Ξεκίνησε το σκάκι στα 5 της, ήταν βασίλισσα στα 12 – Το «πείραμα» που νίκησε Καρπόφ και Κασπάροφ

Λοιπόν, καιρός ήταν. Το 2020, το Netflix έκανε μια λαμπρή κίνηση με το δράμα της «The Queen’s Gambit», που αφορά τη Μπεθ Χάρμον, μια γυναίκα που έγινε η καλύτερη παίκτρια σκακιού στον κόσμο. Ήταν μυθοπλασία από την αρχή μέχρι το τέλος. Ωστόσο, υπάρχει πραγματικά μια γυναίκα που ανέβηκε κοντά στην κορυφή ενός παιχνιδιού που κυριαρχείται εξ ολοκλήρου από άνδρες. Το όνομά της είναι Γιούντιτ Πόλγκαρ (Judit Polgar) και τελικά το Netflix έκανε ένα ντοκιμαντέρ για την ιδιοφυΐα από την Ουγγαρία.

Ο Λάζλο Πόλγκαρ και οι τρεις κόρες του, που πήραν μέρος στο «πείραμά του». Wikimedia Commons

Με κλειστά μάτια

Εκτός από την ταινία, η Γιούντιτ, που γίνεται 50 ετών φέτος, λέει: «Ποτέ δεν ένιωσα ότι ήμουν ιδιοφυΐα. Ήταν η δουλειά και η αφοσίωση που μου έμαθαν οι γονείς μου».

«Το κατάλαβα αυτό όταν, το 1988, ταξίδεψα για να επισκεφτώ την οικογένεια στο μικρό, υγρό διαμέρισμά τους στη Βουδαπέστη, που ήταν ακόμα πίσω από το Σιδηρούν Παραπέτασμα» γράφει ο Ντόμινικ Λόσον στους Times και συνεχίζει:

«Η Γιούντιτ, τότε 12 ετών, είχε υψηλότερη βαθμολογία στο σκάκι από οποιονδήποτε άλλο, άνδρα ή γυναίκα, είχε επιτύχει σε τέτοια ηλικία. Όταν εγώ, ένας απλός παίκτης επιπέδου κομητείας της Αγγλίας, της ζήτησα να παίξουμε μια παρτίδα, ο πατέρας της, Λάζλο, για να μου δείξει, της έδωσε οδηγίες να παίξει με κλειστά μάτια, με την πλάτη στραμμένη προς το ταμπλό. Κοίταζα την αλογοουρά της, ενώ εκείνη με συνέτριβε ανελέητα».

Η Γιούντιτ Πόλγκαρ έπαιζε σκάκι από τότε που άρχισε να διαβάζει / Wikimedia Commons

«Η Γιούντιτ, τότε 12 ετών, είχε υψηλότερη βαθμολογία στο σκάκι από οποιονδήποτε άλλο, άνδρα ή γυναίκα, είχε επιτύχει σε τέτοια ηλικία» / Wikimedia Commons

Η ιδιοφυΐα διδάσκεται

Οι δύο μεγαλύτερες αδελφές της, η Σούζαν και η Σοφία, θα μπορούσαν να είχαν κάνει το ίδιο. Όλες συμμετείχαν σε ένα πείραμα του πατέρα τους, εκπαιδευτικού ψυχολόγου, ο οποίος ήταν από καιρό πεπεισμένος ότι αυτό που ονομάζουμε ιδιοφυΐα μπορεί να διδαχθεί.

Και φυσικά δεν υπήρχε καλύτερος τρόπος για να το αποδείξει αυτό από το να μετατρέψει τις τρεις κόρες του σε παγκοσμίου φήμης επαγγελματίες ενός αθλήματος που ήταν αποκλειστικά ανδρική υπόθεση στα ανώτατα επίπεδα.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Judit Polgar (@judit.polgar.official)

Με κάποιο τρόπο, αυτός και η σύζυγός του Κλάρα κατάφεραν να αψηφήσουν τις αρχές και να τις εκπαιδεύσουν όλες στο σπίτι στο σκάκι με μοναδικό τρόπο (εκτός από την εσπεράντο, την οποία όλες μιλούν).

Ο αυστηρός και σοβαρός Λάζλο εξηγεί στο ντοκιμαντέρ πώς προσέλαβε δασκάλους σκακιού που δούλευαν σε τρεις βάρδιες την ημέρα, από το πρωί μέχρι το βράδυ.

Ή, όπως το θέτει η Γιούντιτ: «Δεν υπήρχε χαλάρωση, δεν υπήρχαν Σαββατοκύριακα. Ξεκίνησα την εκπαίδευσή μου στην ηλικία των πέντε ετών και κάθε μέρα ήταν δουλειά».

Οι δύο μεγαλύτερες αδελφές της, η Σούζαν και η Σοφία, θα μπορούσαν να είχαν κάνει το ίδιο. Όλες συμμετείχαν σε ένα πείραμα του πατέρα τους, εκπαιδευτικού ψυχολόγου, ο οποίος ήταν από καιρό πεπεισμένος ότι αυτό που ονομάζουμε ιδιοφυΐα μπορεί να διδαχθεί

Η Γιούντιθ, η Σούζαν και η Σοφία, οι αδελφές που συγκλόνισαν τον κόσμο του σκακιού. Φωτογραφία Netflix © 2026

Τα 64 τετράγωνα της σκακιέρας

Η Σούζαν, επτά χρόνια μεγαλύτερη από την Γιούντιτ, έγινε η ισχυρότερη παίκτρια στον κόσμο πριν την ξεπεράσει ολοκληρωτικά η μικρότερη αδελφή της. Η Σοφία, η μεσαία αδελφή, κέρδισε ένα τουρνουά στη Ρώμη το 1989, συντρίβοντας ένα γκρουπ ανδρών με δύναμη μάστερ, αλλά εγκατέλειψε το παιχνίδι.

Όπως λέει στην ταινία: «Μου πήρε όλη μου τη ζωή. Τα 64 τετράγωνα της σκακιέρας… η ζωή είναι κάτι περισσότερο από αυτό».

Η Γιούντιτ ήταν πολύ πιο αποφασισμένη. «Όταν την παρακολούθησα να παίζει και της μίλησα μετά, σε ένα τουρνουά όταν ήταν 11 ετών, παρατήρησα ότι έχει ματιά που σκοτώνουν» σχολιάζει ο Ντόμινικ Λόσον στους Times και συνεχίζει:

«Οι ίριδες της είναι τόσο σκούρες που σχεδόν δεν διακρίνονται από τις κόρες των ματιών της. Σε αντίθεση με τα μακριά κόκκινα μαλλιά της, το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό. Η αγαπημένη της αγγλική λέξη, που τονίζει με μια λάμψη στα μάτια της, είναι “crushed” (συντριμμένη), την οποία προφέρει ως “kraarshed”. Στο ντοκιμαντέρ, θυμάται αυτό που είχα δει με τα μάτια μου στην παιδική της ηλικία. “Ήμουν φονική… Το συναίσθημα που μου έδινε η νίκη ήταν εξαιρετικά ισχυρό” λέει».

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Judit Polgar (@judit.polgar.official)

Στην κορυφή των πάντων

Το 2003, όταν ήταν στα τέλη της δεκαετίας των 20, η Γιούντιτ έφτασε στο αποκορύφωμά της, καταλαμβάνοντας την όγδοη θέση στην παγκόσμια κατάταξη. Για να καταλάβετε πόσο εκπληκτικό είναι αυτό, λάβετε υπόψη ότι πριν από τη Γιούντιτ, καμία γυναίκα δεν είχε μπει καν στις 200 πρώτες θέσεις των σύγχρονων επίσημων κατατάξεων.

Ακόμα και τώρα, η ισχυρότερη ενεργή παίκτρια στον κόσμο, η Κινέζα grandmaster Χου Γιφάν, ένα παιδί-θαύμα που έγινε παγκόσμια πρωταθλήτρια γυναικών σε ηλικία 16 ετών, βρίσκεται πίσω από περισσότερους από 120 άνδρες στη συνολική κατάταξη.

«Τότε αποφάσισα να σταματήσω να παίζω… Σκέφτηκα ότι, αν σταματούσα να παίζω, ίσως θα μπορούσα να μείνω ξανά έγκυος» είπε η Γιούντιτ στον βρετανό δημοσιογράφο

Αποφάσισε να σταματήσει

«Το 2012 επισκέφτηκα τη Γιούντιτ στο σπίτι της στη Βουδαπέστη, όπου ζει με τον σύζυγό της Γκούσταβ και τα παιδιά τους Όλιβερ και Χάνα» θυμάται ο Ντόμινικ Λόσον στους Times. «Μου είπε ότι είχε σταματήσει να παίζει για δύο χρόνια αμέσως μετά την επίτευξη της υψηλότερης βαθμολογίας της».

«Θέλαμε να κάνουμε παιδιά νωρίτερα. Αλλά είχα μια αποβολή. Και, παραδόξως, μετά από αυτό πέτυχα το καλύτερο αποτέλεσμα της καριέρας μου σε τουρνουά. Ήταν λοιπόν μια φοβερή περίοδος για μένα προσωπικά, αλλά μια υπέροχη περίοδος επαγγελματικά.

»Τότε αποφάσισα να σταματήσω να παίζω… Σκέφτηκα ότι, αν σταματούσα να παίζω, ίσως θα μπορούσα να μείνω ξανά έγκυος» είπε η Γιούντιτ στον βρετανό δημοσιογράφο.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Judit Polgar (@judit.polgar.official)

Το πείραμα του πατέρα

Η Γιούντιτ πραγματοποίησε μια από τις μεγαλύτερες φιλοδοξίες της το 2002, όταν, στην 15η προσπάθειά της, κέρδισε τελικά έναν αγώνα εναντίον του Γκάρι Κασπάροφ, ίσως του καλύτερου σκακιστή όλων των εποχών.

Το ντοκιμαντέρ περιστρέφεται γύρω από τον αγώνα της να ανταγωνιστεί αυτή την τρομακτική δύναμη: όπως το περιγράφει η Γιούντιτ, παίζοντας εναντίον του Κασπάροφ, «είχες την αίσθηση ότι θέλει να σε φάει ζωντανό».

Photo: YouTube

Στην ταινία, το σχόλιο του Λάζλο για αυτό το αποκορύφωμα στην καριέρα της κόρης του είναι χαρακτηριστικό: «Ήταν μια τρομερή επιτυχία και γι’ αυτό ένιωσα ότι το πείραμά μας πέτυχε. Αλλά μπορείς να πεις μόνο ότι η Γιούντιτ ήταν μια από τις καλύτερες σκακίστριες στον κόσμο. Για να γίνει η νούμερο ένα, θα έπρεπε να δουλεύει τρεις ή τέσσερις ώρες την ημέρα παραπάνω».

Συνεχίζει εκφράζοντας τη λύπη του για το γεγονός ότι όλοι οι σύζυγοι των κορών του «τις οδήγησαν σε διαφορετική κατεύθυνση». Δηλαδή, να αφιερώνουν χρόνο σε κάτι άλλο εκτός από το σκάκι και την πλήρη επικύρωση του «πειράματός» του.

Όπως παρατηρεί ένας φίλος της Γιούντιτ στην ταινία: «Το γεγονός ότι με αυτό το υπόβαθρο η Γιούντιτ είναι ένα τόσο φυσιολογικό και ευχάριστο άτομο είναι κάτι σαν θαύμα».

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Judit Polgar (@judit.polgar.official)

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Judit Polgar (@judit.polgar.official)

*Με στοιχεία από thetimes.com