Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Γ’)
Ο δρόμος που διάλεξε ο Ισοκράτης, σύμφωνος με τις επιθυμίες του και τις ικανότητές του, ήταν εκείνος της καλλιέργειας του γραπτού λόγου
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Δευτέρα 05.01.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/01/cody-board-w59DM6d6uxM-unsplash-128x85.jpg)
Πιθανολογείται ότι ο οικονομικός ξεπεσμός του πατρικού σπιτιού του Ισοκράτη –μεταξύ πολλών άλλων πλούσιων αθηναϊκών οικογενειών– εξαιτίας του Πελοποννησιακού Πολέμου ήταν ο λόγος που τον ώθησε στην αναζήτηση πόρων και τον οδήγησε έτσι στο επάγγελμα του λογογράφου, δηλαδή του ρήτορα που ανελάμβανε επ’ αμοιβή τη σύνταξη δικανικών λόγων για λογαριασμό τρίτων. Πάντως, η εν λόγω δραστηριότητα του Ισοκράτη αποτέλεσε αντικείμενο συζήτησης και διαφωνίας όχι μόνο την εποχή εκείνη αλλά και στους κατοπινούς αιώνες.
Ο ίδιος ο κορυφαίος ρήτορας, σε μεταγενέστερα στάδια της ζωής του, την αρνιόταν, ενώ και ο θετός γιος του, ο Αφαρεύς, είχε αμφισβητήσει σε ένα λόγο του κάθε δικανική δραστηριότητα του πατέρα του. Ωστόσο, από την άλλη πλευρά, ο Αριστοτέλης υποστήριζε ότι πληθώρα δικανικών λόγων του Ισοκράτη κυκλοφορούσε στην αγορά. Ο ισχυρισμός αυτός ήταν ασφαλώς δείγμα τής κάθε άλλο παρά αρμονικής σχέσης μεταξύ των δύο ανδρών, του φιλοσόφου και του ρήτορα, που ηγούνταν άλλωστε δύο ανταγωνιστικών σχολών. Η αλήθεια ίσως βρίσκεται κάπου στη μέση, στη μαρτυρία του Κηφισόδωρου, ενός πιστού μαθητή του Ισοκράτη, που κάνει λόγο για περιορισμένο αριθμό δικανικών λόγων του δασκάλου του.
Σε κάθε περίπτωση, ο Ισοκράτης δεν έμελλε να σταδιοδρομήσει ούτε ως λογογράφος αλλά ούτε και ως πολιτικός ρήτορας, καθώς δεν ήταν προικισμένος –κατά δική του παραδοχή– με τα απαραίτητα προσόντα, τη βροντερή φωνή και το απαραίτητο σθένος. Ο δρόμος που διάλεξε, σύμφωνος με τις επιθυμίες του και τις ικανότητές του, ήταν εκείνος της καλλιέργειας του γραπτού λόγου. Μέσω αυτού θέλησε να ασκήσει τη δική του επιρροή στους συγχρόνους του, να αναπτύξει τις αρετές τους και να τους μορφώσει, ώστε να γίνουν σπουδαίοι άνδρες. Σύμφωνα με το σκεπτικό του, οι μαθητές του, μέσα από την απαγγελία ή και την ανάγνωση των λόγων του, θα καθίσταντο ικανοί να διαχειρίζονται με τον καλύτερο τρόπο και τα του οίκου τους και τα της πόλης τους. Η εν λόγω αντίληψη περί ευβουλίας –συγγενής με τις απόψεις των σοφιστών– τον οδήγησε στην ίδρυση της δικής του σχολής, περί το 390 π.Χ. Σε αυτό το λαμπρό εργαστήριο λόγου της Αθήνας, που σύντομα βρέθηκε σε πλήρη άνθηση, δίδαξε ο Ισοκράτης περίπου μισόν αιώνα, αναδειχθείς σε σπουδαίο ρήτορα και ανυπέρβλητο δάσκαλο της τέχνης του λόγου.
*Στη φωτογραφία του παρόντος άρθρου, ο Ισοκράτης, που αναδείχθηκε σε σπουδαίο ρήτορα και ανυπέρβλητο δάσκαλο της τέχνης του λόγου.
- Στα 80 και ασταμάτητη: Η μαμά της Τζένιφερ Λόπεζ έκανε το ίντερνετ να παραληρεί με τον χορό της
- Γιάννης Βογιατζής: Έγινε 100 χρόνων, το αφιέρωμα της Finos Film
- Η τρομερή βραδιά του Αντετοκούνμπο κόντρα στους Κινγκς (vid)
- Πάτρα: Στον εισαγγελέα οι ιδιοκτήτες του κλαμπ που ξυλοκοπήθηκε μέχρι θανάτου ο 30χρονος
- Κινγκς – Μπακς 98-115: «Βασιλιάς» Αντετοκούνμπο στο Σακραμέντο και μεγάλο διπλό για τους Κινγκς
- Κραν Μοντανά: Ταυτοποιήθηκαν τα θύματα της τραγωδίας – 40 νεκροί εκ των οποίων 20 ανήλικοι
- Αλλάζει τον ενεργειακό χάρτη του πλανήτη η επέμβαση Τραμπ στη Βενεζουέλα;
- Ναν: «Είμαι έτοιμος, δεν είμαι καθόλου κουρασμένος»
Ακολουθήστε το in.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442