«Θηλιά» η στεγαστική κρίση και η ακρίβεια – Ποιοι πληρώνουν το μεγαλύτερο τίμημα

Στεγαστική κρίση και ακρίβεια θα αποτελέσουν τους δύο μεγάλους πονοκέφαλους των νοικοκυριών και το 2026.

Από την μία πλευρά, η στεγαστική κρίση αποτελεί τη μεγαλύτερη κοινωνική πρόκληση της δεκαετίας, καθώς ένας στους τρεις ενοικιαστές δαπανά πάνω από το 40% του μηνιαίου εισοδήματός του για να κρατήσει ένα σπίτι.

Από την άλλη πλευρά, η ακρίβεια αποτελεί το μεγαλύτερο πρόβλημα για τα νοικοκυριά και δη τα φτωχά τα οποία καλούνται να επιβιώσουν με εισοδήματα που επαρκούν μόλις για τα απολύτως απαραίτητα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Έρευνας Οικογενειακών Προϋπολογισμών που παραθέτει το ΚΕΠΕ, το χάσμα μεταξύ φτωχών και μη φτωχών νοικοκυριών είναι τεράστιο. Ενώ η μέση μηνιαία δαπάνη για τα μη φτωχά νοικοκυριά ανέρχεται στα 1.220,15 ευρώ, τα φτωχά νοικοκυριά αναγκάζονται να ζουν με μέση ισοδύναμη μηνιαία δαπάνη μόλις 392,32 ευρώ.

Η στεγαστική… βόμβα

Αποκαλυπτική είναι έρευνα της ReDataset σύμφωνα με την οποία από το 2022 έως το 2025 οι τιμές των ακινήτων σε περιοχές της Αττικής και στον Πειραιά αυξήθηκαν έως και 45% επιβεβαιώνοντας το γεγονός ότι η στεγαστική κρίση αποκτά πλέον μόνιμο χαρακτήρα.

Ράλι τιμών καταγράφει η αγορά κατοικίας στην Κεντρική Αθήνα την περίοδο με τις μέσες προσαρμοσμένες τιμές διαμερισμάτων να αυξάνονται κατά 37,4%. Στην κορυφή των τιμών παραμένει η Καισαριανή, όπου οι μέσες τιμές από 2.302 ευρώ/τ.μ. το 2022 ανήλθαν στα 2.957 ευρώ/τ.μ. το 2025, καταγράφοντας αύξηση 28,5%

Εκρηκτική άνοδο καταγράφει η αγορά κατοικίας στον Πειραιά και τους όμορους δήμους την περίοδο 2022–2025. Στον Δήμο Πειραιά, η μέση τιμή ανά τετραγωνικό μέτρο διαμορφώθηκε από 1.807 ευρώ το 2022 σε 2.623 ευρώ το 2025, καταγράφοντας άνοδο 45,2%, τη μεγαλύτερη μεταξύ των δήμων της περιοχής.

Στα Βόρεια Προάστια, οι ανατιμήσεις κινούνται σε διψήφια ποσοστά σε όλους τους δήμους, ενώ στα Νότια Προάστια, οι αυξήσεις κυμαίνονται από 20% έως σχεδόν 35%.

Όπως τονίστηκε και στην πρόσφατη έρευνα της διαΝΕΟσις οι ενοικιαστές αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη πίεση, καθώς ξοδεύουν πολύ μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους για στέγαση (6 στα 10 νοικοκυριά που νοικιάζουν ξοδεύουν πάνω από 40%) σε σχέση με τους ιδιοκτήτες, ακόμη και σε σχέση με εκείνους που εξοφλούν κάποιο στεγαστικό δάνειο.

Όμως, και οι τελευταίοι φαίνεται να αντιμετωπίζουν πρόβλημα. Περίπου τα μισά νοικοκυριά με στεγαστικό δάνειο δαπανούν πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για τη στέγαση. Αν και οι ιδιοκτήτες με στεγαστικό δάνειο είναι σχετικά λίγοι, περίπου 7% του συνόλου του πληθυσμού, η επιβάρυνσή τους είναι πολύ σημαντική.

Παράγοντες της αγοράς, μιλώντας στο in.gr αναφέρουν ότι οι πρωτοβουλίες και τα μέτρα που έχει εξαγγείλει η κυβέρνηση φαίνεται να έρχονται με καθυστέρηση ενώ υποστηρίζουν πώς είναι από ανεπαρκή έως αναποτελεσματικά. Οι ίδιοι τονίζουν πως χρειάζεται έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό που να περιλαμβάνει την αξιοποίηση των ανενεργών κατοικιών.

Ακόμη και η Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ) κάνει λόγο για ανεπαρκή μέτρα της κυβέρνησης για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης. Επί της ουσίας στην έκθεσή της η ΤτΕ ζητά τη θέσπιση και άλλων μέτρων προκειμένου να αντιμετωπιστεί το ζήτημα που έχει αρνητικές κοινωνικές προεκτάσεις.

Το «τέρας» έχει όνομα

Η ακρίβεια αναδεικνύεται ως το κυρίαρχο κοινωνικό και οικονομικό φαινόμενο, με περισσότερους από 8 στους 10 πολίτες να δηλώνουν ότι έχουν επηρεαστεί πολύ ή αρκετά από την άνοδο των τιμών.

Τα στοιχεία έρευνας που διενήργησε η RASS για το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών για την κατάσταση των νοικοκυριών στην Αττική δείχνουν ότι το 50,1% χαρακτηρίζει μέτρια την οικονομική του κατάσταση (φτάνει για τα αναγκαία ενώ υπάρχουν δυσκολίες), το 28,1% καλή (φτάνει για όσα είναι αναγκαία) και κακή το 18,2% (δεν φτάνει ούτε για τα αναγκαία). Μόλις το 3,4% δηλώνει ότι η οικονομική του κατάσταση είναι πολύ καλή με το εισόδημα να αρκεί για να ζει καλά και να αποταμιεύει.

Επιπλέον, το 74% δηλώνει ότι η αγοραστική του δύναμη έχει χειροτερέψει και το 18,2% ότι έχει παραμείνει η ίδια. Στο ερώτημα ποιες δαπάνες ιεραρχούν ως πιο σημαντικές για το νοικοκυριό τους, το 88,9% ανέφερε τα τρόφιμα-σούπερ μάρκετ, ενέργεια-καύσιμα-ρεύμα το 58% και υγεία – φάρμακα το 38,9%.

Σύμφωνα, δε, με την πρόσφατη ενδιάμεση έκθεση του INE ΓΣΕΕ για την ελληνική οικονομία, το 2024 το ποσοστό του πληθυσμού που ζούσε σε νοικοκυριά με εξαρτώμενα παιδιά και αδυνατούσε να ανταποκριθεί σε μια σειρά πάγιες πληρωμές, όπως ενοίκιο ή δόση δανείου, λογαριασμοί νερού, ηλεκτρικού ρεύματος, δόσεις πιστωτικών καρτών κ.ά. διαμορφώθηκε στο υψηλό 46,6%.