Η διατροφή στο Βυζάντιο, θέμα εκδηλώσεων στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού
Τη διατροφή των Βυζαντινών και τις συνθήκες που την καθόρισαν (θρησκεία, γεωγραφική περιοχή, ιστορική συγκυρία, συνήθειες εποχής) προσεγγίζει μέσα από σειρά εκδηλώσεων το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης.
Τη διατροφή των Βυζαντινών και τις συνθήκες που την καθόρισαν (θρησκεία, γεωγραφική περιοχή, ιστορική συγκυρία, συνήθειες εποχής) προσεγγίζει μέσα από σειρά εκδηλώσεων το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης.
Στο πλαίσιο της συμμετοχής του στη σειρά εκδηλώσεων του Συμβουλίου της Ευρώπης για τις «Ευρωπαϊκές ημέρες πολιτιστικής κληρονομιάς» που έχουν φέτος ως θέμα τον «πολιτισμό στο τραπέζι», το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού -που βραβεύτηκε φέτος ως το Μουσείο της Ευρώπης για το 2005- διοργανώνει σειρά εκδηλώσεων από τις 23 ως και τις 25 Σεπτεμβρίου με θέματα για τις «διατροφικές συνήθειες των Βυζαντινών και τα σκεύη που χρησιμοποιούσαν», διάλεξη για τον «συμβολισμό των τροφών στους βυζαντινούς ονειροκρίτες», αλλά και γευστικά δρώμενα για τη «Θεσσαλονίκη των γεύσεων».
Σύμφωνα με τα στοιχεία των ειδικών επιστημόνων, οι Βυζαντινοί κατανάλωναν ψάρια, λάδι, ελιές, λαχανικά, τυριά, οξύγαλα (ξινόγαλο ή γιαούρτι), ξηρούς καρπούς, πολύ ψωμί, λιγότερο κρέας που συνόδευαν με πολλές σάλτσες («γάρος»).
Στο Βυζάντιο υπήρχε και εντυπωσιακή ποικιλία κρασιών με ονομασία ανάλογη με το χρώμα: Ο Κιρρός (άσπρο), ο Ρούσιος αλλά και ο Μέλας (κόκκινο), ο Ρητινίτης (ρετσίνα), καθώς και κρασιά από φρούτα (Κηδωνίτης, Μηλίτης, Απιδόκρασο, κ.ά.).
Κοχλιάρια, σαλτσάρια, πινάκια, πήλινα εφυαλωμένα αγγεία, αλλά όχι πιρούνια, που δεν είχαν ακόμη ανακαλυφθεί, ήταν τα μέσα για την κατανάλωση των τροφών.
Τα κρέατα τρώγονταν ψητά, βραστά ή παστωμένα (η έλλειψη χώρων ψύξης δημιουργούσε την ανάγκη εξεύρεσης άλλων τρόπων διατήρησης τους). Πρώτα στην προτίμηση τους ήταν το αρνίσιο και το κατσικίσιο κρέας και ακολουθούσε το χοιρινό. Με το δεδομένο όμως ότι επί 180 και πλέον ημέρες τον χρόνο οι Βυζαντινοί νήστευαν σκληρά, καθώς όριζε η Εκκλησία, μόνο για τον μισό χρόνο μπορούσαν να επιλέξουν κρέατα, ψάρια και άλλες ακριβές, αλλά και δυσκολοσυντήρητες τροφές.
Έτσι, το κρέας, τα ψάρια και ο «καθαρός» ή «μεταξωτός» άρτος (το αλεύρι κοσκινιζόταν σε λεπτή μεταξωτή σήτα) βρίσκονταν κυρίως στα τραπέζια των αυτοκρατόρων και των πλουσίων ευγενών, ενώ τα μικρά κυρίως παστά ψάρια, ο «μεσοκάθαρος» ή «ρυπαρός» ή «πιτεράτος» (από κριθάρι και πίτουρα) άρτος, τα λαχανικά και τα όσπρια, το τυρί και το λαρδί αποτελούσαν βασική διατροφή για τους φτωχούς.
Τα σκεύη ήταν πήλινα, ξύλινα, χάλκινα, των αυτοκρατόρων συχνά βαρύτιμα ασημένια και χρυσά, εγχάρακτα, διακοσμημένα (με παραστάσεις ζώων, φυτών και με ανθρώπινες μορφές) και στα πρώιμα βυζαντινά χρόνια αρκετά μεγάλα, αφού προορίζονταν για κοινή χρήση.
Το πρώτο φαγητό της ημέρας, το «άριστον», οι Βυζαντινοί το κατανάλωναν όχι το πρωί, όπως οι αρχαίοι Έλληνες, αλλά το μεσημέρι. Ακολουθούσε το γεύμα το απόγευμα και το βράδυ, πριν δύσει ο ήλιος, το δείπνο που ήταν κατά κανόνα το πιο μεγάλο και δαπανηρό φαγητό.
Οι «διατροφικές συνήθειες των Βυζαντινών και τα σκεύη που χρησιμοποιούσαν» θα παρουσιαστούν την ερχόμενη Παρασκευή 23 Σεπτεμβρίου σε εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Το Σάββατο ο αρχαιολόγος Παναγιώτης Καμπάνης θα δώσει διάλεξη με θέμα «Ο συμβολισμός των τροφών στους βυζαντινούς ονειροκρίτες», ενώ την Κυριακή 25 Σεπτεμβρίου οι επισκέπτες του Μουσείου θα έχουν την ευκαιρία να γευτούν παραδοσιακά πιάτα που θα προετοιμασθούν από καθηγητές και σπουδαστές των τμημάτων μαγειρικής και αρτοποιίας των δημοσίων Ινστιτούτων Επαγγελματικής Κατάρτισης της περιοχής.
Η είσοδος σε όλες τις εκδηλώσεις είναι ελεύθερη.
Με τον εορτασμό των ευρωπαϊκών ημερών συμπίπτει και η κυκλοφορία από το Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων του τόμου «Βυζαντινών Διατροφή και Μαγειρείαι» που συγκεντρώνει τις εισηγήσεις – πρακτικά σχετικής ημερίδας που είχε διοργανωθεί προ τετραετίας από το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού.
Η Σονάτα του Σεληνόφωτος, ο σκηνικός μονόλογος του μεγάλου ποιητή Γιάννη Ρίτσου, θα παρουσιαστεί για μία μοναδική βραδιά τη Δευτέρα 2 Φεβρουαρίου στο θέατρο Ολύμπια «Μαρία Κάλλας».
Σύνταξη
WIDGET ΡΟΗΣ ΕΙΔΗΣΕΩΝΗ ροή ειδήσεων του in.gr στο site σας
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Παρασκευή 23.01.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/01/chinh-le-duc-W5q8uoqss3Q-unsplash-315x220.jpg)
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442