Οι νεκροί του Ιράν δεν ήταν μόνο οι διαδηλωτές – Άοπλοι, ανήλικοι και περαστικοί ανάμεσα στα θύματα

Οι αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στο Ιράν, που ξεκίνησαν στα τέλη Δεκεμβρίου λόγω οικονομικών δυσκολιών, μετατράπηκαν γρήγορα σε ευρεία κινητοποίηση κατά της αυταρχικής διακυβέρνησης της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Οι αναφορές δείχνουν ότι οι δυνάμεις ασφαλείας απάντησαν με αδιάκριτη χρήση θανατηφόρας βίας, προκαλώντας χιλιάδες θανάτους, τραυματισμούς και συλλήψεις.

Δεν χρειάζεται να είσαι καν διαδηλωτης

Ο Αράς, 22 ετών φοιτητής τέχνης, περπατούσε στους δρόμους της Τεχεράνης για να επιστρέψει στο σπίτι του, όταν δέχθηκε πυρά από κυνηγετικό όπλο.

Δεν συμμετείχε σε διαδήλωση, δεν φώναξε συνθήματα και δεν ύψωσε γροθιά διαμαρτυρίας.

Έπεσε ακαριαία στο πεζοδρόμιο, θύμα της αδιάκριτης βίας που επικρατούσε στους δρόμους.

Ένας φίλος του, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας λόγω φόβου για αντίποινα, περιέγραψε ότι είχαν σταματήσει για λίγα λεπτά σε μια πλατεία για να παρακολουθήσουν τη διαδήλωση, όταν δυνάμεις ασφαλείας με μαύρες στολές άρχισαν να πυροβολούν τυχαία.

Ο Αράς ήταν απλώς παρών, ένας αθώος που βρέθηκε στο λάθος μέρος τη λάθος στιγμή.

Στατιστικά και επαληθευμένα δεδομένα

Η αμερικανική οργάνωση HRANA για τα ανθρώπινα δικαιώματα έχει επαληθεύσει 4.519 θανάτους που συνδέονται με τις διαδηλώσεις, ανάμεσά τους:

• 4.251 διαδηλωτές
• 197 μέλη των δυνάμεων ασφαλείας
• 35 άτομα κάτω των 18 ετών
• 38 πολίτες που απλώς βρισκόταν στην περιοχή

Επιπλέον, 9.049 θάνατοι βρίσκονται υπό έρευνα, ενώ ένας Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι οι συνολικοί νεκροί ξεπερνούν τους 5.000, συμπεριλαμβανομένων 500 μελών των δυνάμεων ασφαλείας.

Οι αριθμοί αυτοί υποδεικνύουν την έκταση της βίας και τον υψηλό κίνδυνο για αθώους πολίτες, ακόμη και περαστικούς.

Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν ως μικρές συγκεντρώσεις στο Μεγάλο Παζάρι της Τεχεράνης, αλλά επεκτάθηκαν σε περισσότερες από 100 πόλεις, με συμμετοχή διαφορετικών κοινωνικών ομάδων, από μαθητές και φοιτητές έως εργαζόμενους και συνταξιούχους.

Διαδηλωτές συγκεντρώνονται ενώ οχήματα καίγονται, εν μέσω των εξελισσόμενων αντικυβερνητικών αναταραχών, στην Τεχεράνη του Ιράν, σε αυτό το στιγμιότυπο οθόνης που προέρχεται από ένα βίντεο που δημοσιεύτηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στις 9 Ιανουαρίου 2026.

Αδιάκριτη χρήση βίας

Οι δυνάμεις ασφαλείας έκαναν εκτεταμένη χρήση όπλων, συχνά στοχεύοντας τον κορμό και το κεφάλι. Σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία:

• Δυνάμεις ασφαλείας πυροβολούσαν από δρόμους, στέγες, τζαμιά και αστυνομικά κτίρια.
• Χρησιμοποιήθηκαν θωρακισμένα οχήματα και άρματα μάχης για την καταστολή των διαδηλώσεων.
• Οι πυροβολισμοί ήταν αδιάκριτοι, πλήττοντας διαδηλωτές και περαστικούς.

Η χρήση θανατηφόρας βίας κλιμακώθηκε σε εθνικό επίπεδο από το βράδυ της 8ης Ιανουαρίου, δημιουργώντας σκηνές που μάρτυρες περιέγραψαν ως «ζώνες πολέμου».

Κανένας δεν ήταν ασφαλής στους δρόμους του Ιράν

Η 16χρονη Φαρίμπα βρέθηκε νεκρή δύο ημέρες μετά από μια σύντομη επίσκεψη σε πλατεία για να παρακολουθήσει τις διαδηλώσεις.

Η οικογένειά της ανέφερε ότι δυνάμεις ασφαλείας άνοιξαν πυρ, ενώ προσπάθησαν να αποδώσουν τον θάνατό της σε «τρομοκράτες».

Στην Τεχεράνη, ο Μασούντ είδε τον αδελφό του να σκοτώνεται ενώ προσέφερε καταφύγιο σε διαδηλωτές που έτρεχαν να ξεφύγουν από τις δυνάμεις ασφαλείας.

H οικογένεια της Νάσταραν, μιας 28χρονης δασκάλας δημοτικού σχολείου στην Τεχεράνη, την έψαχνε για μέρες μετά την επίσκεψή της σε έναν ξάδελφό της στις 9 Ιανουαρίου, από την οποία δεν επέστρεψε ποτέ.

Βρήκαν το σώμα της σε μια αποθήκη κοντά στην Τεχεράνη. Είχε πυροβοληθεί από τις δυνάμεις ασφαλείας, είπε ο πατέρας της.

Περιορισμοί στην ενημέρωση

Από τις 8 Ιανουαρίου, οι αρχές μπλόκαραν διεθνείς τηλεφωνικές γραμμές και συνδέσεις στο διαδίκτυο, καθιστώντας δύσκολη την επαλήθευση των γεγονότων από διεθνείς οργανισμούς.

Παράλληλα, οι οικογένειες των θυμάτων συχνά πιέζονται να αποδώσουν τους θανάτους σε «τρομοκράτες», ενώ τους επιβάλλεται περιορισμός στην ταφή ή την αναγνώριση των σορών.

Η δυσκολία στην πρόσβαση σε αξιόπιστες πληροφορίες καθιστά τα στοιχεία από οργανώσεις όπως η HRANA και η Διεθνής Αμνηστία κρίσιμα για την τεκμηρίωση της κατάστασης.

Διεθνείς αντιδράσεις

Διεθνείς οργανισμοί και χώρες έχουν εκφράσει ανησυχία για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Ιράν. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Διεθνής Αμνηστία ζητούν:

• Διαφάνεια στην έρευνα των θανάτων
• Πρόσβαση για διεθνείς παρατηρητές
• Προστασία των αμάχων και περιορισμό της βίας

Οι ιρανικές αρχές, αντίθετα, συνεχίζουν να αποδίδουν τις ταραχές σε «ξένες δυνάμεις» και «τρομοκράτες», ενώ η κρατική τηλεόραση προβάλλει πλάνα καμένων κτιρίων, τζαμιών και τραπεζών ως απόδειξη των επιθέσεων που υπέστησαν οι δυνάμεις ασφαλείας.

Η κρίση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων

Τα γεγονότα στο Ιράν δείχνουν σαφή παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων:

• Το δικαίωμα στη ζωή
• Το δικαίωμα στην ελεύθερη έκφραση και διαδήλωση
• Το δικαίωμα στην ασφάλεια και προστασία από αυθαίρετες συλλήψεις

Η χρήση πραγματικών πυρών κατά άοπλων πολιτών, οι συλλήψεις, η απαγόρευση επικοινωνίας και η πίεση στις οικογένειες να αποδώσουν τους θανάτους σε τρίτους συνιστούν σοβαρές παραβιάσεις διεθνών συμβάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Διαδηλωτές, άοπλοι και περαστικοί

Η κατάσταση στο Ιράν δεν αφορά μόνο τους διαδηλωτές· πλήττει όλους τους πολίτες.

Οι αριθμοί δείχνουν χιλιάδες νεκρούς, ενώ οι μαρτυρίες αποκαλύπτουν την αδιάκριτη βία που πλήττει αθώους και περαστικούς. Οι προσωπικές ιστορίες, όπως του Αράς και της Φαρίμπα, δίνουν ένα ανθρώπινο πρόσωπο στην κρίση, δείχνοντας το υψηλό τίμημα της κρατικής καταστολής.

Οι διεθνείς οργανισμοί καλούν για δράση, αλλά η περιορισμένη πρόσβαση στην πληροφορία και η συνεχής καταστολή καθιστούν δύσκολη την παρέμβαση. Η κρίση στο Ιράν αποτελεί μία από τις πιο σοβαρές προκλήσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων των τελευταίων ετών