Κοινωνικοποίηση εκτός ίντερνετ: Πώς η συμμετοχή προστατεύει την ευημερία των νέων

Το ίντερνετ και τα εικονικά κοινωνικά δίκτυα έχουν αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι νέοι συνδέονται και συμμετέχουν σε κοινωνικές δράσεις: από τη μία πλευρά, διευκολύνουν την πρόσβαση και την επικοινωνία, αλλά από την άλλη, συχνά οδηγούν σε συναισθηματική εξάντληση, υπερβολική έκθεση και αισθήματα μοναξιάς.

Στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος HEBE, το οποίο επικεντρώνεται στην ενδυνάμωση και την κοινωνική συμμετοχή, οι καθηγήτριες Pilar Rodrigo Moriche και Lara Morcillo Sanchez διερεύνησαν πώς οι νέοι βρίσκουν νόημα, δημιουργούν σχέσεις και αισθάνονται καλά σε χώρους εκτός διαδικτύου.

Όπως γράφουν σε άρθρο τους στο The Converation, αποτελέσματά τους δείχνουν ότι η συμμετοχή στην κοινότητα αυτοπροσώπως και σε εθελοντική βάση όχι μόνο ενισχύει την ευημερία των νέων, αλλά και τους προστατεύει.

Μαζί με άλλους νέους, οργανώνουν δραστηριότητες αναψυχής, υποστηρίζουν τοπικά ζητήματα και ανταποκρίνονται σε κοινωνικές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.

Ατομικισμός και συλλογική αποξένωση

Οι νέοι που συμμετέχουν σε συλλόγους, πολιτιστικές, αθλητικές ή εκπαιδευτικές ομάδες αναψυχής αναπτύσσουν ένα ισχυρό αίσθημα του «ανήκειν».

Αυτό το αίσθημα προκύπτει από την πρόσωπο με πρόσωπο αλληλεπίδραση και τις κοινές δραστηριότητες. Επιπλέον, λειτουργεί ως προστατευτικός παράγοντας έναντι της ψυχολογικής δυσφορίας.

Άλλες μελέτες επιβεβαιώνουν τη διαφορά μεταξύ της συμμετοχής στην πραγματική ζωή και της συμμετοχής στο διαδίκτυο: οι διαδικτυακές πλατφόρμες διευκολύνουν τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, αλλά το αν αυτές οι αλληλεπιδράσεις είναι πραγματικά πολύτιμες εξαρτάται από το πόσο σημαντικές είναι, πόσο μας ενδιαφέρουν και με ποιον τις έχουμε.

«Η συμμετοχή στην ομάδα με βοηθά να αποσυνδεθώ από τον θόρυβο των κοινωνικών μέσων», είπαν μερικοί από τους νέους που συμμετείχαν στη μελέτη.

«Εδώ μπορώ να είμαι ο εαυτός μου χωρίς φίλτρα» ή «Νιώθω χρήσιμος» είναι συχνές παρατηρήσεις, που δείχνουν πώς οι χώροι φυσικής, πρόσωπο με πρόσωπο αλληλεπίδρασης δεν χρησιμεύουν μόνο για κοινωνικοποίηση, αλλά βοηθούν επίσης στην οργάνωση και την αντιμετώπιση προσωπικών και συλλογικών προκλήσεων.

Μάθηση εκτός διαδικτύου

Η έρευνα δείχνει επίσης ότι αυτοί οι χώροι συμμετοχής επιτρέπουν στους ανθρώπους να αναπτύξουν πολύτιμες δεξιότητες ζωής. Αυτές περιλαμβάνουν δεξιότητες επικοινωνίας, συναισθηματική νοημοσύνη, επίλυση συγκρούσεων, κριτική σκέψη και οργανωτικές δεξιότητες. Αυτές είναι βασικές δεξιότητες για μια καλύτερη ζωή και για την αποτελεσματική λειτουργία της κοινωνίας.

Για παράδειγμα, βοηθούν τους ανθρώπους να αναγνωρίσουν και να εκφράσουν συναισθήματα και κίνητρα, να αναστοχαστούν και να αμφισβητήσουν προκαταλήψεις και στερεότυπα, και να αναπτύξουν ατομική ή συλλογική δράση — την πεποίθηση ότι μπορούν να επιφέρουν αλλαγές στις κοινότητές τους.

Η απόκτηση αυτών των δεξιοτήτων ενδυναμώνει τους νέους, επειδή είναι αυτοί που αποφασίζουν και ενεργούν για ό,τι επηρεάζει τη ζωή τους.

Συμμετέχουν επίσης στις αποφάσεις και συνεργάζονται υπεύθυνα σε θέματα που αφορούν την ομάδα στην οποία ανήκουν.

Κυβερνοακτιβισμός έναντι πραγματικής συμμετοχής

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν δημιουργήσει νέες μορφές νεανικού ακτιβισμού.

Είναι γρήγορες, ορατές και φτάνουν σε όλους, αλλά είναι επίσης ασταθείς.

Ο κυβερνοακτιβισμός χρησιμοποιεί τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να οργανώσει και να διαδώσει ιδέες.

Αυτό δημιουργεί ενδιαφέρουσες συζητήσεις μεταξύ των νέων, οι οποίοι παρατηρούν ότι η συμμετοχή σε κοινοτικούς χώρους προσφέρει μια βαθύτερη και πιο διαρκή διάσταση κοινωνικής δέσμευσης.

Δεν πρόκειται για το να κερδίζεις likes , αλλά για το να χτίζεις σχέσεις. Δεν πρόκειται για το τι γίνεται viral, αλλά για μετασχηματισμό.

Οι νέοι που συμμετείχαν στις συνεντεύξεις θεωρούν τον ψηφιακό ακτιβισμό ένα συμπλήρωμα του παραδοσιακού ακτιβισμού, όχι ένα υποκατάστατο.

Μία νεαρή κοπέλα δήλωσε: «Δηλαδή μοιράζεσαι μια ανάρτηση και μετά δεν οργανώνεις ή κινητοποιείς πια;»

Το πρόγραμμα HEBE δείχνει ότι πολλοί νέοι συνδυάζουν και τις δύο προσεγγίσεις. Ωστόσο, εκτιμούν περισσότερο εκείνες που τους επιτρέπουν να «συμμετέχουν», να «αισθάνονται ότι ανήκουν» και να «βλέπουν τον άμεσο αντίκτυπο» των ενεργειών τους.

Αν και είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς τη συμμετοχή χωρίς το διαδίκτυο σήμερα, αναρωτιούνται αν αυτές οι πρακτικές είναι αποτελεσματικές, ειδικά όταν δεν συνδέονται με δράσεις στον πραγματικό κόσμο.

Εκπαιδευτική αναψυχή και ευεξία

Σήμερα υπάρχει μεγάλη ανησυχία για την ψυχική υγεία των νέων. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να κοιτάξουμε πέρα από τις οθόνες.

Η προώθηση του εθελοντισμού – όπως η συνεργασία σε δραστηριότητες αλληλεγγύης –, του εκπαιδευτικού ελεύθερου χρόνου – η συμμετοχή σε δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου που διδάσκουν, όπως ένα εργαστήριο θεάτρου –, της εκπαίδευσης στον ελεύθερο χρόνο – η αξιοποίηση αυτού του χώρου για εκπαίδευση, για παράδειγμα, σε ένα μάθημα για επόπτες ελεύθερου χρόνου – και της συμμετοχής στην κοινότητα – η συμμετοχή σε κοινοτικά έργα – δεν είναι μόνο μια εκπαιδευτική στρατηγική, αλλά βελτιώνει επίσης την προσωπική και συλλογική ευημερία.

Ένα παράδειγμα είναι η Σχολή Κινούμενων Σχεδίων της UAM, η οποία προσφέρει εκπαίδευση σε δραστηριότητες αναψυχής και ελεύθερου χρόνου.

Η σχολή δημιουργεί ένα χώρο όπου οι φοιτητές ανακαλύπτουν ευκαιρίες στον πανεπιστημιακό χώρο και τα δίκτυα που τους συνδέουν με την κοινότητα σε αυτόν τον τομέα.

Μέσω δραστηριοτήτων εκπαίδευσης, προβολής και συμμετοχής, αναδεικνύονται οι δυνατότητες και οι νέοι ενθαρρύνονται να συμμετάσχουν σε κοινοτικά έργα του πανεπιστημίου.

Με αυτόν τον τρόπο, όχι μόνο αποκτούν δεξιότητες, αλλά και συνδέονται και μεταμορφώνονται.

Μελέτες δείχνουν ότι όταν αυτοί οι νέοι συμμετέχουν, αισθάνονται καλύτερα και πιο συνδεδεμένοι.

Μία συλλογική διαδικασία

Ωστόσο, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι δεν πρέπει να περιμένουμε η συμμετοχή να «αναδύεται» πάντα αυθόρμητα από τους νέους: το οικογενειακό και προσωπικό τους περιβάλλον, καθώς και το κοινωνικό, πολιτικό και θεσμικό πλαίσιο, επηρεάζουν την συμμετοχή και μπορούν είτε να την ενθαρρύνουν είτε να την εμποδίζουν.

Οι δημόσιες πολιτικές, οι επαγγελματίες που ασχολούνται με τη νεολαία και οι κοινότητες έχουν τη δυνατότητα να δημιουργήσουν χώρους και να αξιοποιήσουν αυτές τις πρακτικές.

Πρέπει να διασφαλίσουν ότι όλοι οι νέοι που επιθυμούν να συμμετάσχουν έχουν πρόσβαση σε αυτούς τους χώρους και ευκαιρίες, εγγυώμενοι ισότιμες συνθήκες χωρίς εμπόδια.

Γιατί η συμμετοχή δεν σημαίνει απλώς να εκφράζεις τη γνώμη σου ή να μοιράζεσαι μια ψηφιακή ανάρτηση.

Σημαίνει να χτίζεις την αλληλεγγύη και το «εμείς», να ζεις μαζί, να μεταμορφώνεσαι.