Στο Νέο Μουσείο της Ακρόπολης το συνέδριο της UNESCO

43

Παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας Καρόλου Παπούλια και με το αίτημα της επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώνα να είναι πιο επίκαιρο παρά ποτέ, δεδομένου ότι το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης ολοκληρώθηκε, ξεκίνησε το πρωί της Δευτέρας το πρώτο Παγκόσμιο Συνέδριο για την επιστροφή των πολιτιστικών αγαθών στις χώρες προέλευσής τους.

ΤοΣυνέδριο,το οποίο διοργανώνει το υπουργείο Πολιτισμού σε συνεργασία με την UNESCO, πραγματοποιείται στο χώρο του νέου μουσείου, με τη συμμετοχή νομικών, μουσειολόγων και ειδικών στον τομέα της επιστροφής πολιτιστικών αγαθών.

Πρόκειται για το πρώτο από σειρά διεθνών συναντήσεων που διοργανώνει η UNESCO και τα κράτη-μέλη της με σκοπό την ενημέρωση της κοινής γνώμης, αλλά και την ανταλλαγή απόψεων γύρω από το ζήτημα της επιστροφής πολιτιστικών αγαθών.

Την έναρξη των εργασιών κήρυξε ο υπουργός Πολιτισμού Μιχάλης Λιάπης, ο οποίος μεταξύ άλλων επισήμανε ότι «η πολιτιστική κληρονομιά είναι αναπόσπαστο τμήμα της ταυτότητας των λαών. Το στέρεο σημείο αναφοράς της εξέλιξης των εθνών».

Ο υπουργός αναφέρθηκε στις αυστηρές νομοθεσίες που υιοθετούνται στην Ελλάδα, προκειμένου να γίνει περισσότερο αποτελεσματική η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, ενώ έκανε λόγο και για το νεόδμητο Μουσείο της Ακρόπολης, το οποίο αποτελεί έναν μοναδικό χώρο σωστής ανάδειξης των γλυπτών στο φυσικό και ιστορικό τους περιβάλλον.

Σύμφωνα με τον κ. Λιάπη, έχει ήδη δημιουργηθεί ιδανικό momentum για να αναζητηθούν τρόποι συνεννόησης για καθαρές λύσεις στο ζήτημα της επιστροφής των Γλυπτών από το Βρετανικό Μουσείο.

Μετά το πέρας της ομιλίας του ο κ. Λιάπης ξενάγησε τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας στο Νέο Μουσείο.

Το λόγο πήρε στη συνέχεια ο πρόεδρος της Γενικής Διασκέψεως της UNESCO πρέσβης Γιώργος Αναστασόπουλος για να υπενθυμίσει τη φράση του Βίκτορος Ουγκό: «Τα μνημεία ανήκουν στον ιδιοκτήτη τους. Αλλά το κάλλος τους ανήκει στον καθένα». Ο κ. Αναστασόπουλος αναφέρθηκε στους αγώνες της UNESCO κατά της παράνομης εμπορίας και της προώθησης της επιστροφής της πολιτιστικής κυριότητας στις χώρες προέλευσής τους.

Όπως επισήμανε ο κ. Αναστασόπουλος, η Αφρική έχει απολέσει το 95% της πολιτιστικής της ιδιοκτησίας. Σημείωσε επίσης ότι η ψηφιακή πρόσβαση στην πολιτιστική ιδιοκτησία δεν είναι δυνατόν να αντικαταστήσει την απόλαυση της ιδιοκτησίας στην πρωτότυπη και την αυθεντική της μορφή.

Συνολικά 115 χώρες-μέλη της UNESCO, ανέφερε ο κ. Αναστασόπουλος, έχουν μέχρι σήμερα επικυρώσει τη Σύμβαση, ανάμεσα στις οποίες περιλαμβάνονται και οι χώρες που ήταν ιστορικά οι λιγότερο ευμενείς -στο θέμα της επιστροφής- όπως η Ιαπωνία, η Ελβετία, οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Σουηδία, η Δανία, η Νορβηγία και η Γερμανία.

Αναφερόμενος, τέλος, στην άποψη διανοητών «που επικαλούνται τη βοήθεια των νέων τεχνολογιών πληροφόρησης και επικοινωνίας για να υποστηρίξουν την ψηφιακή επαναφορά ώστε παλαιές συλλογές να παραμείνουν εκεί που βρίσκονται», παρατήρησε ότι «πρόκειται για την αδύναμη αποζημίωση της πρόσβασης σε κουλτούρες χωρίς ψυχή».

Στη συνέχεια το λόγο πήρε η Φρανσουάζ Ριβιέρ, γενική υποδιευθύντρια πολιτισμού της UNESCO, η οποία αναφέρθηκε στη συστηματική λεηλασία θησαυρών που βρίσκονται σε χώρες όπου γίνονται πόλεμοι, όπως το Αφγανιστάν και το Ιράν, στη μεγάλη καταστροφή του Εθνικού Μουσείου της Βαγδάτης, αλλά και στο μεγάλο πρόβλημα που δημιουργείται από τις μη εξουσιοδοτημένες ανασκαφές που γίνονται σε χώρες που βρίσκονται σε πολεμική σύρραξη.

Η κ. Ριβιέρ ανακοίνωσε ότι το Νοέμβριο του 2008 θα πραγματοποιηθεί στη Δημοκρατία της Κορέας συνάντηση των 22 χωρών-μελών της UNESCO προκειμένου να συζητηθούν οι εξελίξεις στο θέμα της παράνομης εξαγωγής πολιτιστικών θησαυρών.

Για τον Οβελίσκο της Αξώμης

Τις εργασίες της πρώτης συνεδρίασης απασχόλησε η περίπτωση της επιστροφής του Οβελίσκου της Αξώμης, στην Αιθιοπία. Πρόκειται για έργο που βρισκόταν από το 1937 στην Ιταλία – επί Μουσολίνι – και επιστράφηκε το 2004, οπότε και ανέλαβε την αποκατάστασή του η UNESCO. Οι εργασίες προβλέπεται να ολοκληρωθούν το 2008.

Για τον Οβελίσκο της Αξώμης μίλησαν ο Τζιόρτζιο Κρότσι, καθηγητής Δομικής Αποκατάστασης Ιστορικών Κτιρίων του Πανεπιστημίου La Sapienza της Ρώμης, ο Τούλιο Σκοβάτσι, καθηγητής Διεθνούς Δικαίου του Πανεπιστημίου του Μιλάνου και, τέλος, ο γενικός διευθυντής του Φορέα Ερευνας και Συντήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς της Αιθιοπίας Tζάρα Μαριάμ.

Σύμφωνα με τον κ. Κρότσι «η ιστορία της αργοπορημένης αποκατάστασης του Οβελίσκου είναι εξαιρετικό παράδειγμα της εξέλιξης των διεθνών νομικών αρχών σε σχέση με την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς άλλων χωρών για την ακεραιότητα των πολιτιστικών θησαυρών και την μη εκμετάλλευση σε αποικιοκρατούμενες χώρες».

Τις εργασίες της δεύτερης συνεδρίας απασχόλησε η περίπτωση της επανένωσης του Λίθινου Πτηνού της Μεγάλης Ζιμπάμπουε σε έκθεση του Βασιλικού Μουσείου Κεντρικής Αφρικής στο Τερβίρεν του Βελγίου και η επιστροφή του από τη Γερμανία στη Ζιμπάμπουε.

Στην ομιλία της η Κριστιάν Τιτγκάτ, τέως έφορος των Βασιλικών Μουσείων Τέχνης και Ιστορίας των Βρυξελλών και διευθύντρια του Ολλανδικού Ινστιτούτου Αθηνών, τόνισε ότι ευρισκόμενη στο Νέο Μουσείο της Ακρόπολης πιστεύει ότι η μοναδική θέση των Μαρμάρων που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο είναι η Αθήνα και το καινούργιο Μουσείο.

Τέλος, ο Ντόσον Μουντζέρι, αναπληρωτής μόνιμος αντιπρόσωπος της Ζιμπάμπουε στην UNESCO και τέως Διευθυντής των Εθνικών Μουσείων και Μνημείων της Ζιμπάμπουε, τόνισε ότι «πολλές φορές μια υλική επιστροφή απαιτεί ένα αντάλλαγμα με κάποιους όρους», υπενθυμίζοντας ότι στην περίπτωση της επιστροφής του πτηνού, ζητήθηκε από τη Ζιμπάμπουε να «δανείσει» μια συλλογή εντόμων που θεωρείται ιερή.

Οι εργασίες του συνεδρίου συνεχίζονται με άλλες περιπτώσεις «ειρηνικής επιστροφής θησαυρών» και θα ολοκληρωθούν το απόγευμα της Τρίτης με τα συμπεράσματα των εργασιών που θα παρουσιάσει ο υπουργός Πολιτισμού Μιχάλης Λιάπης.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ,ΑΠΕ-ΜΠΕ