Ντίμον: Οι 3 δυνάμεις που θα αλλάξουν τον κόσμο την επόμενη δεκαετία

Το Διεθνές Συμβούλιο της JPMorgan Chase συναντήθηκε πρόσφατα στο Μπουένος Άιρες με ηγέτες χωρών, επιχειρήσεων και την κοινωνία των πολιτών, για να εξετάσουν τις πιο πιεστικές προκλήσεις που διαμορφώνουν τον κόσμο μας.

Στις συζητήσεις κατέστη σαφές ότι ο κόσμος εισέρχεται σε μία νέα φάση που δεν χαρακτηρίζεται από μία μεμονωμένη κρίση, αλλά από μία σύγκλιση διαρθρωτικών αλλαγών που αναδιαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο τα έθνη, οι αγορές και οι θεσμοί αλληλεπιδρούν. Το αποτέλεσμα είναι μία τάξη που δεν καταρρέει, αλλά ανασυντάσσεται, πιο κατακερματισμένη μεν, αλλά βαθιά αλληλοσυνδεδεμένη.

Αποτέλεσμα αυτού του διαλόγου ήταν η έκθεση World Rewired: Navigating a Multi-Speed, Multipolar Order, την οποία υπογράφουν οι Τζέιμι Ντίμον, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της JPMorgan Chase και Τόνι Μπλερ, εκτελεστικός πρόεδρος του Tony Blair Institute for Global Change, οι οποίοι συμφωνούν ότι καθώς το διεθνές σύστημα μετατρέπεται σε πολλαπλών ταχυτήτων, καθώς το εμπόριο, η τεχνολογία, η ασφάλεια και η ενεργειακή πολιτική κινούνται πλέον με διαφορετικούς ρυθμούς, η ευελιξία τόσο από τις κυβερνήσεις όσο και από τις επιχειρήσεις και τους επενδυτές είναι η απάντηση.

Όπως συμφωνούν οι συνυπογράφοντες, αν και οι παγκόσμιες προκλήσεις είναι πολύπλοκες, δεν είναι δύσκολα διαχειρίσιμες. Ο κόσμος εξακολουθεί να προσφέρει τεράστιες δυνατότητες για εκείνους που είναι πρόθυμοι να συμμετάσχουν με εποικοδομητικό τρόπο, να δημιουργήσουν συμμαχίες, να επενδύσουν στην καινοτομία και να βοηθήσουν στη διαμόρφωση των κανόνων της επόμενης εποχής αντί να απλά αντιδράσουν σε αυτούς, αναφέρουν.

Πολλών ταχυτήτων πολυπολική τάξη

Σύμφωνα με την έκθεση, η παγκόσμια τάξη αναδιαμορφώνεται από τρεις κυρίαρχες μακροοικονομικές δυναμικές:

(1) την αυξανόμενη διάσπαση του διεθνούς συστήματος,

(2) την ανάγκη για συνοχή μέσω κοινών αξιών και

(3) τον εντεινόμενο ανταγωνισμό μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, που αναδιαρθρώνει τον ρόλο των μεσαίων δυνάμεων.

Αυτές οι δυνάμεις διαμορφώνουν τις βασικές κατευθύνσεις για τη στρατηγική των επιχειρήσεων και των κυβερνήσεων στον 21ο αιώνα, με σημαντικές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία και τις διεθνείς σχέσεις.

Η διάσπαση της Παγκόσμιας Τάξης

Όπως εξηγούν οι συγγραφείς της έκθεσης, η διάσπαση της παγκόσμιας τάξης σημαίνει ότι οι εξουσίες κατανέμονται σε περισσότερους παράγοντες, οι οποίοι λειτουργούν με διαφορετικές ταχύτητες σε διάφορους τομείς. Το εμπόριο, η τεχνολογία, η ασφάλεια και το κλίμα πλέον ακολουθούν ξεχωριστά χρονοδιαγράμματα, κάτι που καθιστά την ευελιξία εξίσου σημαντική με την κλίμακα. Η νέα αυτή τάξη αποτελεί ένα αμάλγαμα διαφορετικών προσεγγίσεων και δεν έχει προηγούμενο στην ιστορία του σύγχρονου κόσμου.

Αυτή η διάσπαση της παγκόσμιας τάξης οδηγεί σε μια ασάφεια, όπου η ταχύτητα προσαρμογής και η ικανότητα για ελιγμούς σε διαφορετικά επίπεδα και πεδία είναι καθοριστικής σημασίας για τις κυβερνήσεις και τις επιχειρήσεις. Τα κράτη και οι επιχειρήσεις που μπορούν να λειτουργούν με ευχέρεια και να προσαρμόζονται στις νέες πραγματικότητες, θα είναι εκείνα που θα ηγηθούν στον νέο πολυπολικό κόσμο.

Συνοχή μέσα από κοινές αξίες

Αν και η διάσπαση του παγκόσμιου συστήματος είναι σαφής, οι κοινές αξίες παραμένουν βασικός πυλώνας για τη διατήρηση των συμμαχιών. Οι παγκόσμιες προκλήσεις, όπως η κλιματική αλλαγή, η παγκόσμια υγεία, η κυβερνοασφάλεια, οι πυρηνικοί κίνδυνοι και η ασφάλεια της τεχνητής νοημοσύνης, απαιτούν δομημένη συνεργασία που ξεπερνά τις ad hoc συμμαχίες ή τις λεγόμενες ” minilaterals”, ακόμη και μεταξύ ανταγωνιστών.

Αυτές οι παγκόσμιες προκλήσεις ενισχύουν την ανάγκη για συνεργασία μεταξύ χωρών και οργανισμών, κάτι που καθιστά την υπέρβαση των τοπικών συμφερόντων και την ενίσχυση της πολυμερούς συνεργασίας πιο αναγκαία από ποτέ. Όπως αναφέρεται, η διαχείριση αυτών των προβλημάτων απαιτεί τη δημιουργία σταθερών, μακροχρόνιων συνεργασιών.

Ο ανταγωνισμός ΗΠΑ-Κίνας

Η ένταση στον ανταγωνισμό μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας διαμορφώνει έναν νέο πολιτικό και οικονομικό χάρτη, όπου οι μεσαίες δυνάμεις όπως η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και η Ινδονησία αποκτούν όλο και περισσότερο χώρο για ελιγμούς μέσω θεματικών συμμαχιών. Αυτή η δυναμική καθιστά αυτές τις χώρες βασικούς παίκτες σε τομείς όπως η άμυνα, η τεχνολογία και η ενέργεια.

Ωστόσο, οι ευελιξία των μεσαίων δυνάμεων περιορίζεται από τον ανταγωνισμό των μεγάλων δυνάμεων, κυρίως τις ΗΠΑ και την Κίνα. Ο τρόπος με τον οποίο θα διαχειριστούν αυτές τις νέες προκλήσεις και θα προσαρμοστούν στις αλλαγές των διεθνών σχέσεων θα κρίνει την ικανότητά τους να επηρεάσουν τις παγκόσμιες εξελίξεις.

Δομικές μεταβολές

Οι βασικές δομικές μεταβολές ενισχύουν τις δυναμικές αλλαγές:

– Δημογραφία και οικονομία: Η Ινδία και η Νιγηρία θα γίνουν δημογραφικοί γίγαντες μέχρι το 2050, ενώ η Ευρώπη, η Ιαπωνία και η Κίνα αντιμετωπίζουν μείωση του πληθυσμού τους. Οι αναδυόμενες αγορές, όπως η Ινδία, η Νοτιοανατολική Ασία και τμήματα της Αφρικής, αναμένεται να παράσχουν τη μεγαλύτερη αύξηση του παγκόσμιου ΑΕΠ.

– Τεχνολογία και ασφάλεια: Η τεχνητή νοημοσύνη, η κβαντική τεχνολογία και η βιοτεχνολογία θα αποτελέσουν κινητήριες δυνάμεις της ανάπτυξης, αλλά και σημεία έντασης. Η στρατιωτική υπεροχή των ΗΠΑ παραμένει, αλλά οι περιφερειακές ισορροπίες ανατρέπονται από την επέκταση των στρατιωτικών και τεχνολογικών ικανοτήτων της Ινδίας και της Κίνας.

– Λαϊκισμός και δημοκρατική οπισθοδρόμηση: Η δημοκρατική ύφεση, λόγω της οικονομικής στασιμότητας, της ανισότητας και της τεχνολογικής ανατροπής, αναμένεται να συνεχιστεί. Οι λαϊκιστικές τάσεις ενισχύονται σε πολλές χώρες, κάτι που επιφέρει αβεβαιότητα για το μέλλον της διεθνούς πολιτικής συνεργασίας.

Οι επιπτώσεις για τις επιχειρήσεις

Οι δυνάμεις αυτές επηρεάζουν άνισα τις διάφορες περιοχές και τους παράγοντες. Οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ευρώπη παραμένουν οι βασικοί πυλώνες του συστήματος, ενώ οι μεσαίες δυνάμεις, όπως η Ινδία, η Αφρική, η Νοτιοανατολική Ασία και η Λατινική Αμερική, αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη επιρροή.

Για τις επιχειρήσεις, η πρόκληση δεν είναι πλέον η πρόβλεψη των μελλοντικών εξελίξεων, αλλά η προσαρμογή σε αυτές. Οι καθολικοί κανόνες και θεσμοί παραχωρούν τη θέση τους σε περιφερειακά συστήματα, ανταγωνιστικά πρότυπα και πολιτικό κατακερματισμό.

Η επιτυχία θα εξαρτηθεί από την ευελιξία, η οποία σημαίνει ανάπτυξη περιφερειακών στρατηγικών, ενίσχυση της ανθεκτικότητας στις εφοδιαστικές αλυσίδες και συμμετοχή από νωρίς στη θέσπιση κανόνων σε τομείς όπως η τεχνολογία, η ενέργεια και τα χρηματοοικονομικά, για να διαμορφώσουν και όχι να αντιδράσουν στην επόμενη παγκόσμια τάξη.

Στρατηγική

Τα παραπάνω ζητήματα αποτελούν emerging signals που θα μπορούσαν να αναδιαμορφώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον τα επόμενα δέκα χρόνια. Κάθε ένα από αυτά αντανακλά τις δυναμικές της κατακερματισμού και της πολυπολικότητας και φέρει πιθανούς αντίκτυπους στην πρόσβαση στις αγορές, τις χρηματοοικονομικές ροές και την έκθεση σε κανονισμούς. Ως εκ τούτου, βρίσκονται στη λίστα παρακολούθησης των εξελίξεων που οι επιχειρήσεις θα πρέπει να παρακολουθούν στενά.

Κατά τους συγγραφείς, οι ηγέτες των επιχειρήσεων πρέπει να αναλύουν:

• Αποδολαριοποίηση και ανεξάρτητα συστήματα πληρωμών: Εναλλακτικά δίκτυα, όπως το CIPS της Κίνας και το UPI της Ινδίας, κερδίζουν έδαφος στο περιφερειακό εμπόριο. Δεν θα αντικαταστήσουν το δολάριο εν μία νυκτί, αλλά η ευρύτερη υιοθέτησή τους θα μπορούσε σταδιακά να μειώσει τη χρηματοοικονομική επιρροή των ΗΠΑ, να αλλάξει τον κίνδυνο κυρώσεων και να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις διευθετούν τις διασυνοριακές συναλλαγές.

• Τι έρχεται μετά τον ΠΟΕ (Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου); Με το σύστημα επίλυσης διαφορών του ΠΟΕ να είναι παραλυμένο, το παγκόσμιο εμπόριο στερείται ενός καθολικού διαιτητή. Οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν αυξανόμενο κανονιστικό κατακερματισμό και πρέπει να προετοιμαστούν για το μέλλον των επικαλυπτόμενων περιφερειακών εμπορικών συμφωνιών. Μία στροφή προς νέα δικαστήρια, ενδεχομένως αποκλείοντας τις ΗΠΑ, θα ανασχεδιάσει τον χάρτη της επιβολής των εμπορικών κανόνων.

• Ενσωμάτωση των BRICS και ASEAN: Και τα δύο μπλοκ πειραματίζονται με βαθύτερο οικονομικό συντονισμό. Οι κινήσεις προς τον διακανονισμό του εμπορίου σε τοπικό νόμισμα και οι συζητήσεις για κοινά νομίσματα παραμένουν περιορισμένες, αλλά ακόμα και οι ελάχιστες πρόοδοι μπορεί να αλλάξουν τις πληρωμές, τη διαφοροποίηση της εφοδιαστικής αλυσίδας και τον καθορισμό τιμών στα εμπορεύματα. Οι επιχειρήσεις που εκτίθενται σε αυτές τις αγορές θα πρέπει να παρακολουθούν πόσο μακριά φτάνει η ενσωμάτωση και πόσο αυτή μεταφράζεται σε πραγματική κανονιστική ή χρηματοοικονομική σύγκλιση.

• Διπλωματία των μεσαίων κρατών: Η Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ, το Κατάρ, η Νορβηγία και η Σιγκαπούρη αναδεικνύονται ως ουδέτεροι μεσολαβητές και κέντρα συγκέντρωσης εκτός Ουάσιγκτον, Βρυξελλών ή Πεκίνου. Για τις επιχειρήσεις, ο αυξανόμενος ρόλος τους στη διαμόρφωση παγκόσμιων κανόνων σημαίνει ότι οι κανονισμοί σε τομείς όπως το κλίμα, η ενέργεια και η ψηφιακή διακυβέρνηση διαμορφώνονται όλο και περισσότερο εκτός των παραδοσιακών δυτικών κέντρων. Η διπλωματική τους επιρροή προσφέρει επίσης εναλλακτικά βήματα για να συμμετάσχουν με τις κυβερνήσεις και να αποκτήσουν πρώιμο αντίκτυπο στους αναδυόμενους κανονισμούς και την πρόσβαση στις αγορές.

• Λαϊκισμός και μεταβλητότητα πολιτικής: Οι λαϊκιστικές πιέσεις αναδιαμορφώνουν τις δημοσιονομικές και βιομηχανικές προτεραιότητες στις ανεπτυγμένες οικονομίες, κάνοντάς τις πολιτικά πιο ευέλικτες — ειδικά σε ό,τι αφορά την πολιτική φορολογίας, εμπορίου και επιδοτήσεων, ιδιαίτερα γύρω από θέματα ενέργειας, μετανάστευσης και κόστος διαβίωσης. Σημαντικές ευρωπαϊκές οικονομίες, όπως η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γερμανία, ενδέχεται να δουν λαϊκιστικές κυβερνήσεις εντός της δεκαετίας, αυξάνοντας την κανονιστική αβεβαιότητα και τον κίνδυνο για τη φήμη τους. Οι επιχειρήσεις πρέπει να προετοιμαστούν για συντομότερους πολιτικούς κύκλους καθώς και για υψηλότερη έκθεση στη φήμη και να δημιουργήσουν σχέδια άμεσης αντίδρασης για τη συμμόρφωση και τη διαχείριση των ενδιαφερόμενων μερών.

• Επαναστρατιωτικοποίηση και οικονομία ασφαλείας: Δημιουργείται ένας νέος κύκλος βιομηχανικής δραστηριότητας που καθοδηγείται από την ασφάλεια. Επίσης, οι επιχειρήσεις πρέπει να είναι σε ετοιμότητα για αυστηρότερους περιορισμούς στις εξαγωγές, περιορισμούς στη μεταφορά τεχνολογίας και συνεργασίες της αμυντικής βιομηχανίας που θα μπορούσαν να αναδιαμορφώσουν την πρόσβαση σε κρίσιμα υλικά. Οι επιχειρήσεις πρέπει να παρακολουθούν πώς οι κανονισμοί για τη χρήση διπλής χρήσης επεκτείνονται πέραν της άμυνας στην τεχνητή νοημοσύνη, την κβαντική τεχνολογία και την προηγμένη βιομηχανική παραγωγή — και να εκτιμήσουν την έκθεση σε μελλοντικά κριτήρια ή απαιτήσεις τοποθέτησης τοπικών μονάδων παραγωγής.

Πηγή: ΟΤ