Τον παγίδεψαν, τον καταδίκασαν, τον εκτέλεσαν – 70 χρόνια μετά, ο Τόμι Λι Γουόκερ αθωώθηκε – «Νέγρος-τέρας»

Εβδομήντα χρόνια μετά την εκτέλεση του, ο Τόμι Λι Γουόκερ, ο μόλις 19 ετών μαύρος που οδηγήθηκε στην ηλεκτρική καρέκλα για τη δολοφονία λευκής γυναίκας που δεν θα μπορούσε να είχε διαπράξει, δικαιώνεται με κάθε επισημότητα από τις αρχές του Τέξας. Η οικογένεια του γνωρίζει πως τίποτα και κανείς δεν μπορεί να φέρει τον Γουόκερ πίσω.

Αν και αργοπορημένη για δεκαετίες, η αλήθεια έρχεται επιτέλους στο φως, αποκαλύπτοντας το μέγεθος της αδικίας εις βάρος ενός άνδρα που έκανε το έγκλημα να γεννηθεί με το χρώμα της οργής για τους λευκούς ρατσιστές. Ο Γουόκερ είναι ένα από τα πολλά θύματα της λευκής υπεροχής στους θεσμούς των ΗΠΑ.

Η ιστορία ξεκινά το 1953 στο Ντάλας του Τέξας, μια εποχή όπου ο φυλετικός διαχωρισμός και ο θεσμικός ρατσισμός όριζαν τη μοίρα των ανθρώπων.

Η Βένις Πάρκερ, μια λευκή υπάλληλος καταστήματος, επιστρέφοντας από τη δουλειά, δέχεται άγρια επίθεση και δολοφονείται. Παρά το γεγονός ότι δεν υπήρχαν άμεσα στοιχεία που να συνδέουν τον Τόμι Λι Γουόκερ με το έγκλημα, οι αρχές στράφηκαν εναντίον του.

Το θύμα

Δύο άτομα αργότερα δήλωσαν στην αστυνομία ότι είδαν τον Γουόκερ στην περιοχή εκείνο το βράδυ, αν και κανένα από τα δύο δεν ήταν μάρτυρες του εγκλήματος, σύμφωνα με το αντίγραφο της απόφασης του εφετείου του 1956.

Το θύμα, εν τω μεταξύ, δεν μπορούσε να μιλήσει επειδή της είχαν κόψει τον λαιμό, σύμφωνα με έρευνα που διεξήγαγε το Innocence Project. Αλλά ο αστυνομικός που την ανέκρινε λίγο πριν από τον θάνατό της ισχυρίστηκε ότι η γυναίκα αναγνώρισε τον δράστη ως μαύρο άνδρα.

Η τραγική ειρωνεία είναι πως την ώρα που διαπραττόταν το έγκλημα, ο 19χρονος Γουόκερ βρισκόταν στο νοσοκομείο, στο πλευρό της συζύγου του, γιορτάζοντας τη γέννηση του μοναχογιού του. Δέκα άνθρωποι κατέθεσαν ενόρκως ότι τον είδαν εκεί. Όμως η δικαιοσύνη επέλεξε να κλείσει τα μάτια στην αλήθεια.

Με τις ευλογίες της Κου Κλουξ Κλαν

Η σύλληψη του Γουόκερ έγινε τέσσερις μήνες αργότερα από τον επικεφαλής του τμήματος ανθρωποκτονιών, Γουίλ Φριτς, έναν άνθρωπο που, σύμφωνα με μεταγενέστερες έρευνες, είχε διασυνδέσεις με την Κου Κλουξ Κλαν.

Μετά από ώρες εξαντλητικής ανάκρισης, απομόνωσης και απειλών για την ηλεκτρική καρέκλα, ο νεαρός Γουόκερ λύγισε και υπέγραψε μια ομολογία γεμάτη ανακρίβειες, την οποία ανακάλεσε σχεδόν αμέσως.

«Γνωρίζουμε τώρα, μέσα από δεκαετίες έρευνας και άδικες καταδίκες, ότι οι τακτικές που χρησιμοποιήθηκαν εναντίον του κ. Γουόκερ – απειλές θανατικής ποινής, απομόνωση και εξαπάτηση, καθώς και ο κραυγαλέος ρατσισμός σε αυτή την περίπτωση, αυξάνουν το άγχος και την ψυχική εξάντληση ενός ατόμου, θέτοντάς το σε σημαντικό κίνδυνο να ομολογήσει ψευδώς κατά την αστυνομική ανάκριση», δήλωσε η Λόρεν Γκότεσμαν, μία από τους δικηγόρους του γιου του Γουόκερ, Έντουαρντ Σμιθ.

Μαύροι στο κυνήγι

Η περίπτωση του Γουόκερ δεν ήταν μεμονωμένη, αλλά μέρος ενός ευρύτερου φαινομένου που οι ειδικοί ονομάζουν «τρόμο του Τζιμ Κρόου».

Ο εισαγγελέας Γουέιντ είχε αποδεδειγμένα αποκλείσει συστηματικά τους μαύρους πολίτες από τα σώματα ενόρκων, ενώ στην περίπτωση του Γουόκερ έφτασε στο σημείο να καταθέσει ο ίδιος ως μάρτυρας για να πείσει το δικαστήριο για την ενοχή του κατηγορουμένου.

Στη δίκη του Τόμι Λι Γουόκερ, η ετυμηγορία έμοιαζε να έχει γραφτεί πριν καν αρχίσει η διαδικασία. Το πιο ισχυρό εργαλείο στα χέρια του εισαγγελέα Γουέιντ ήταν η σύνθεση του σώματος των ενόρκων. Παρά το γεγονός ότι ο Γουόκερ εκπροσωπήθηκε από τον κορυφαίο δικηγόρο ανθρωπίνων δικαιωμάτων Γουίλιαμ Ντάραμ, βρέθηκε αντιμέτωπος με 12 λευκούς άνδρες.

Αυτό δεν ήταν σύμπτωση.

Δεκαετίες αργότερα, αποκαλύφθηκε ότι το γραφείο του Γουέιντ είχε ρητή, γραπτή πολιτική να αποκλείει οποιονδήποτε Αφροαμερικανό, Λατινοαμερικανό ή Εβραίο από το σώμα των ενόρκων. Οι εισαγγελείς που δεν ακολουθούσαν αυτή τη γραμμή κινδύνευαν με άμεση απόλυση, καθώς ο στόχος ήταν πάντα ένα σώμα «πειθαρχημένο» στις προκαταλήψεις της εποχής.

Εισαγγελέας δήμιος

Ο Χένρι Γουέιντ δεν περιορίστηκε στον ρόλο του κατηγόρου, αλλά προχώρησε σε ενέργειες που σήμερα θα προκαλούσαν την άμεση ακύρωση οποιασδήποτε δίκης.

Σε μια πρωτοφανή επίδειξη αυθαιρεσίας, άφησε το έδρανό του και ανέβηκε στο βήμα του μάρτυρα για να καταθέσει την προσωπική του πεποίθηση ότι ο Γουόκερ ήταν ένοχος.

Ο Γουέιντ χρησιμοποίησε το κύρος του αξιώματός του για να επηρεάσει άμεσα τους ενόρκους, λειτουργώντας ταυτόχρονα ως δικηγόρος και ως πηγή αποδείξεων. Κατά τη διάρκεια της αγόρευσής του, μάλιστα, δεν δίστασε να δηλώσει με κυνισμό ότι θα «τραβούσε ο ίδιος τον διακόπτη» της ηλεκτρικής καρέκλας, τροφοδοτώντας το αίμα των παρευρισκόμενων σε μια δίκη που είχε πάρει χαρακτηριστικά δημόσιου λιντσαρίσματος.

Η επανεξέταση της υπόθεσης έφερε στο φως σοβαρές παραβιάσεις του νόμου, με κυριότερη την απόκρυψη απαλλακτικών στοιχείων.

Ο Γουέιντ και η ομάδα του απέκρυψαν σκόπιμα πληροφορίες που θα μπορούσαν να είχαν σώσει τη ζωή του 19χρονου, παραβιάζοντας τη συνταγματική υποχρέωση για δίκαιη δίκη.

O Xένρι Γουέιντ (δεξιά) θεωρείται ένας από τους αρχιτέκτονες της δικαστικής πλάνης εναντίον των μαύρων

Ο Γουόκερ καταδικάστηκε σε θάνατο και η έφεσή του απορρίφθηκε αργότερα από το δικαστήριο. Αν και οι Αρχές είχαν δεσμευθεί οτι η ομολογία του θα τον γλίτωνε από τη θανατική ποινή, ο Γουόκερ στάλθηκε στην ηλεκτρική καρέκλα και εκτελέστηκε το 1956.

Η κληρονομιά του Γουέιντ, ο οποίος παρέμεινε στη θέση του για δεκαετίες, άφησε πίσω της τουλάχιστον 20 τεκμηριωμένες περιπτώσεις αθώων μαύρων ανδρών που καταδικάστηκαν άδικα.

Σύμφωνα με στοιχεία του 2022, οι Αφροαμερικανοί έχουν 7,5 φορές περισσότερες πιθανότητες να καταδικαστούν λανθασμένα για φόνο στις ΗΠΑ σε σχέση με τους λευκούς.

Παγίδα και θάνατος

Η Μονάδα Ακεραιότητας Καταδίκων του Γραφείου του Εισαγγελέα της Κομητείας του Ντάλας [Dallas County District Attorney’s Office Conviction Integrity Unit] συνεργάστηκε με τη ΜΚΟ Innocence Project και τη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Northeastern για να διεξάγει μια ολοκληρωμένη αναθεώρηση της υπόθεσης του Γουόκερ.

Στις 21 Ιανουαρίου, το Δικαστήριο Επιτρόπων του Ντάλας ενέκρινε ψήφισμα που απάλλασσε τον Γουόκερ. Στη δήλωση του αναφέρεται πως ο Γουόκερ καταδικάστηκε και εκτελέστηκε άδικα για τη δολοφονία της Πάρκερ.

Η αθώωση του αποτελεί το τελευταίο καρφί στο φέρετρο μιας σκοτεινής περιόδου για το Τέξας, αποδεικνύοντας ότι ο «νόμος και η τάξη» του Γουέιντ δεν ήταν τίποτα περισσότερο από έναν μανδύα για τον θεσμικό ρατσισμό.

«Μια κάποια γαλήνη»

View this post on Instagram

A post shared by M. Chris Fabricant (@chris_fabricant)

Ο Έντουαρντ Σμιθ, ο άνθρωπος που γεννήθηκε την ίδια ημέρα που ο πατέρας του στοχοποιήθηκε άδικα, μίλησε με σπαρακτική ειλικρίνεια για το κενό που άφησε η εκτέλεση του Τόμι Λι Γουόκερ.

«Ήταν δύσκολο να μεγαλώνεις χωρίς πατέρα. Όταν ήμουν στο σχολείο, τα παιδιά μιλούσαν για τους μπαμπάδες τους και εγώ δεν είχα τίποτα να πω. Αυτό δεν θα τον φέρει πίσω, αλλά τώρα ο κόσμος ξέρει αυτό που εμείς ξέραμε πάντα: ότι ήταν ένας αθώος άνθρωπος. Και αυτό φέρνει κάποια ειρήνη». Τα λόγια του Σμιθ αποτύπωσαν την απομόνωση που βίωσε για επτά δεκαετίες, κουβαλώντας ένα στίγμα που δεν του ανήκε.

Ο Κρις Φάμπρικαντ, ένας από τους δικηγόρους του Innocence Project, τόνισε τη σημασία της αναγνώρισης των εγκλημάτων του κράτους. «Ο κύριος Σμιθ κουβαλούσε το διαγενεακό τραύμα μιας ανεπανόρθωτης αδικίας που υπέστη ο πατέρας του από την Πολιτεία. Το να αναγνωρίζουμε αυτό που ξέρουμε ότι είναι η αλήθεια —ότι ψευδή στοιχεία, κακή διαγωγή και απροκάλυπτος ρατσισμός οδήγησαν στην εκτέλεση ενός αθώου ανθρώπου— είναι απαραίτητο για την ακεραιότητα του νομικού μας συστήματος και τον ιστορικό ιστό αυτής της χώρας».

Iστορική μνήμη δικαιοσύνης

Η καθηγήτρια Νομικής του Πανεπιστημίου Northeastern, Μάργκαρετ Μπέρναμ, έδωσε μια άλλη διάσταση στην αθώωση, συνδέοντάς τη με την εποχή των νόμων του Τζιμ Κρόου. «Το να καθαρίσει το όνομα του κυρίου Γουόκερ σημαίνει ότι τον αναγνωρίζουμε ως ένα νομικά υπαρκτό ον, που δικαιούται δικαιοσύνης ακόμα και μετά θάνατον. Αυτή η υπόθεση μας υπενθυμίζει πόσα πρέπει να γίνουν ακόμα για να χαρτογραφήσουμε τη θανατηφόρα κληρονομιά του τρόμου εκείνης της περιόδου».

Για την ομάδα της η δικαίωση του Γουόκερ δεν είναι μόνο μια ατομική υπόθεση, αλλά μια αναγκαία αναμέτρηση με το σκοτεινό παρελθόν της Αμερικής. Αν και η όψιμη δικαίωση και η ειρήνη του Σμιθ δεν θα τον φέρουν πίσω, η τιμή του μαύρου νέου άνδρα που εκτελέστηκε από ένα αδίστακτο λευκό ιστό συνωμοσίας και θανάτου, αποκαταστάθηκε.