Τεχεράνη: Ζημιές στο Παλάτι Γκολεστάν από πυραυλικό πλήγμα εν μέσω της σύγκρουσης ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν

Οι συγκρούσεις που κλιμακώνονται τις τελευταίες ημέρες μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ισραήλ και Ιράν δεν πλήττουν μόνο στρατιωτικούς στόχους αλλά και σημαντικά μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς. Μεταξύ αυτών είναι και το Παλάτι Γκολεστάν στην Τεχεράνη, το μοναδικό μνημείο της πόλης που έχει ενταχθεί στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, το οποίο υπέστη ζημιές την Κυριακή 1 Μαρτίου από έκρηξη πυραύλου σε κοντινή απόσταση, σύμφωνα με το The Art Newspaper. 

«Κατάφωρη παραβίαση των διεθνών κανόνων και των πολιτιστικών υποχρεώσεων»

Συντρίμμια στο ιστορικό Παλάτι Γκολεστάν στην Τεχεράνη, μετά από ζημιές που προκλήθηκαν από πλήγμα ΗΠΑ και Ισραήλ, στο πλαίσιο της σύγκρουσης με το Ιράν, 3 Μαρτίου 2026. Majid Asgaripour/REUTERS

Οι επιχειρήσεις, που ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου, είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, καθώς και δεκάδων υψηλόβαθμων αξιωματούχων. Η Τεχεράνη απάντησε άμεσα με επιθέσεις εναντίον αμερικανικών και ισραηλινών στόχων και στρατιωτικών βάσεων σε γειτονικές χώρες του Κόλπου. Οι νεκροί ανέρχονται πλέον σε εκατοντάδες, ενώ η ένταση εξαπλώνεται σε ολόκληρη την περιοχή, με την Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη να προειδοποιούν ότι είναι έτοιμες για έναν μακρόχρονο πόλεμο.

Η UNESCO, όπως και άλλοι οργανισμοί των Ηνωμένων Εθνών, αλλά και ανώτεροι αξιωματούχοι –μεταξύ αυτών ο γενικός γραμματέας Αντόνιο Γκουτέρες– καταδίκασαν τόσο τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα όσο και τα αντίποινα του Ιράν.

Συντρίμμια στο ιστορικό Παλάτι Γκολεστάν στην Τεχεράνη, μετά από ζημιές που προκλήθηκαν από πλήγμα ΗΠΑ και Ισραήλ, στο πλαίσιο της σύγκρουσης με το Ιράν, 3 Μαρτίου 2026. Majid Asgaripour/REUTERS

Ζημιές στο ιστορικό παλάτι της Τεχεράνης

Το ιστορικό συγκρότημα βρίσκεται στο παλιό κέντρο της Τεχεράνης, κοντά στην πλατεία Αργκ, και έχει ιστορία περίπου τεσσάρων αιώνων. Σύμφωνα με πληροφορίες, υπέστη ζημιές από έκρηξη πυραύλου σε κοντινή απόσταση.

Φωτογραφίες που δημοσίευσαν τοπικά μέσα δείχνουν το συγκρότημα –που λειτουργεί και ως μουσείο– γεμάτο συντρίμμια, με σπασμένα παράθυρα και φθορές στα περίφημα διακοσμητικά από καθρέφτες και γυαλί. Ζημιές φαίνεται να προκλήθηκαν επίσης στα παραδοσιακά orsi και στις ξύλινες πόρτες του παλατιού.

Ο Αχμάντ Αλαβί, επικεφαλής της επιτροπής τουρισμού του δημοτικού συμβουλίου της Τεχεράνης, δήλωσε στα τοπικά μέσα ότι η ισχύς της έκρηξης ήταν τόσο μεγάλη ώστε ανασήκωσε ακόμη και τμήματα της ασφάλτου μέσα στον χώρο του συγκροτήματος.

Συντρίμμια στο ιστορικό Παλάτι Γκολεστάν στην Τεχεράνη, μετά από ζημιές που προκλήθηκαν από πλήγμα ΗΠΑ και Ισραήλ, στο πλαίσιο της σύγκρουσης με το Ιράν, 3 Μαρτίου 2026. Majid Asgaripour/REUTERS

Προληπτικά μέτρα για την προστασία των εκθεμάτων

Πριν από τα πλήγματα είχαν ήδη ληφθεί προληπτικά μέτρα για την προστασία των εκθεμάτων. Οι εύθραυστοι πολυέλαιοι και άλλα διακοσμητικά στοιχεία καλύφθηκαν με προστατευτικά υλικά, ενώ τα αντικείμενα μεταφέρθηκαν σε ασφαλείς αποθήκες.

Σύμφωνα με το πρακτορείο Sedaye Miras, πριν από τρεις εβδομάδες είχαν μεταφερθεί σε προστατευμένους χώρους αντικείμενα από μουσεία της Τεχεράνης, όπως το Εθνικό Μουσείο του Ιράν και τα παλάτια Σαανταμπάντ και Νιαβαράν, ήδη από τις 5 Ιανουαρίου, λόγω της αυξανόμενης έντασης και των φόβων για πιθανή αμερικανική επίθεση.

Παρόμοιες μετακινήσεις πραγματοποιήθηκαν και σε άλλα σημεία της χώρας, μεταξύ των οποίων και στο μουσείο της Περσέπολης, στην επαρχία Φαρς.

Μια εικόνα από το ιστορικό μνημείο Παλάτι Γκολεστάν μετά τις ζημιές που υπέστη το κτίριο από ισραηλινό και αμερικανικό πλήγμα, εν μέσω της σύγκρουσης ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν, στην Τεχεράνη του Ιράν, 3 Μαρτίου 2026. Majid Asgaripour/REUTERS

Επιθεώρηση των ζημιών από τις ιρανικές αρχές

Η σημασία του Παλατιού Γκολεστάν για την πολιτιστική κληρονομιά του Ιράν είναι τέτοια ώστε ανώτεροι αξιωματούχοι του υπουργείου Πολιτιστικής Κληρονομιάς επισκέφθηκαν τον χώρο τη Δευτέρα 2 Μαρτίου για να εκτιμήσουν την έκταση των ζημιών.

Ο υπουργός Πολιτιστικής Κληρονομιάς, Τουρισμού και Χειροτεχνίας Ρεζά Σαλεχί-Αμιρί χαρακτήρισε την επίθεση «κατάφωρη παραβίαση των διεθνών κανόνων και των πολιτιστικών υποχρεώσεων», ανακοινώνοντας ότι θα κατατεθεί επίσημη αναφορά στην UNESCO ώστε να ξεκινήσει η διαδικασία αποκατάστασης.

Σε ανακοίνωσή της την ίδια ημέρα, η UNESCO επιβεβαίωσε ότι το παλάτι υπέστη ζημιές από πλήγμα στη ζώνη προστασίας του, στην πλατεία Αργκ, εκφράζοντας έντονη ανησυχία για την ασφάλεια των μνημείων πολιτιστικής κληρονομιάς εν μέσω της κλιμακούμενης βίας στη Μέση Ανατολή.

Φωτογραφία του παλατιού πριν τους βομβαρδισμούς, Πηγή: Wikimedia

Φόβοι για ζημιές και σε άλλα ιστορικά σημεία

Πληροφορίες κάνουν λόγο και για φθορές σε άλλα ιστορικά σημεία της Τεχεράνης, όπως το Μεγάλο Παζάρι και το Τζαμί Αργκ.

Το Ιράν διαθέτει περισσότερα από 800 μουσεία και 29 μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO, που αντικατοπτρίζουν μια πολιτιστική ιστορία χιλιάδων ετών. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένες πληροφορίες για ζημιές σε άλλα σημαντικά μνημεία της χώρας.

Φωτογραφία του παλατιού πριν τους βομβαρδισμούς, Πηγή: Wikimedia

Ωστόσο, οι διακοπές στις επικοινωνίες και η προτεραιότητα που δίνεται στην ενημέρωση για ζημιές σε πυκνοκατοικημένες περιοχές –όπως νοσοκομεία, κατοικίες και σχολεία– σημαίνουν ότι οι πληροφορίες για πολιτιστικά μνημεία εκτός της πρωτεύουσας φτάνουν με καθυστέρηση.

Φωτογραφία του παλατιού πριν τους βομβαρδισμούς, Πηγή: Wikimedia

Η ιστορία του Παλατιού Γκολεστάν

Σύμφωνα με το ΤΑΝ, οι απαρχές του Παλατιού Γκολεστάν εντοπίζονται στην περίοδο της δυναστείας των Σαφαβιδών (1501–1736), ενώ αργότερα επεκτάθηκε επί των Κατζάρ (1794–1925). Το συγκρότημα συνδυάζει περσικές καλλιτεχνικές παραδόσεις με ευρωπαϊκές επιρροές και υπήρξε για μεγάλο διάστημα βασιλική κατοικία.

Περιλαμβάνει οκτώ βασικά κτίρια και κήπους που περικλείονται από τείχος με πύλες. Τα περισσότερα από τα χαρακτηριστικά στοιχεία του προστέθηκαν τον 19ο αιώνα, όταν το παλάτι εξελίχθηκε σε κέντρο καλλιτεχνικής δημιουργίας και σημαντικό σημείο αναφοράς για την τέχνη και την αρχιτεκτονική της περιόδου των Κατζάρ.

Φωτογραφία του παλατιού πριν τους βομβαρδισμούς, Πηγή: Wikimedia

Το αυξανόμενο ανθρώπινο κόστος της σύγκρουσης

Την ίδια ώρα, το ανθρώπινο κόστος της σύγκρουσης συνεχίζει να αυξάνεται. Σύμφωνα με τo Al Jazeera, 1.230 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους στο Ιράν και χιλιάδες έχουν τραυματιστεί.

Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι έξι Αμερικανοί στρατιώτες σκοτώθηκαν και 18 τραυματίστηκαν. Ισραηλινά πλήγματα στον Λίβανο προκάλεσαν τον θάνατο τουλάχιστον 52 ανθρώπων και τον τραυματισμό περισσότερων από 150, ενώ τουλάχιστον 11 άνθρωποι σκοτώθηκαν στο Ισραήλ και τρεις στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Η δολοφονία του Χαμενεΐ και οι επιθέσεις έχουν επίσης προκαλέσει κύμα διαδηλώσεων στο Πακιστάν, το Ιράκ και το Μπαχρέιν, όπου σημειώθηκαν ακόμη και απόπειρες επίθεσης σε αμερικανικές πρεσβείες και προξενεία.

Παράλληλα, ισραηλινά πλήγματα στον Λίβανο προκάλεσαν τον θάνατο τουλάχιστον 77 ανθρώπων και τον τραυματισμό περισσότερων από 527.

Την ίδια στιγμή, τουλάχιστον 11 άνθρωποι σκοτώθηκαν στο Ισραήλ, ενώ τρεις έχασαν τη ζωή τους στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Φωτογραφία του παλατιού πριν τους βομβαρδισμούς, Πηγή: Wikimedia

Στο Κασμίρ της Ινδίας, οι διαδηλώσεις για τον θάνατο του Ιρανού ηγέτη συνεχίστηκαν για δεύτερη ημέρα, με συγκρούσεις ανάμεσα σε διαδηλωτές και δυνάμεις ασφαλείας που άφησαν τουλάχιστον 14 τραυματίες.