Διάσκεψη Μονάχου: «Μας έτεινε το χέρι αντί να μας ρίξει γροθιά, αλλά τίποτα δεν άλλαξε» – Δεν έπεισε ο Ρούμπιο

Η ομιλία του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, στην ετήσια Διάσκεψη για την Ασφάλεια στο Μόναχο το Σάββατο, έτυχε θερμής αποδοχής από το πλήθος των ευρωπαίων ηγετών και ανώτερων αξιωματούχων οι οποίοι την καταχειροκρότησαν. Οχι, όμως, τόσο από θαυμασμό, όσο από ανακούφιση, μετά από 13 μήνες κατά τους οποίους η ΕΕ έχει υποστεί επιθετική διπλωματία από τον Ντόναλντ Τραμπ.

«Έχουν ξεπεραστεί κάποια όρια που δεν μπορούν πλέον να επιστραφούν» δήλωσε ο Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν

Σε μια πιο ευγενική απεύθυνση -σε σχέση με την πεπατημένη της κυβέρνησης Τραμπ- ο Μάρκο Ρούμπιο αυτήν τη φορά φάνηκε να ήρθε να κομίσει συμμαχικά… αισθήματα με διαβεβαιώσεις περί «αδιάσπαστου δεσμού» μεταξύ των ΗΠΑ και της Ευρώπης που χρονολογείται από την άφιξη των Ευρωπαίων αποίκων στην αμερικανική ήπειρο, συγκινησιακά φορτισμένες διατυπώσεις, όπως εκείνο το «θα είμαστε πάντα παιδιά της Ευρώπης» κ.λπ.

Πίσω από τις λέξεις

Ολα αυτά σε πρώτο επίπεδο. Γιατί, αν και ο τόνος του Ρούμπιο ήταν πιο ευγενικός από την επίθεση που εξαπέλυσε ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς από το ίδιο βήμα έναν χρόνο πριν, η ουσία του μηνύματος των ΗΠΑ δεν είχε αλλάξει και πολύ.

Ο Ρούμπιο επανέλαβε τα επιχειρήματα της αμερικανικής κυβέρνησης, μεταξύ των οποίων η κατακραυγή κατά των ευρωπαϊκών ενεργειακών πολιτικών που «κατευνάζουν μια κουλτούρα για το κλίμα» ενώ «φτωχαίνουν τον λαό μας», και ισχυρίστηκε ότι η μαζική μετανάστευση αυξάνει την πιθανότητα «εξάλειψης του πολιτισμού».

«Ο Ρούμπιο είναι το καλύτερο που μπορούμε να ελπίζουμε από την [αμερικανική] κυβέρνηση», δήλωσε ένας ανώτερος ευρωπαίος υπουργός που βρισκόταν στην αίθουσα, σύμφωνα με τους FT. O ίδιος πρόσθεσε ακόμη: «Ωστόσο, ήταν αρκετά σαφής ότι, αν και οι διατλαντικές σχέσεις δεν έχουν διαρραγεί, είναι σημαντικά διαφορετικές από αυτές που έχουμε συνηθίσει».

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι, από πολλές απόψεις, η ομιλία του Βανς το 2025 ήταν ευκολότερο να αντιμετωπιστεί, επειδή ήταν τόσο εμφανώς επιθετική που εξασφάλιζε ενότητα στην απάντηση. Οι αποχρώσεις στο ύφος Ρούμπιο έκαναν πιο δύσκολο να προσδιοριστεί η απειλή, είπαν.

«Το θέμα είναι το εξής: αν σπάσεις κάτι, δεν είναι τόσο εύκολο να το ξαναφτιάξεις», είπε ένας ευρωπαίος υπουργός που βρισκόταν στο ακροατήριο. «Είναι ωραίο που [ο Ρούμπιο] μας έτεινε το χέρι αντί να μας ρίξει γροθιά, αλλά τίποτα δεν έχει αλλάξει».

Μιλώντας αμέσως μετά τον Ρούμπιο, η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ήταν σαφής ότι, παρά την αλλαγή στη ρητορική, οι σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης παραμένουν ουσιαστικά τεταμένες. Η Ευρώπη υπέστη «θεραπεία σοκ», είπε. «Έχουν ξεπεραστεί κάποια όρια που δεν μπορούν πλέον να επιστραφούν. Ο ευρωπαϊκός τρόπος ζωής, τα δημοκρατικά μας θεμέλια και η εμπιστοσύνη των πολιτών μας, αμφισβητούνται με νέους τρόπους».

Αξιωματούχοι σχολίασαν ότι ο πιο ήπιος τόνος του Ρούμπιο επέτρεψε στις πιο αισιόδοξες φωνές στην Ευρώπη να προωθήσουν το μήνυμα ότι είναι ακόμη εφικτό τα πράγματα να συνεχίσουν να γίνονται όπως τα ξέραμε.

«Ο Ρούμπιο έστειλε το σωστό μήνυμα για να καθησυχάσει και έλαβε θερμή υποδοχή, αλλά πίσω από κλειστές πόρτες οι Ευρωπαίοι λένε ότι δεν υπάρχει γυρισμός, επειδή το φιάσκο της Γροιλανδίας τους πλήγωσε βαθιά», δήλωσε η Αλίνα Πολιάκοβα, πρόεδρος του Κέντρου Ανάλυσης Ευρωπαϊκής Πολιτικής, think tank με έδρα την Ουάσινγκτον. «Τα καλά νέα είναι ότι ο τόνος της Ευρώπης φέτος είναι συγκεντρωμένος και ρεαλιστικός και όχι αντιδραστικός και συναισθηματικός: αυτή είναι μια θετική αλλαγή».

Η Ουκρανία ενώνει την ΕΕ απέναντι στις ΗΠΑ

Τα φαινομενικά αγεφύρωτα χάσματα μεταξύ των ΗΠΑ και της Ευρώπης είναι πιο εμφανή στην Ουκρανία και στην προσέγγιση των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων υπό την ηγεσία των ΗΠΑ.

Ενώ ο Τραμπ απαιτεί από την Ουκρανία να κάνει παραχωρήσεις προκειμένου να προχωρήσουν οι συνομιλίες, οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες λένε ότι θα έπρεπε να ασκήσει πίεση στη Ρωσία, είτε αυξάνοντας τη στρατιωτική υποστήριξη προς το Κίεβο είτε επιβάλλοντας περισσότερες κυρώσεις στη Μόσχα.

«Οι Αμερικανοί επιστρέφουν συχνά στο θέμα των παραχωρήσεων», δήλωσε ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι στην ομιλία του στη διάσκεψη. «Πολύ συχνά αυτές οι παραχωρήσεις συζητούνται μόνο στο πλαίσιο της Ουκρανίας, όχι της Ρωσίας».

Οι ευρωπαίοι ηγέτες στο Μόναχο πίεσαν τον Ρούτε, ειδικότερα, να είναι πιο αυστηρός με τις ΗΠΑ όσον αφορά τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις και να μην υποστηρίξει την προσέγγιση του Τραμπ, σύμφωνα με πληροφορίες που έδωσαν στους FT άτομα που ενημερώθηκαν για τις συζητήσεις.

«Η Ρωσία έχει τη δύναμη να σταματήσει [τον πόλεμο]. Αλλά και εμείς έχουμε τη δύναμη. Και είναι η Αμερική, η Ευρώπη και η Ουκρανία μαζί που μπορούν να αναγκάσουν [τη Ρωσία] να τον σταματήσει», δήλωσε ο γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς στη διάσκεψη.

Η ανησυχία είναι τόσο μεγάλη που ακόμη και η Γερμανία, μια χώρα που πάντα αρνιόταν τις προτάσεις του Παρισιού να ενταχθεί στην γαλλική πυρηνική ομπρέλα και βασιζόταν στην αμερικανική πυρηνική ασπίδα, σκέφτεται να αλλάξει στάση. Ο Μερτς ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι «ξεκίνησε συνομιλίες» με τον γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν σχετικά με την πυρηνική αποτροπή στην ήπειρο.

Ο Τραμπ δεν θέλει ενωμένη την Ευρώπη

Στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες υπάρχει επίσης ανησυχία ότι η κυβέρνηση Τραμπ αντιπαθεί βαθιά την ΕΕ ως θεσμό και προτιμά να συνεργάζεται με μεμονωμένα κράτη — μια προσέγγιση που πολλοί στην Ευρώπη πιστεύουν ότι υπονομεύει δεκαετίες ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης που αποσκοπούσαν στην εξασφάλιση της ειρήνης και της ευημερίας.

Ο Ροντέριχ Κίσεβετερ, Γερμανός συντηρητικός βουλευτής, δήλωσε: «Η εντύπωση που άφησε η ομιλία του Ρούμπιο ήταν περισσότερο μια προσπάθεια περιορισμού της ζημίας που προκάλεσαν οι δηλώσεις του Τραμπ. Αλλά είναι σαφές ότι δεν εκτιμά την ΕΕ. Έχει μια πολύ εθνικιστική άποψη για την Ευρώπη».

Ωστόσο, μετά από ένα έτος αναταραχών από την Ουάσινγκτον, μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής κοινότητας ασφάλειας και άμυνας ήταν πρόθυμο να θεωρήσει το ποτήρι μισογεμάτο, αντί για μισοάδειο.

Σε αυτό το πλαίσιο ένας γερμανός κυβερνητικός αξιωματούχος δήλωσε: «Ουσιαστικά, ο Ρούμπιο επανέλαβε την ανάλυση του Βανς σχετικά με την παρακμή του δυτικού πολιτισμού και τη μαζική μετανάστευση. Ωστόσο, από πρακτική άποψη, που είναι αυτό που μας ενδιαφέρει, κατάφερε να μας πείσει ότι είναι υπέρ του ΝΑΤΟ — μπορούμε να κινηθούμε με βάση αυτό».

Πηγή: ΟΤ