Οι αγορές περιδινίζονται στο ρυθμό του πολέμου στο Ιράν – Μετά την πτώση… η πρόσκρουση

Τα πρώτα 24ωρα του πολέμου στο Ιράν, οικονομικές αναλύσεις, κυρίως σε αμερικανικά ΜΜΕ, παρουσίαζαν μια εικόνα ψυχραιμίας και συγκρατημένης αισιοδοξίας.

Σχεδόν πανομοιότυπα ρεπορτάζ, ούτε κατά παραγγελία να γράφονταν, σε έγκριτα μέσα όπως το Βloomberg και οι ΝΥΤ έκαναν λόγο για «συγκρατημένες αυξήσεις» στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου και παρέθεταν διαβεβαιώσεις ενεργειακών αναλυτών ότι οι αγορές είναι «θωρακισμένες» από αναταράξεις.

Το θαύμα κράτησε τρεις μέρες και το μισογεμάτο ποτήρι δεν άδειασε απλώς, αλλά θρυμματίστηκε.

To Bloomberg τα μαζεύει και παραδέχεται ότι «oι καταναλωτές παγκοσμίως πονάνε από τις ανατιμήσεις», καθώς οι τιμές του πετρελαίου εκτοξεύτηκαν σε ιστορικά υψηλά. 

Οι αναλυτές πήγαν «κουβά»

Πριν λίγες ημέρες ο επικεφαλής της Rapidan Energy Group Ρόμπερτ Μακ Νάλυ, δήλωνε ότι «μόνο αν τα Στενά του Ορμούζ μείνουν κλειστά για αρκετές εβδομάδες ενδέχεται να ξεπεράσει το πετρέλαιο τα 100 δολάρια το βαρέλι και να ‘πονέσουν’ οι καταναλωτές».

Ο πολλά βαρύς ενεργειακός αναλυτής και πρώην σύμβουλος του Λευκού Οίκου διαψεύσθηκε πριν ο πετεινός λαλήσει τρεις φορές. Αντί για εβδομάδες, οι ανατιμήσεις «δάγκωσαν» τους καταναλωτές σε λίγες ημέρες.

Τώρα τα στελέχη της Rapidan παραδέχονται ότι ο πόλεμος στο Ιράν «έχει προκαλέσει ήδη τη μεγαλύτερη διαταραχή στην ιστορία της αγοράς πετρελαίου» και ότι έρχονται και χειρότερα.

Λάθος πληροφόρηση;

Πώς γίνεται οι γνώστες της αγοράς να έπεσαν τόσο έξω και να άλλαξαν γνώμη εν μία νυκτί;

Μια εξήγηση είναι ότι ήξεραν κ τι συμβαίνει, αλλά επαναλάμβαναν σαν καλά παπαγαλάκια όσα τους είχαν πει να λένε. «Οι επενδυτές είχαν ενημερωθεί σε briefing από τις υπηρεσίες πληροφοριών  – και το γνωρίζω από κάποιους fund μάνατζερ – ότι ο πόλεμος θα έχει τελειώσει σε μόλις πέντε μέρες», δήλωσε χαρακτηριστικά ο στρατηγικός αναλυτής Άλαστερ Κρουκ, σε συνέντευξη στον προοδευτικό δημοσιογράφο Κρις Χέτζες.

Ο Κρουκ, πρώην στέλεχος των μυστικών υπηρεσιών της ΜΙ6 και επί έτη διαμεσολαβητής στη Μέση Ανατολή, δεν συνηθίζει να λέει λόγια του αέρα. Οι υπηρεσίες πληροφοριών των HΠΑ καθησύχαζαν τα funds «μην ανησυχείτε, εμείς θέλουμε να κρατήσετε τις αγορές ψηλά, μην πουλάτε, και όλα θα πάνε καλά». Τελικά, οι προβλέψεις πήγαν «κουβά» και τα πράγματα πάνε από το κακό στο χειρότερο.

Οι αγορές σε παραζάλη, οι καταναλωτές «πονάνε»

«Καθώς ο πόλεμος στο Ιράν συνεχίζεται οι ιστορικά υψηλές τιμές στο πετρέλαιο, προκαλούν παραζάλη στις αγορές», γράφει ο αρχισυντάκτης επιχειρηματικού ρεπορτάζ του αυστραλέζικου ειδησεογραφικού δικτύου ΑΒC Νews.

Η άποψή του έχει ενδιαφέρον και για το ελληνικό κοινό, καθώς δεν περιορίζεται στη «στρογγυλεμένη» εικόνα που παρουσιάζουν τα ΜΜΕ του δυτικού ημισφαιρίου.

Τον τελευταίο χρόνο, οι traders «σπρώχνουν» τις αγορές προς τα πάνω, ποντάροντας σε ένα διπλό στοίχημα. Eλπίζουν σε ένα οικονομικό θαύμα, που θα επιτευχθεί χάρη στην τεχνητή νοημοσύνη και ότι στο διεθνές εμπόριο θα επικρατήσει το δόγμα ΤΑCO. Πρόκειται για το γνωστό ακρωνύμιο «Τrump Always Chickens Out», που υποστηρίζει ότι ο παρά τις απειλές, στο τέλος ο πρόεδρος των ΗΠΑ υπαναχωρεί, κοινώς «κοτεύει».

Όμως αφού κράτησαν για λίγο την ανάσα τους, οι αγορές … έφτυσαν τα «τάκος» τους. Το δόγμα ΤΑCO πήγε περίπατο, αφού ο Τραμπ υποσχέθηκε να καταστρέψει το Ιράν και το Ιράν να αντισταθεί μέχρι τέλους. Οι δείκτες στα διεθνή χρηματιστήρια πήραν την κατιούσα, με τις Ασιατικές αγορές να δέχονται εξαιρετικά σκληρό πλήγμα.

Ο τρόμος πλανιέται στην παγκόσμια οικονομία

Ο ανώτερος παγκόσμιος στρατηγικός αναλυτής της πολυεθνικής τράπεζας  Rabobank, Μάικλ Έβερυ, πιστεύει ότι ένας κρίσιμος αριθμός επενδυτών αρχίζει επιτέλους να συνειδητοποιεί ότι ο πόλεμος Ισραήλ και ΗΠΑ στο Ιράν συνιστά μια «πολύ τρομακτική απειλή» για την παγκόσμια οικονομία.

Προειδοποιεί ότι η κατάσταση αρχίζει να μοιάζει με έναν πιθανό συνδυασμό προηγούμενων μεγάλων κρίσεων: το σοκ της πετρελαϊκής κρίσης του 1973, το σοκ στις αγορές βασικών εμπορευμάτων (commodities) το 2022 με την έναρξη του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας και το σοκ στις εφοδιαστικές αλυσίδες λόγω του Covid το 2020-21.

Όσο περισσότερο διαρκεί ο πόλεμος η ζημιά στις αγορές μεγαλώνει εκθετικά, σε ένα φαινόμενο ντόμινο. Tην πρώτη εβδομάδα του πολέμου οι επενδυτές καθησύχαζαν ότι «τα πράγματα θα μπορούσε να είναι και πολύ χειρότερα». Τώρα, τα χειρότερα έφτασαν.

Το πετρέλαιο μπορεί να ξεπεράσει τα 150 δολάρια

Αναλυτές της αγοράς ενέργειας δηλώνουν ότι το ράλι στις τιμές είναι ακόμα στην αρχή.

Αν δεν υπάρξει αποκλιμάκωση και επανέναρξη των ενεργειακών ροών τις επόμενες εβδομάδες (κάτι που δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα), πιθανόν να δούμε τόσο μεγάλη εκτόξευση των τιμών, που μια μεγάλη μερίδα του κόσμου δεν θα αντέχει πια να πληρώνει, και η ζήτηση θα καταρρεύσει. Το σενάριο να φτάσει το πετρέλαιο πάνω από 150 δολάρια το βαρέλι γίνεται όλο και πιο πιθανό.

 Δεν είναι μόνο το πετρέλαιο

Ο αναλυτής της Rabobank, η οποία ειδικεύεται στις αγορές αγρο-διατροφικών προϊόντων, τονίζει ότι δεν είναι μόνο οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου που αυξάνονται.

Τονίζει ότι έχουν σημειωθεί ακόμη πιο δραματικές μεταβολές στις τιμές του ντίζελ, των καυσίμων αεροσκαφών, των λιπασμάτων, βασικών χημικών ουσιών όπως το θείο και αερίων όπως το ήλιο, «χωρίς τα οποία δεν μπορεί να λειτουργήσει η βιομηχανική οικονομία, να αναπτυχθεί η γεωργική οικονομία ή να παραχθούν μέταλλα όπως ο χαλκός και τεχνολογικά προϊόντα όπως τα τσιπ».

Η αγορά της τεχνητής νοημοσύνης επίσης κινδυνεύει, για δύο λόγους. Πρώτον απαιτεί τεράστιες ποσότητες ενέργειας για να λειτουργήσει, ενέργεια που τώρα γίνεται πολύ πιο ακριβή. Δεύτερον απαιτεί έναν καλά εφοδιασμένο κατασκευαστικό τομέα για την κατασκευή των υποδομών και μια κερδοφόρα οικονομία για να πληρώσει τις υπηρεσίες του.

Πολύμηνη κρίση εν όψει;

Ακόμη και αν η σύγκρουση τελειώσει αύριο, η ζημιά έχει φτάσει σε τέτοιο σημείο όπου η διακοπή του παγκόσμιου εφοδιασμού με πετρέλαιο και φυσικό αέριο θα μετριέται σε μήνες, όχι σε ημέρες ή εβδομάδες.

Οι πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, τα διυλιστήρια και τα εργοστάσια φυσικού αερίου που έχουν υποστεί ζημιές δεν θα επισκευαστούν σε μια νύχτα. Εκείνα που έχουν κλείσει επειδή δεν υπάρχει πια χώρος για την αποθήκευση της παραγωγής τους δεν μπορούν να ξαναρχίσουν τη λειτουργία τους με το πάτημα ενός κουμπιού.

Καθώς όμως στις αγορές διαπραγματεύονται οι μελλοντικές τιμές (τα futures-συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης), αν οι εχθροπραξίες τερματιστούν γρήγορα, οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου είναι πιθανό να πέσουν γρήγορα, ακόμα και αν η αποκατάσταση των πραγματικών αποθεμάτων διαρκέσει περισσότερο.

Μόνο ο χρόνος θα δείξει αν οι επενδυτές που στοιχηματίζουν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι διατεθειμένος να διεξάγει έναν μακροχρόνιο πόλεμο εναντίον του Ιράν θα καταλήξουν να …πνιγούν με τα τάκος τους.