεν μετακόμισε ποτέ: ο Ντίκενς προστάτευε σθεναρά τη φήμη της και δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι η σχέση ολοκληρώθηκε» προσθέτει η Susie Goldsbrough.

«Ένας από τους λόγους για τους οποίους ο Ντίκενς ήθελε να έχει τη Τζορτζίνα κοντά του ήταν ότι η Κάθριν ήταν σχεδόν πάντα έγκυος, γεγονός που περιόριζε τη δυνατότητα της να συμμετέχει στην αδιάκοπη κοινωνική ζωή με δείπνα, πάρτι, βόλτες και ερασιτεχνικές θεατρικές παραστάσεις που τόσο απολάμβανε ο πιο τυχερός σύζυγός της» διευκρινίζει η Goldsbrough.

Ένα δαχτυλίδι με ένα φίδι

Η ζωή της Τζορτζίνα με τον Ντίκενς ήταν λαμπερή, κοινωνική, οικονομικά ευημερούσα και γεμάτη ταξίδια στο εξωτερικό και διάσημες παρέες. Ποια ήταν η εναλλακτική της επιλογή; Να επιστρέψει στο σπίτι της, σε ηλικία 31 ετών, στους ηλικιωμένους γονείς της και σε ένα βαρετό, οικονομικά αβέβαιο μέλλον.

Όταν πέθανε, η Κάθριν άφησε στην αδελφή της ένα δαχτυλίδι με ένα φίδι από πολύτιμους λίθους. Πολύτιμη κληρονομιά ή πληγωμένη τελευταία βολή; Δεν θα μάθουμε ποτέ.

«Ο Ντίκενς παντρεύτηκε τη λάθος γυναίκα (η Κάθριν ήταν ήρεμη, ενώ εκείνος ήταν νευρικός και ανήσυχος), την άφηνε έγκυο για δύο συνεχόμενες δεκαετίες, και στη συνέχεια την αποξένωσε και την ταπείνωσε» συμπληρώνει η Susie Goldsbrough στους Times.

«Αυτός ήταν ο Ντίκενς»

«Είναι δελεαστικό, δεδομένου αυτού και των αηδιαστικά αγγελικών γυναικών που συχνά έγραφε, να θεωρήσουμε τον Ντίκενς ως ένα είδος δεινόσαυρου ακόμη και στην εποχή του, κάποιον για τον οποίο οι γυναίκες ήταν περισσότερο σώματα παρά μυαλά» καταλήγει η Susie Goldsbrough.

«Αλλά, εάν το δεχτούμε αυτό πώς μπορούμε στη συνέχεια να το συνδυάζουμε αυτό με τα στοιχεία που έχουμε για την έντονη αντίδρασή του στην αδικία, την άμεση αντίθεσή του στη δουλεία όταν επισκέφθηκε τις ΗΠΑ, το ακούραστο φιλανθρωπικό του έργο με κακοποιημένες γυναίκες, το γεγονός ότι τα βιβλία του δονούνται από οργή για τη δυστυχία των φτωχών, το γεγονός ότι οι κόρες του τον αγαπούσαν και τον υπερασπίζονταν; Λαμπερός, ακούραστος, ασυνεπής, απαράμιλλος: αυτός ήταν ο Ντίκενς».

*Ο Κάρολος Ντίκενς γεννήθηκε στις  7 Φεβρουαρίου του 1812, στο Λάντπορθ του Ηνωμένου Βασιλείου και πέθανε στις 9 Ιουνίου του 1870, στο Gads Hill Place της Αγγλίας. 

*Με στοιχεία από thetimes.com | Αρχική Φωτό: Ο Τσαρλς Ντίκενς και το πορτρέτο της Μαίρη Χόγκαρθ από τον Φρέντερικ Κίττον / Wikimedia Commons