Λάδι στη φωτιά της κλιματικής αλλαγής – Ο Τραμπ ανακάλεσε το πόρισμα-ορόσημο για τις εκπομπές άνθρακα

Σε μια κίνηση που υπονομεύει την παγκόσμια προσπάθεια κατά της κλιματικής αλλαγής, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακάλεσε το επιστημονικό πόρισμα σύμφωνα με το οποίο οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου απειλούν την υγεία, πάνω στο οποίο βασίζονται όλες οι αμερικανικές πολιτικές για το κλίμα.

Εφόσον δεν ακυρωθεί από τα δικαστήρια, η ανάκληση του πορίσματος περί επικινδυνότητας (endangerment finding) ουσιαστικά θα βάλει τέλος στα όρια εκπομπής για τα οχήματα, θα ενθαρρύνει τις επενδύσεις σε ορυκτά καύσιμα και θα βάλει φρένο στην ανάπτυξη καθαρών πηγών ενέργειας.

«Στο πλαίσιο της διαδικασίας που μόλις ολοκληρώθηκε από την EPA (Υπηρεσία Περιβαλλοντικής Προστασίας) τερματίζουμε επίσημα το πόρισμα επικινδυνότητας, μια καταστροφική πολιτική της εποχής Ομπάμα που έβλαψε σοβαρά την αμερικανική αυτοκινητοβιομηχανία και αύξησε τις τιμές για τους αμερικανούς καταναλωτές» δήλωσε ο Τραμπ το βράδυ της Πέμπτης.

Υπερηφανεύτηκε μάλιστα ότι πρόκειται για τη για τη μεγαλύτερη πρωτοβουλία άρσης ρυθμιστικών περιορισμών στην ιστορία των ΗΠΑ.

Δίπλα στον Τραμπ βρισκόταν ο Λι Ζέλντιν, επικεφαλής της EPA και γνωστός υποστηρικτής της βιομηχανίας ορυκτών καυσίμων, ο οποίος είχε προηγουμένως προχωρήσει σε δραστική μείωση του προσωπικού της υπηρεσίας του.

Η ανακοίνωση προκάλεσε την αντίδραση του τέως προέδρου Μπαράκ Ομπάμα, ο οποίος έγραψε στο Χ ότι, χωρίς το πόρισμα επικινδυνότητας, «θα είμαστε λιγότερο ασφαλείς, λιγότερο υγιείς και λιγότερο ικανοί να αντιμετωπίσουμε την κλιματική αλλαγή –και έτσι η βιομηχανία ορυκτών καυσίμων μπορεί να κερδίσει περισσότερα χρήματα».

Today, the Trump administration repealed the endangerment finding: the ruling that served as the basis for limits on tailpipe emissions and power plant rules. Without it, we’ll be less safe, less healthy and less able to fight climate change — all so the fossil fuel industry can…

— Barack Obama (@BarackObama) February 12, 2026

Προσφυγές ενόψει

Το Πόρισμα περί Επικινδυνότητας προέκυψε από απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου που έκρινε το 2007 ότι τα αέρια του θερμοκηπίου είναι «αέριοι ρύποι» και επομένως η EPA είχε τη δικαιοδοσία να επιβάλλει ρυθμίσεις. Το δικαστήριο ζήτησε από την υπηρεσία να προχωρήσει σε επιστημονική γνωμοδότηση.

Η γνωμοδότηση ήρθε το 2009 με την έκδοση του πορίσματος, σύμφωνα με το οποίο οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου ευθύνονται για την κλιματική αλλαγή και απειλούν έτσι τη δημόσια υγεία.

Η ανακοίνωση-βόμβα ήρθε από τον Τραμπ και τον επικεφαλής της Υπηρεσίας Περιβαλλοντικής Προστασίας Λι Ζέλντιν (Reuters)

Σε ανακοίνωση με την οποία εξηγεί το σκεπτικό της ανάκλησης, η EPA κατέφυγε σε νομικίστικα επιχειρήματα, υποστηρίζοντας ότι το πόρισμα βασίστηκε σε εσφαλμένη ερμηνεία της ομοσπονδιακής νομοθεσίας για την ποιότητα του αέρα, η οποία, όπως υποστηρίζει τώρα η υπηρεσία, αφορούσε την προστασία των Αμερικανών από ρύπους που βλάπτουν άμεσα την ανθρώπινη υγεία, και όχι αυξάνοντας την παγκόσμια θερμοκρασία.

«Αυτή η εσφαλμένη νομική θεωρία οδήγησε την υπηρεσία πέρα από το πεδίο της νομοθετικά κατοχυρωμένης αρμοδιότητάς της σε πολλαπλές περιπτώσεις» υποστήριξε η υπηρεσία.

Οι ΗΠΑ έρχονται δεύτερες σε εκπομπές άνθρακα μετά την Κίνα και πρώτες στις κατά κεφαλήν εκπομπές.

Ο Τραμπ έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι η κλιματική αλλαγή είναι «απάτη» και «φάρσα» και έχει αποσύρει τις ΗΠΑ από τη Συμφωνία του Παρισιού και τη Διακυβερνητική Επιτροπή του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή, μια κίνηση που επηρεάζει τη διεθνή προσπάθεια μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

Η ανάκληση του πορίσματος καταργεί τις απαιτήσεις για τη μέτρηση, αναφορά, πιστοποίηση και συμμόρφωση με τα ομοσπονδιακά  πρότυπα εκπομπής για τα οχήματα. Σύμφωνα με το Reuters, ενδέχεται να μην ισχύσει για τους ηλεκτροπαραγωγικούς σταθμούς.

Οι κλάδοι των μεταφορών και ενέργειας ευθύνονται περίπου για το ήμισυ των αμερικανικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, σύμφωνα με δεδομένα της EPA.

Η υπηρεσία υποστηρίζει τώρα ότι η κατάργηση των ορίων εκπομπών στα οχήματα θα εξοικονομήσει για τους αμερικανούς φορολογουμένους 1,3 τρισ. δολάρια.

Επί Μπάιντεν, όμως, η EPA εκτιμούσε ότι τα όρια εκπομπών θα απέφεραν εξοικονόμηση 99 δισ. δολαρίων το έτος έως το 2055, από τα οποία τα 46 δισ. θα προέρχονταν από τη μείωση των δαπανών για καύσιμα και τα 16 δισ. από τη μείωση των εξόδων συντήρησης και επισκευής των οχημάτων.

Για τον μέσο οδηγό, η εξοικονόμηση υπολογιζόταν στα 6.000 δολάρια στη διάρκεια ζωής ενός νέου αυτοκινήτου που θα συμμορφωνόταν με τις προδιαγραφές.

Αρκετές περιβαλλοντικές οργανώσεις, μεταξύ των οποίων το Natural Resources Defense Council (NRDC) και η Earthjustice, έχουν δηλώσει ότι θα προσβάλουν δικαστικά την ανάκληση, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια πολυετή νομική διαμάχη μέχρι το Ανώτατο Δικαστήριο.

«Θα κατατεθεί αγωγή σχεδόν αμέσως και θα τους δούμε στο δικαστήριο. Και θα κερδίσουμε» δήλωσε στο Reuters ο Ντέιβιντ Ντόνιγκερ, νομικός σύμβουλος του NRDC.

Ενδεχόμενη ανάκληση του πορίσματος θα είχε συνέπειες για την παγκόσμια προσπάθεια κατά της κλιματικής αλλαγής, δεδομένου ότι οι ΗΠΑ έρχονται δεύτερες σε εκπομπές άνθρακα μετά την Κίνα και πρώτες στις κατά κεφαλήν εκπομπές.

Ο Τραμπ, ο Ζέλντιν και ο υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ αμφισβητούν την ομόφωνη προειδοποίηση των επιστημόνων ότι η κλιματική αλλαγή επιταχύνεται και ότι οι κυβερνήσεις οφείλουν να λάβουν μέτρα μείωσης των εκπομπών.

Η θέση αυτή έρχεται σε αντίθεση με την πρόσφατη, ιστορική γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου στη Χάγη, σύμφωνα με την οποία η άρνηση των κυβερνήσεων να μειώσουν δραστικά τις εκπομπές αντίκειται στο διεθνές δίκαιο.

Βλάβες στην υγεία

Η γνωμοδότηση του 2009 αναγνώριζε ότι η κλιματική αλλαγή βλάπτει την ποιότητα του αέρα, την παραγωγή τροφίμων, τα δάση, την ποιότητα του νερού, την ενεργειακή ασφάλεια, τις υποδομές και την άγρια ζωή.

Οι ενδείξεις για εκτεταμένες βλάβες αυξήθηκαν από το 2009 έως το 2019, όταν μια ομάδα 15 επιστημόνων επανεξέτασε την αξιολόγηση της EPA. Η μελέτη τους, η οποία δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science, κατέληγε ότι οι επιπτώσεις της παγκόσμιας θέρμανσης σε όλους τους παραπάνω τομείς είναι μεγαλύτερες από ό,τι είχε εκτιμήσει η υπηρεσία.

Επιπλέον, η μελέτη αναγνώριζε κινδύνους για τέσσερις ακόμα τομείς, την εθνική ασφάλεια, την οικονομική ευημερία, τα κρούσματα βίας και η οξύτητα των ωκεανών.

Η ειρωνεία είναι ότι η μελέτη επικαλούταν τον υπουργό Άμυνας της πρώτης κυβέρνησης Τραμπ, τον επικεφαλής του αμερικανικού γενικού επιτελείου στρατού καθώς και μια απόφαση για το Πεντάγωνο που είχε υπογράψει ο ίδιος ο Τραμπ.

Η μελέτη αναφερόταν επίσης σε προηγούμενη έρευνα που προειδοποιούσε ότι μια περαιτέρω άνοδος της θερμοκρασίας κατά 1 βαθμό Κελσίου τα επόμενα 75 χρόνια θα μείωνε το αμερικανικό ΑΕΠ κατά 3%. Μια δεύτερη έρευνα εκτιμούσε ότι η κλιματική αλλαγή θα κοστίσει στην αμερικανική οικονομία 4,7 με 10,4 τρισεκατομμύρια δολάρια ως το τέλος του αιώνα.