The Expla-in Project| Πόλεμος, εικόνα και απάτη: Πώς η AI και τα viral βίντεο απειλούν την ενημέρωση;

Οι συγκρούσεις ανάμεσα στο Ιράν, το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες —και, ευρύτερα, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή— δεν εξελίσσεται μόνο στο πεδίο των στρατιωτικών συγκρούσεων.

Εξελίσσεται παράλληλα και στο διαδίκτυο. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν κατακλυστεί από fake AI βίντεο και εικόνες που φέρονται να απεικονίζουν πυραυλικές επιθέσεις, βομβαρδισμούς και στρατιωτικές επιχειρήσεις από τον πόλεμο στο Ιράν.

Πολλά από αυτά τα βίντεο έχουν συγκεντρώσει εκατομμύρια προβολές. Ωστόσο, ειδικοί αναλυτές διεθνώς προειδοποιούν για κατακλυσμό ψευδών εικόνων και βίντεο και συνιστούν ιδιαίτερη προσοχή, καθώς μεγάλο μέρος αυτού του υλικού δεν συνδέεται στην πραγματικότητα με τον πόλεμο.

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και τα ψεύτικα video

Σε αρκετές περιπτώσεις πρόκειται για παλαιότερα καρέ, τα οποία έχουν αποκοπεί από αυθεντικά βίντεο και, με τη βοήθεια του μοντάζ ή και εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, συνθέτουν μια παραπλανητική εικόνα από το πεδίο των συγκρούσεων. Υπάρχουν, μάλιστα, βίντεο που παρουσιάζονται ως στιγμιότυπα από τη Μέση Ανατολή, ενώ στην πραγματικότητα προέρχονται από άλλες χώρες.

Πώς γίνεται αυτό; Σε πολλές περιπτώσεις, το περιεχόμενο έχει δημιουργηθεί είτε από καρέ βιντεοπαιχνιδιών είτε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.

Για παράδειγμα, ένα βίντεο που έγινε viral δείχνει, υποτίθεται, επίθεση με drone σε κτίριο στο Ντουμπάι. Στα πλάνα φαίνεται ένα drone να πέφτει πάνω σε ουρανοξύστη και στη συνέχεια να ακολουθεί ισχυρή έκρηξη.

Ωστόσο, πρόκειται για ψευδές βίντεο. Δεν υπάρχει καμία επιβεβαιωμένη αναφορά για τέτοιο περιστατικό.

Σε άλλη περίπτωση, ένα viral βίντεο στο X ισχυριζόταν ότι δείχνει ιρανικούς πυραύλους να πλήττουν το κέντρο του Τελ Αβίβ. Το κλιπ συγκέντρωσε περισσότερες από 4 εκατομμύρια προβολές. Στην πραγματικότητα, όμως, δεν δείχνει το Τελ Αβίβ.

Ποια είναι η αλήθεια; Το συγκεκριμένο βίντεο προέρχεται από περιστατικό στην Αλγερία και καταγράφει φιλάθλους να πανηγυρίζουν τη νίκη ποδοσφαιρικής ομάδας στη χώρα.

Ένα ακόμη βίντεο που κυκλοφόρησε ευρέως ισχυρίζεται ότι δείχνει αμερικανική στρατιωτική επίθεση στο Ιράν. Μία από τις αρχικές αναρτήσεις συγκέντρωσε πάνω από 5 εκατομμύρια προβολές. Στην πραγματικότητα, όμως, πρόκειται για προσομοίωση από το Arma 3, ένα στρατιωτικό βιντεοπαιχνίδι με ιδιαίτερα ρεαλιστικά γραφικά.

Αφύσικα και παραπλανητικά βίντεο από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή

Πολλά βίντεο που υποτίθεται ότι δείχνουν συγκρούσεις ή χαλάσματα στο Τελ Αβίβ έχουν δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη.

Σε ορισμένα από αυτά επαναλαμβάνονται καρέ, ενώ, για παράδειγμα, ο καπνός έχει αφύσικη πορτοκαλί απόχρωση ή δεν ακούγονται σειρήνες, κάτι που ενισχύει τις υποψίες για αλλοιωμένο ή κατασκευασμένο περιεχόμενο.

Η παραπληροφόρηση, όμως, δεν περιορίζεται μόνο στα βίντεο. Τα παραδείγματα είναι πολλά, ωστόσο αξίζει να δούμε μία χαρακτηριστική περίπτωση: Πρόσφατα, κάνει τον γύρο του διαδικτύου μία εικόνα και ένα βίντεο που υποτίθεται ότι δείχνουν τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ νεκρό, ανάμεσα σε ερείπια. Ωστόσο, σύμφωνα με εργαλείο ανίχνευσης τεχνητής νοημοσύνης της Google, το συγκεκριμένο περιεχόμενο έχει δημιουργηθεί με AI.

Πώς μπορείτε να εξετάσετε αν κάτι είναι ψευδές;

Πολλά είναι τα εργαλεία που μπορούν να βοηθήσουν στον έλεγχο του αν ένα περιεχόμενο είναι αυθεντικό. Το εργαλείο SynthID της Google εντοπίζει ψηφιακά υδατογραφήματα που χρησιμοποιούνται σε περιεχόμενο παραγόμενο από μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης. Σύμφωνα με την ίδια την Google, όταν εντοπίζεται υδατογράφημα SynthID, αυτό σημαίνει ότι όλο ή μέρος του περιεχομένου έχει παραχθεί ή τροποποιηθεί από τα δικά της εργαλεία. Όμως, ακόμη και αν δεν εντοπιστεί υδατογράφημα, αυτό δεν σημαίνει ότι το περιεχόμενο είναι αυθεντικό· μπορεί απλώς να έχει δημιουργηθεί από άλλο σύστημα τεχνητής νοημοσύνης.

Επίσης, όπως δείχνουν επανειλημμένα τα fact checks του Reuters για το περιεχόμενο που διακινείται γύρω από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, μεγάλο μέρος του υλικού που γίνεται viral δεν είναι αυθεντικό. Όπως εξηγήσαμε και παραπάνω, συχνά πρόκειται για παλαιότερα βίντεο που ανακυκλώνονται εκτός πλαισίου.

Τα βήματα για να δείτε αν κάτι είναι ψεύτικο

Οι ειδικοί τονίζουν πως απαιτείται μεγάλη προσοχή. Καταρχάς, πρέπει να ελέγχεται η προέλευση του υλικού: ποιος το ανήρτησε πρώτος, πότε εμφανίστηκε αρχικά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και αν επιβεβαιώνεται από αξιόπιστα ειδησεογραφικά μέσα, επίσημες αρχές ή άλλες έγκυρες πηγές.

Το δεύτερο βήμα είναι να αναζητηθούν ενδείξεις τεχνητής κατασκευής στο οπτικοακουστικό υλικό. Για παράδειγμα, σε ένα βίντεο που παρουσιαζόταν ψευδώς ως ιρανικός βομβαρδισμός στο Τελ Αβίβ, το Reuters κατέγραψε πολλαπλές ασυνέπειες. Ενδεικτικά, στοιχεία του ορίζοντα που δεν ταίριαζαν με την πόλη, αντικείμενα που άλλαζαν μορφή και ήχοι από σειρήνες που δεν ακούγονταν φυσικοί.

Ένα βασικό συμπέρασμα είναι ότι η επαλήθευση, στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, απαιτεί συνδυασμό μεθόδων και μεγάλη προσοχή. Χρειάζεται έλεγχος της πηγής, σύγκριση με αξιόπιστη ειδησεογραφική κάλυψη, προσεκτική παρατήρηση οπτικών και ηχητικών λεπτομερειών, καθώς και χρήση εξειδικευμένων τεχνικών εργαλείων.

Πολλά παραπλανητικά βίντεο και εικόνες συνεχίζουν να κυκλοφορούν όσο εξελίσσεται ο πόλεμος με επίκεντρο το Ιράν και η κρίση στη Μέση Ανατολή.

Και αυτό αναδεικνύει κάτι ευρύτερο: σε μια εποχή όπου τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης γίνονται όλο και πιο ισχυρά, η διάκριση ανάμεσα στο πραγματικό και το κατασκευασμένο γίνεται όλο και δυσκολότερη.