Αφιέρωμα στον πολυτάλαντο Γουίλιαμ Κλάιν από το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης

38

Διάσημα φωτογραφικά ενσταντανέ, αλλά και ένα σχεδόν άγνωστο στη χώρα μας πλούσιο κινηματογραφικό έργο, συνθέτουν το μεγάλο αφιέρωμα του 48ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης στον πολυτάλαντο Αμερικανό σκηνοθέτη, φωτογράφο, γραφίστα και ζωγράφο Γουίλιαμ Κλάιν.

Αναπόσπαστο μέρος του κινηματογραφικού αφιερώματος αποτελεί η έκθεση, την οποία συνδιοργανώνει το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης με το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης.

Για τον καλλιτέχνη, αλλά και τον άνθρωπο Γουίλιαμ Κλάιν, έχει προσκληθεί να μιλήσει στο 48ο Φεστιβάλ κινηματογράφου και ο πρώην υπουργός Πολιτισμού της Γαλλίας, Ζακ Λανγκ.

«Το 48ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης φέρνει για πρώτη φορά στην Ελλάδα το όραμα του Γουίλιαμ Κλάιν, όπως αυτό εκφράστηκε μέσα από το φωτογραφικό φακό ή το βιζέρ της κινηματογραφικής κάμερας. Ο πολυσχιδής και πρωτοπόρος δημιουργός συνέδεσε το καλλιτεχνικό του έργο με τις οπτικές τέχνες, δημιουργώντας μια ολότελα προσωπική αισθητική προσέγγιση, που έγινε σημείο αναφοράς για τις επόμενες γενιές φωτογράφων, αλλά και σκηνοθετών» σημειώνει μεταξύ άλλων η διευθύντρια του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης Δέσποινα Μουζάκη.

Ο Γουίλιαμ Κλάιν γεννήθηκε το 1928 στην Αμερική από οικογένεια Ούγγρων μεταναστών. Έφυγε από τις ΗΠΑ σε ηλικία 18 ετών για να υπηρετήσει τη στρατιωτική του θητεία στην κατεχόμενη Γερμανία. Λίγο αργότερα βρέθηκε στο Παρίσι στο πλαίσιο ενός στρατιωτικού προγράμματος γαλλο-αμερικανικής φιλίας. Παρακολούθησε μαθήματα ζωγραφικής στη Σορβόνη και στο εργαστήριο του Fernand Leger. Τη δεύτερη ημέρα του στο Παρίσι γνώρισε τη μελλοντική γυναίκα του, Ζαν, η οποία ήταν και η βασική συνεργάτιδά του στις ταινίες του, έως το θάνατό της το 2005.

Η καλλιτεχνική πορεία του Kλάιν ξεκίνησε από τη ζωγραφική, πολύ σύντομα όμως τον κέρδισε το πάθος του για τη φωτογραφία.

Το 1954, ο Αλεξάντερ Λίμπερμαν, καλλιτεχνικός διευθυντής της Vogue την εποχή εκείνη, προσέλαβε τον Κλάιν ως φωτογράφο μόδας. Με αμφιθυμία, αλλά και μια δόση ειρωνείας, ο Kλάιν ανέτρεψε τις μέχρι τότε φωτογραφικές φόρμες που κυριαρχούσαν στο χώρο της μόδας. Εγκατέλειψε τα ντεφιλέ και τα στούντιο και έβγαλε τα μοντέλα στους δρόμους.

Οι φωτογραφίες του έγιναν διάσημες, το όνομά του κέρδισε μια θέση ανάμεσα στους αναγνωρισμένους φωτογράφους παγκοσμίως, ωστόσο ο ίδιος ο Kλάιν επιθυμούσε περισσότερα τόσο σε ό,τι αφορά τη θεματολογία, όσο και τον τρόπο έκφρασης.

Από τον φωτογραφικό φακό ο Kλάιν περνά στον κινηματογραφικό. Και έκτοτε ισορροπεί ανάμεσα στα δύο είδη.

Πρωτοπόρος και πολιτικοποιημένος με τον μοναδικό ανορθόδοξο τρόπο του απαθανατίζει ή κινηματογραφεί θέματα της επικαιρότητας: τον πόλεμο του Βιετνάμ, το ρατσισμό, τη διαφήμιση, τα reality shows, το rock and roll, τον Μάη του 68’, τα δημοφιλή σπορ, αλλά και θρησκευτικά ζητήματα, με την τελευταία του ταινία Ο Μεσσίας να αποτελεί ένα σουρεαλιστικό ορατόριο εκτελεσμένο από φυλακισμένους, ναρκομανείς, αστυνομικούς, κ.ά.

O Kλάιν αποτυπώνει ενστικτωδώς τους ανθρώπους, το φως και τις καταστάσεις στο δρόμο, εν κινήσει, χωρίς να εστιάζει, εντάσσοντας το «φλου» στην αισθητική του, δημιουργώντας εικόνες μοναδικής έντασης, ασχήμιας, ομορφιάς και θορύβου, εικόνες ζωής.

Ακολουθώντας το γνωστό λαϊκό ρητό, «ουδείς προφήτης στον τόπο του» ο Kλάιν έχει ζήσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στη Γαλλία. Πρόσφατα μόνο έγινε αποδεκτός στην Αμερική, με την οποία διατηρεί μια σχέση αγάπης και μίσους.

Η έκθεση στο ΜΜΣΤ της Θεσσαλονίκης θα αποτελείται από φωτογραφίες της Νέας Υόρκης (1954-55), του Τόκιο (1961), της Μόσχας (1959-60), της Ρώμης (1956 και 2005), του Παρισιού (από το 1957 μέχρι σήμερα), φωτογραφίες μόδας και των πολύχρωμων παρασκηνίων της από τα χρόνια της Vogue, προβολή των ταινιών μικρού μήκους Broadway by Light, Ralentis, και Contacts που θα προβάλλονται σε ειδικά διαμορφωμένο σημείο του μουσείου, αφίσες των ταινιών του, μακέτες βιβλίων και τα γνωστά του ζωγραφισμένα φωτογραφικά «κοντάκτ».

Για πρώτη φορά, στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης ο Γουίλιαμ Κλάιν θα παρουσιάσει μια σειρά ανέκδοτων φωτογραφιών της Ελλάδας, την οποία επισκέφθηκε το 1957 και το 1963.

Η Μελίνα στην αγκαλιά του Πίτερ Ουστίνοφ, αρχαία αγάλματα που μοιάζουν να ζωντανεύουν, πρόσωπα του ‘50 που στέκονται με σοβαρότητα απέναντι στο φακό, θυμίζοντας έντονα τις φωτογραφίες του Walker Evans και πολλά ακόμα ενσταντανέ με φόντο ελληνικό, αποτελούν το φωτογραφικό υλικό που θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά παγκοσμίως.

Ο ίδιος ο Γουίλιαμ Κλάιν, θα βρίσκεται στο Φεστιβάλ και θα μιλήσει για την κινηματογραφική και φωτογραφική δουλειά του. Η επιμέλεια της έκθεσης είναι της Μάριον Ιγγλέση.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ,ΑΠΕ-ΜΠΕ