Κεντρικές Τράπεζες: «Ξορκίζουν» τον πληθωρισμό μέσω επιτοκίων

Οι κορυφαίες κεντρικές τράπεζες ανακοίνωσαν σήμερα ότι είναι έτοιμες να αντιμετωπίσουν οποιαδήποτε αύξηση του πληθωρισμού με αυστηρότερη νομισματική πολιτική, καθώς η κλιμάκωση του πολέμου στο Ιράν έθεσε τις ζωτικής σημασίας ενεργειακές υποδομές της Μέσης Ανατολής στο στόχαστρο και ώθησε τις τιμές των καυσίμων προς τα πάνω.

Σε μια σπάνια σύμπτωση του…ημερολογίου νομισματικής πολιτικής, οι κεντρικές τράπεζες των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ιαπωνίας, της Βρετανίας, του Καναδά και της ευρωζώνης – ουσιαστικά οι χώρες της Ομάδας των Επτά (G7) – συνεδρίασαν αυτή την εβδομάδα, όπως και οι αντίστοιχες τράπεζες από αρκετές αναδυόμενες οικονομίες.

Αφού δέχθηκαν κριτική ότι ενήργησαν πολύ αργά για να συγκρατήσουν την αύξηση του πληθωρισμού μετά την πανδημία του COVID, η οποία επιδεινώθηκε από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής είναι αποφασισμένοι να συγκρατήσουν τις τιμές χωρίς να εκτροχιάσουν την ακόμη ασταθή οικονομική ανάπτυξη – και πάνω απ’ όλα να αποφύγουν μια «στασιμοπληθωριστική» κατάσταση που συνδυάζει ύφεση και ραγδαία αύξηση των τιμών.

Τι αποφάσισαν οι κεντρικές τράπεζες

Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ και η Τράπεζα του Καναδά αποφάσισαν την Τετάρτη να διατηρήσουν τα επιτόκια σταθερά, όπως έκαναν και η Τράπεζα της Ιαπωνίας, η Τράπεζα της Αγγλίας, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και οι κεντρικές τράπεζες της Ελβετίας και της Σουηδίας σήμερα.

Ωστόσο, κατέστησαν σαφές ότι βρίσκονται σε επιφυλακή, φοβούμενοι ότι η άνοδος των τιμών της ενέργειας θα μπορούσε να πυροδοτήσει ένα κύμα πληθωρισμού σε ολόκληρη την οικονομία, εάν, για παράδειγμα, αρχίσει να προκαλεί απαιτήσεις για υψηλότερους μισθούς από νοικοκυριά που φοβούνται την απώλεια της αγοραστικής τους δύναμης.

«Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει καταστήσει τις προοπτικές σημαντικά πιο αβέβαιες, δημιουργώντας ανοδικούς κινδύνους για τον πληθωρισμό και καθοδικούς κινδύνους για την οικονομική ανάπτυξη», ανέφερε η ΕΚΤ.

Στην συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε μετά την απόφαση, η Πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ δήλωσε ότι η ζώνη του ευρώ είναι ανθεκτική και ότι ο χαμηλός πληθωρισμός σημαίνει ότι βρίσκεται «σε καλή θέση» για να αντιμετωπίσει αυτό που χαρακτήρισε ως «ένα σημαντικό σοκ που εξελίσσεται».

Η επικεφαλής της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ

Η κεντρική τράπεζα αναθεώρησε προς τα πάνω τις προβλέψεις της για τον πληθωρισμό φέτος στο 2,6% — πάνω από τον στόχο του 2% — και δημοσίευσε σενάρια σύμφωνα με τα οποία ο πληθωρισμός θα μπορούσε να υποχωρήσει ξανά εάν ο κλονισμός αποδειχθεί προσωρινός, αλλά να ανέλθει στο 4,8% το επόμενο έτος εάν η αναταραχή συνεχιστεί.

Τα προβλήματα της σύγκρουσης

Ελλείψει ταχείας επίλυσης της σύγκρουσης, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της ΕΚΤ είναι πιθανό να ξεκινήσουν συζήτηση τον Απρίλιο και ενδεχομένως να σφίξουν τη νομισματική πολιτική στην επόμενη συνεδρίασή τους τον Ιούνιο, ανέφεραν τρεις πηγές στο Reuters την Πέμπτη.

Σχολιάζοντας την ομόφωνη απόφαση της επιτροπής χάραξης πολιτικής της Τράπεζας της Αγγλίας να διατηρήσει τα επιτόκια αμετάβλητα, ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας Άντριου Μπέιλι δήλωσε ότι η τράπεζα θα πρέπει να ανταποκριθεί στις επίμονες επιπτώσεις στον πληθωρισμό του Ηνωμένου Βασιλείου.

Ωστόσο, μείωσε τις προσδοκίες των αγορών για μια απότομη σύσφιγξη της νομισματικής πολιτικής, καθώς οι επενδυτές είχαν προεξοφλήσει δύο αυξήσεις των επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης έως το τέλος του έτους, έναντι μόλις μίας πριν από τη συνεδρίαση.
«Θα ήθελα να προειδοποιήσω να μην βγάζετε βιαστικά συμπεράσματα σχετικά με την αύξηση των επιτοκίων από εμάς», δήλωσε ο Bailey σε συνέντευξη που δόθηκε από κοινού σε βρετανικούς ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς και πρόσθεσε: «Σήμερα στείλαμε ένα πολύ σαφές μήνυμα.

Η σωστή στάση είναι να διατηρήσουμε τα επιτόκια αμετάβλητα».

Η αύξηση των επιτοκίων στις ΗΠΑ αποτυπώνεται στις τιμές

Σηματοδοτώντας μια κλιμάκωση του πολέμου που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου, οι ιρανικές επιθέσεις από την Τετάρτη έχουν προκαλέσει εκτεταμένες ζημιές στο μεγαλύτερο εργοστάσιο φυσικού αερίου στον κόσμο στο Κατάρ και έχουν πλήξει άλλες υποδομές στον Κόλπο, μετά τις ισραηλινές επιθέσεις στις δικές του εγκαταστάσεις φυσικού αερίου.

Τέτοια χτυπήματα καθιστούν ήδη πιο πιθανό το ενδεχόμενο η παγκόσμια οικονομία να χρειαστεί να αντιμετωπίσει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στον ενεργειακό εφοδιασμό.

Ο πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, Τζερόμ Πάουελ, σημείωσε ότι είναι αδύνατο να ποσοτικοποιηθεί η επίδραση των υψηλότερων τιμών ενέργειας.

«Βραχυπρόθεσμα, οι υψηλότερες τιμές ενέργειας θα ωθήσουν προς τα πάνω τον συνολικό πληθωρισμό, αλλά είναι πολύ νωρίς για να γνωρίζουμε το εύρος και τη διάρκεια των πιθανών επιπτώσεων στην οικονομία», δήλωσε ο Πάουελ μετά την απόφαση της Fed με ψήφους 11-1 να διατηρήσει τα επιτόκια στο εύρος 3,50%-3,75%.

Ο πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, Τζερόμ Πάουελ

Η απροθυμία του να δηλώσει ότι οι κίνδυνοι αποδυνάμωσης της αγοράς εργασίας αποτελούν μεγαλύτερο κίνδυνο για τους στόχους της Fed από τον πληθωρισμό συνέβαλε στην εξάλειψη των προσδοκιών της αγοράς για μειώσεις επιτοκίων φέτος και μέχρι και το επόμενο έτος.

Τι δείχνουν οι αγορές

Οι χρηματοπιστωτικές αγορές σήμερα αντανακλούσαν μάλιστα αυξανόμενη πιθανότητα αύξησης των επιτοκίων από τη Fed, αν και οι επενδυτές προειδοποίησαν να μην ληφθεί αυτή η αποτίμηση ρεαλιστικά δεδομένης της μεταβλητότητας στις τιμές του πετρελαίου που συνέβαλε σε αυτή την κίνηση. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent εκτοξεύτηκαν πάνω από τα 119 δολάρια το βαρέλι κατά τη διάρκεια της νύχτας, αν και μέχρι σήμερα είχαν υποχωρήσει στα 108,50 δολάρια περίπου.

Στο Τόκιο, ο διοικητής της Τράπεζας της Ιαπωνίας, Kazuo Ueda, δήλωσε ότι η Τράπεζα της Ιαπωνίας δεν θα αποκλείσει μια βραχυπρόθεσμη αύξηση των επιτοκίων, εάν η αναμενόμενη επίδραση στην ανάπτυξη από την άνοδο του κόστους του πετρελαίου αποδειχθεί προσωρινή και δεν ανατρέψει την πρόοδο στην επίτευξη του στόχου τιμών της τράπεζας.

«Πρέπει να έχουμε κατά νου ότι οι πρόσφατες εξελίξεις συμβαίνουν σε μια περίοδο που οι εταιρείες ήδη αυξάνουν ενεργά τις τιμές και τους μισθούς, κάτι που υποδηλώνει ότι θα μπορούσαν να μετακυλήσουν το κόστος πιο επιθετικά από ό,τι μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία», δήλωσε ο Ueda σε συνέντευξη Τύπου.

Ο διοικητής της Τράπεζας του Καναδά, Τιφ Μάκλεμ, εξέφρασε παρόμοια άποψη: «Εάν οι τιμές της ενέργειας παραμείνουν υψηλές, δεν θα αφήσουμε τις επιπτώσεις τους να επεκταθούν και να μετατραπούν σε επίμονο πληθωρισμό», δήλωσε.

Αυξανόμενος κίνδυνος στασιμοπληθωρισμού

Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, η Κεντρική Τράπεζα της Αυστραλίας αύξησε τα επιτόκια στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 10 μηνών και προειδοποίησε για «ουσιαστικό» κίνδυνο για τον πληθωρισμό λόγω της απότομης ανόδου των τιμών του πετρελαίου.
Ακόμη και η κεντρική τράπεζα της Βραζιλίας, η οποία εφαρμόζει ένα από τα υψηλότερα επιτόκια μεταξύ όλων των μεγάλων οικονομιών, επέλεξε μια συντηρητική μείωση κατά 25 μονάδες βάσης στο βασικό επιτόκιο του 14,75% — μια μείωση μικρότερη από ό,τι αρχικά αναμενόταν.

Σήμερα, τόσο η Ελβετική Εθνική Τράπεζα όσο και η Σουηδική Riksbank διατήρησαν τα επιτόκια αμετάβλητα, επισημαίνοντας την αβεβαιότητα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο ο πόλεμος θα επηρεάσει τελικά την οικονομία.

«Αυτή η τελευταία κλιμάκωση μοιάζει με σημείο καμπής για τις αγορές, επειδή η σύγκρουση δεν αφορά πλέον μόνο στρατιωτικά πλήγματα ή το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ», δήλωσε ο Charu Chanana, επικεφαλής της Saxo στη Σιγκαπούρη, ενώ πρόσθεσε: «Τώρα πλήττει τις βάσεις του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος. Αυτό που ανησυχεί τις αγορές αυτή τη στιγμή είναι ο αυξανόμενος κίνδυνος στασιμοπληθωρισμού».

Πηγή: ΟΤ