Σύνταξη: Το ουτοπικό σενάριο του μέλλοντος – Από την εποχή της οικονομικής ανασφάλειας στην αφθονία

Η σύνταξη γήρατος αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τις οικονομίες παγκοσμίως. Λόγω της αύξησης του προσδόκιμου ζωής και της υπογεννητικότητας, οι περισσότερες χώρες προχωρούν σε σταδιακή αύξηση των ορίων ηλικίας και σε αλλαγές στον τρόπο υπολογισμού των ποσών.

Το δικαίωμα σε μια αξιοπρεπή σύνταξη αποτελεί εδώ και δεκαετίες βασικό στοιχείο ενός κοινωνικού συμβολαίου, αλλά οι άνθρωποι ζουν περισσότερο, τα ποσοστά γεννήσεων μειώνονται και τα συνταξιοδοτικά συστήματα γίνονται όλο και πιο μη βιώσιμα…

Η αποταμίευση -εν μέσω μιας μακράς περιόδου οικονομικής ανασφάλειας- αποτελεί βασικό πυλώνα για εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον πλανήτη εδώ και πάνω από έναν αιώνα ενώ οι αναλύσεις για το μέλλον των συνταξιοδοτικών προγραμμάτων είναι ζοφερό, για μια σειρά από κρίσιμους παράγοντες.

Η αποταμίευση πριν τη σύνταξη «δεν θα έχει σημασία»

Την απαισιοδοξία που κυριαρχεί σε ένα μεγάλο μέρος των νοικοκυριών δεν δείχνει να συμμερίζεται ο Έλον Μάσκ. Η αποταμίευση για τη συνταξιοδότηση, σύμφωνα με τον εκκεντρικό δισεκατομμυριούχο, σύντομα θα μπορούσε να καταστεί άσκοπη.

«Μια συμβουλή που έχω να δώσω είναι: Μην ανησυχείτε για την εξοικονόμηση πόρων για τη συνταξιοδότησή σας σε 10 ή 20 χρόνια», δήλωσε ο Διευθύνων Σύμβουλος της Tesla και της SpaceX κατά τη διάρκεια του τελευταίου επεισοδίου του podcast «Moonshots with Peter Diamandis». «Δεν θα έχει σημασία», κρατώντας μια αναθεωρητική στάση πάνω σε ένα φλέγον ζήτημα.

«Αν έστω κάποια από αυτά που λέμε αποδειχθούν αληθινά, η αποταμίευση για τη σύνταξη θα είναι άνευ σημασίας», πρόσθεσε με αρκετή δόση αυτοπεποίθησης.

Έχοντας ένα «μαξιλαράκι» πολλών δισ. δολαρίων

Ο πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο, με καθαρή περιουσία που ξεπερνά τα 600 δισ. δολάρια, περιέγραψε ένα μέλλον ουτοπικό όπου οι εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη, την ενέργεια και τη ρομποτική εκτοξεύουν την παραγωγικότητα, δημιουργώντας μια κατάσταση «αφθονίας» πόρων. Σε αυτό το σενάριο, όλοι θα μπορούσαν να λαμβάνουν ένα είδος καθολικού υψηλού εισοδήματος.

«Το καλό μέλλον είναι εκείνο στο οποίο ο καθένας μπορεί να έχει ό,τι θέλει», είπε. Αυτό θα σήμαινε «καλύτερη ιατρική περίθαλψη από οποιαδήποτε υπάρχει σήμερα, διαθέσιμη σε όλους μέσα σε πέντε χρόνια», καθώς και «καμία έλλειψη αγαθών και υπηρεσιών» και απεριόριστη, δωρεάν πρόσβαση στη γνώση. Μια εποχή που θα «μπορείς να μάθεις ό,τι θέλεις δωρεάν», όπως είπε.

Τα λεγόμενα του ακούγονται υπέρ αισιόδοξα και γεννούν μεγάλες προσδοκίες. Κάπου εδώ ο ίδιος έρχεται να βάλει ένα «κόφτη» στο ουτοπικό του σενάριο και να μας προσγειώσει στην πραγματικότητα. Η μετάβαση στην εποχή της «αφθονίας» δεν θα είναι ομαλή. Αντίθετα, θα είναι «ανώμαλη», με απότομες αλλαγές, κοινωνικές αναταράξεις.

Ναι μεν… αλλά

Ο Μάσκ έχει ήδη μεταμορφώσει την αυτοκινητοβιομηχανία με τα ηλεκτρικά οχήματα της Tesla και έχει φέρει «επανάσταση» στην αεροδιαστημική με τους επαναχρησιμοποιούμενους πυραύλους της SpaceX.

Παράλληλα, οι εταιρείες του αναπτύσσουν αυτόνομα οχήματα, ανθρωποειδή ρομπότ, και άλλες τεχνολογίες αιχμής, καθώς ο ίδιος ανοίγει τον δρόμο για να γίνει ο πρώτος τρισεκατομμυριούχος στην ιστορία.

Παρά το εντυπωσιακό ιστορικό του, η νέα του πρόβλεψη συγκρούεται έντονα με την καθημερινή πραγματικότητα για εκατομμύρια Αμερικανούς. Χρόνια επίμονου πληθωρισμού, υψηλών επιτοκίων και ασθενικής αύξησης μισθών έχουν οδηγήσει σε κρίση.

Εκατομμύρια άνθρωποι αισθάνονται ότι αδυνατούν να αποκτήσουν πανεπιστημιακή εκπαίδευση, ποιοτική υγειονομική περίθαλψη, ιδιόκτητη κατοικία ή να κάνουν οικογένεια. Μια ποιοτική ζωή τα χρόνια της σύνταξης μοιάζουν με άπιαστο όνειρο, με έρευνες να δείχνουν ότι η πλειονότητα των Αμερικανών δεν αποταμιεύει σχεδόν καθόλου.

Επικίνδυνες καταστάσεις

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το όραμα του Μασκ για ένα μέλλον «αφθονίας» μπορεί να ακούγεται είτε ως ευσεβής πόθος είτε —ακόμη χειρότερα— μια επικίνδυνη συμβουλή, γράφει το businessinsider σημειώνοντας πως αν οδηγήσει τους ανθρώπους να σταματήσουν να αποταμιεύουν και ο κόσμος δεν αλλάξει όπως εκείνος προβλέπει, θα αφήσει εκατομμύρια ανθρώπους εκτεθειμένους.