Γιατί η «Pax Israelica» στον Λεβάντε είναι μια κακή ιδέα της Ουάσιγκτον

Φαινομενικά, μια περιοχή με αιολικά πάρκα, αγροκτήματα ακόμα και χιονοδρομικό κέντρο(!) στο κέντρο της Μέσης Ανατολής, φαντάζει ενδιαφέρουσα. Κάτι τέτοιο πιέζουν Αμερικανοί να δημιουργηθεί κατά μήκος των συνόρων Ισραήλ–Συρίας για χάρη της περιφερειακής σταθερότητας. Στην πραγματικότητα όμως, ίσως πρόκειται για κίνηση στο πλαίσιο της «Pax Israelica» που προωθεί η Ουάσιγκτον.

Όπως αποκάλυψε το Axios, οι Αμερικανοί στο πλαίσιο του 5^ου γύρου συνομιλιών Ισραήλ-Συρίας με αμερικανική διαμεσολάβηση, πρότειναν ένα σύμφωνο ασφαλείας μεταξύ τους, που περιλαμβάνει τη δημιουργία μιας κοινής οικονομικής ζώνης και στις δύο πλευρές των συνόρων.

Έτσι ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ πιστεύει ότι θα σταθεροποιήσει την κατάσταση ασφαλείας κατά μήκος των συνόρων Ισραήλ-Συρίας, την οποία αξιωματούχοι θεωρούν ως το πρώτο βήμα προς μια μελλοντική διπλωματική ομαλοποίηση.

Η απόφαση αυτή αύξησε τις πιέσεις στη Βηρυτό, όπου οι ΗΠΑ και το Ισραήλ προσπαθούν να προωθήσουν μια παρόμοια οικονομική διευθέτηση, παρά τις αντιρρήσεις ανώτερων Λιβανέζων αξιωματούχων.

Ωστόσο, για τον ειδικό αναλυτή της δεξαμενής σκέψης Carnegie Endowment, Μάικλ Γιάνγκ, οι Αμερικανοί με αυτή την πολιτική επιχειρούν να υποταχθούν οι Λίβανος και Συρία τόσο πολιτικά και ηθικά καταχρηστικά σε μια Pax Israelica, διχάζοντας μάλιστα τις κοινωνίες αυτές.

«Οι Λιβανέζοι έχουν, δικαίως, κατανοήσει ότι δεν υπάρχει συναίνεση στη χώρα για την ομαλοποίηση» σημειώνει ο Γιάνγκ προειδοποιώντας ότι μια τέτοια επιδίωξη θα διχάσει περαιτέρω την κοινωνία. «Η ομαλοποίηση με το Ισραήλ είναι μια υπόθεση που κανένας Λιβανέζος αξιωματούχος δεν είναι διατεθειμένος να υπερασπιστεί απέναντι στους εσωτερικούς του αντιπάλους, κυρίως επειδή δεν έχει κανένα νόημα να συζητείται κάτι τέτοιο όσο το Ισραήλ κατέχει λιβανικό έδαφος και δεν υπάρχει ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών».

Εξάλλου ο ειδικός υπενθυμίζει ότι ο Λίβανος παραμένει επισήμως δεσμευμένος στην Αραβική Πρωτοβουλία Ειρήνης του 2002, η οποία προσφέρει στο Ισραήλ ειρήνη εφόσον αποσυρθεί από όλα τα αραβικά εδάφη που κατέλαβε το 1967 και επιτρέψει τη δημιουργία ενός κυρίαρχου και ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους στη Δυτική Όχθη, τη Γάζα και την Ανατολική Ιερουσαλήμ — όροι που οι ΗΠΑ έχουν πλήρως αγνοήσει.

Ακόμη και ο υπουργός Εξωτερικών, Γιούσεφ Ράζι, ο οποίος πρόσκειται στις Λιβανέζικες Δυνάμεις -ένα κόμμα ανοιχτά εχθρικό προς τη Χεζμπολάχ- είπε πως: «Δεν υπάρχει τρόπος, αυτή τη στιγμή… να μιλάμε για ειρήνη με το Ισραήλ στον Λίβανο. Παραμένει ταμπού… Ειλικρινά, με εκπλήσσει πολύ που η ισραηλινή ηγεσία μιλά για οικονομικές διαπραγματεύσεις…».

Την Τουρκία δεν τη ρώτησαν

Ωστόσο, ο Μάικλ Γιάνγκ σημειώνει πως ακόμα και αν γίνει αποδεκτή η αντίληψη ορισμένων Αμερικανών αξιωματούχων –ότι η παγκόσμια πολιτική αφορά την ισχύ και τη βία- οι Λιβανέζοι γνωρίζουν άριστα ότι οι Αμερικανοί προσπαθούν να εξαναγκάσουν Βηρυτό και Δαμασκό σε ομαλοποίηση με το Ισραήλ, αγνοώντας τις γεωπολιτικές επιπτώσεις μιας τέτοιας πολιτικής.

«Ο βασικός αντίπαλος του Ισραήλ στο Λεβάντε είναι η Τουρκία, η οποία έχει επεκτείνει τη ζώνη επιρροής της στη Συρία. Από την τουρκική οπτική, το να επιτραπεί στη Συρία να απορροφηθεί σε μια ισραηλινή σφαίρα επιρροής είναι απειλητικό, ενώ ο Λίβανος θεωρείται στρατηγική προέκταση της Συρίας. Η σταθερότητα της Συρίας προϋποθέτει εν μέρει τη σταθερότητα στον Λίβανο. Για την Άγκυρα, ένας Λίβανος εξαναγκασμένος να ενταχθεί σε μια ισραηλινή σφαίρα θα μπορούσε να δώσει στο Ισραήλ τα μέσα να διαμορφώνει εξελίξεις στη Συρία — κάτι που οι Τούρκοι δεν θα επιτρέψουν».

Επομένως, για τον Γιανγκ, είναι απίθανο η Τουρκία να παραμείνει αδρανής αν ο Λίβανος κινδυνεύσει να γίνει μέρος ενός χώρου υπό ισραηλινή κυριαρχία.

Σε μια τέτοια περίπτωση, ο ειδικός εκτιμά ότι η Τουρκία θα μπορούσε να κινητοποιήσει τους υποστηρικτές της στη λιβανική σουνιτική κοινότητα κατά της ομαλοποίησης και είναι απολύτως πιθανό να συνεργαστεί με το Ιράν και τη Χεζμπολάχ (παρά τις διαφωνίες τους για τη Συρία) για να εκτροχιάσει μια τέτοια προσπάθεια.

«Από τη λιβανική οπτική, λοιπόν, δεν έχει κανένα νόημα να διαλυθεί ο Λίβανος για μια διευθέτηση που έχει μικρή απήχηση στη Βηρυτό και που θα ενίσχυε μόνο τις ευαλωτότητές του απέναντι σε ένα αρπακτικό Ισραήλ».

Η συνταγή «Βενεζουέλα»

Έτσι, με δεδομένο ότι υπάρχει στον Λίβανο συναίνεση γύρω από τον αφοπλισμό τα Χεζμπολάχ, ο ειδικός αναρωτιέται γιατί, οι ΗΠΑ δεν μπορούν απλώς να το αποδεχθούν αυτό και να προχωρήσουν σε εγγυήσεις ασφάλειας των συνόρων με το Ισραήλ, αντί να επιβάλλουν στον Λίβανο μια ευρύτερη, διχαστική διευθέτηση;

Η απάντηση για τον ίδιο, πρέπει να αναζητηθεί στη Βενεζουέλα. «Όσα δείχνουν οι πρόσφατες αμερικανικές ενέργειες εκεί είναι ότι η Ουάσιγκτον προωθεί έναν κόσμο στον οποίο οι δυνάμεις μπορούν να παρεμβαίνουν σε ό,τι θεωρούν ζωτικό τους χώρο. Είναι πλέον προφανές ότι οι ΗΠΑ βοηθούν το Ισραήλ να εδραιώσει τη δική του ζώνη στον Λεβάντε».

Ένα μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι, σε έναν κόσμο σφαιρών επιρροής, γιατί χώρες όπως ο Λίβανος και η Συρία να θέλουν να είναι μέρος μιας ισραηλινής σφαίρας υποστηριζόμενης από τις ΗΠΑ; Οι ΗΠΑ συμπεριφέρονται σήμερα σαν ένα κράτος χωρίς κανόνες, ενώ το Ισραήλ έχει επιδοθεί σε μαζικές δολοφονίες στη Γάζα, τις οποίες θα ήθελε να ολοκληρώσει με την εθνοκάθαρση του παλαιστινιακού πληθυσμού εκεί και στη Δυτική Όχθη. Τι προσφέρουν, λοιπόν, και οι δύο σε χώρες όπως ο Λίβανος και η Συρία;

Ενώ ο Λίβανος και η Συρία δεν μπορούν να αγνοήσουν τους Αμερικανούς και τους Ισραηλινούς -και πράγματι μπορεί κατά καιρούς να ωφελούνται από αυτούς- δεν κερδίζουν απολύτως τίποτα δένοντας το άρμα τους σε τόσο πολιτικά και ηθικά καταχρηστικά κράτη και υποτασσόμενοι σε μια Pax Israelica. Η πολυπολική περιφερειακή τάξη επιτρέπει στη Βηρυτό και τη Δαμασκό να εξασφαλίσουν ένα περιθώριο ελιγμών σε αυτό το μέτωπο.