Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος ΙΕ’)
Ο «Αρεοπαγιτικός» του Ισοκράτη είναι ένας λόγος με εγκωμιαστικό και παράλληλα συμβουλευτικό χαρακτήρα
Ως προς τη μορφή του ιδανικού πολιτεύματος, ο Ισοκράτης τάσσεται στον Αρεοπαγιτικό υπέρ της επαναφοράς της δημοκρατίας που είχε θεσπίσει ο Σόλων και είχε αποκαταστήσει ο Κλεισθένης. Και τούτο, διότι πιστεύει ότι το πολίτευμα αυτό, το πιο ευνοϊκό για το λαό και το πιο συμφέρον για την πόλη, είναι το μόνο που μπορεί να αποτρέψει τους επικρεμάμενους κινδύνους και να απαλλάξει τους Αθηναίους από τα τότε δεινά. Το σχετικό απόσπασμα είναι το εξής: Ευρίσκω γαρ ταύτην μόνην αν γενομένην και των μελλόντων κινδύνων αποτροπήν και των παρόντων κακών απαλλαγήν, ην εθελήσωμεν εκείνην την δημοκρατίαν αναλαβείν, ην Σόλων μεν ο δημοτικώτατος γενόμενος ενομοθέτησε, Κλεισθένης δ’ ο τους τυράννους εκβαλών και τον δήμον καταγαγών πάλιν εξ αρχής κατέστησεν. Ης ουκ αν εύροιμεν ούτε δημοτικωτέραν ούτε τη πόλει μάλλον συμφέρουσαν («Διαπιστώνω ότι η μοναδική δυνατότητα να αποτραπούν οι μελλοντικοί κίνδυνοι και να απαλλαγούμε από τις τωρινές συμφορές είναι η απόφασή μας να επαναφέρουμε εκείνη τη δημοκρατία που εγκαθίδρυσε με νόμους ο Σόλων, ο καλύτερος φίλος του λαού, και αποκατέστησε εξαρχής ο Κλεισθένης, που έδιωξε τους τυράννους και επανέφερε τη δημοκρατία. Πιο δημοκρατικό και συμφερότερο από αυτό το πολίτευμα για την πόλη είναι αδύνατο να βρούμε», μτφρ Α. Ι. Γιαγκόπουλος – Ζ. Ε. Μαλαθούνη).
Η λύση που προτείνει ο Ισοκράτης, ήτοι η επιστροφή στις πατρογονικές μορφές πολιτειακής οργάνωσης και η αποκατάσταση των εξουσιών του Αρείου Πάγου, τον τοποθετεί στους υπέρμαχους της πατρίου πολιτείας, του προγονικού πολιτεύματος της Αθήνας που ήταν θεμελιωμένο σε συγκεκριμένες αρχές. Το εν λόγω ρεύμα πολιτικής σκέψης, που είχε εκφραστεί ήδη από τα τέλη του 5ου αιώνα π.Χ. (επί Πελοποννησιακού Πολέμου), πρέσβευε το ιδανικό της μετριοπαθούς ολιγαρχίας, δηλαδή μιας ενδιάμεσης κατάστασης μεταξύ ολιγαρχίας και δημοκρατίας. Η μείξη αυτή αντανακλά ασφαλώς το αριστοκρατικό πνεύμα του Ισοκράτη, αλλά χωρίς αμφιβολία και την προσήλωσή του στην καλώς εννοούμενη –τουλάχιστον για τον ίδιον– δημοκρατία.
Εν κατακλείδι, ο Αρεοπαγιτικός του Ισοκράτη είναι ένας λόγος με εγκωμιαστικό και παράλληλα συμβουλευτικό χαρακτήρα, όπου γίνεται σύγκριση του παλαιού και του σύγχρονου πολιτειακού καθεστώτος της Αθήνας, ενώ διατυπώνεται έκκληση για αναθεώρηση της ακολουθούμενης πολιτικής στο εσωτερικό και το εξωτερικό, καθώς και για επιστροφή στις πατρογονικές αρχές διακυβέρνησης της πόλης.
*Στη φωτογραφία του παρόντος άρθρου, έκδοση του «Αρεοπαγιτικού» του Ισοκράτη στη λατινική γλώσσα (Λειψία, 1832).
Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Α’)
Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Β’)
Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Γ’)
Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Δ’)
Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Ε’)
Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος ΣΤ’)
Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Ζ’)
Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Η’)
Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Θ’)
Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Ι’)
Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος ΙΑ’)
Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος ΙΒ’)
Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος ΙΓ’)
Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος ΙΔ’)
- 13η σύνταξη: Η τιμωρητική λογική μιας κατάργησης: «Δεν σας άρεσε; Σας την κόβουμε»
- Δύο μέτρα, δύο σταθμά: Σιγή ιχθύος από την ΕΕ για το Ισραήλ στη Μπιενάλε, «πρόστιμο» για τη Ρωσία
- Είναι το slow summer το μυστικό για καλύτερες διακοπές;
- Το Αιγαίο που πληγώναμε: Παράνομη αλιεία από τουρκικές μηχανότρατες καταγγέλλει το «Αρχιπέλαγος»
- Ο Γολγοθάς των γυναικών από την Ουγκάντα προς τη Μέση Ανατολή
- «Η κατάσταση μόνο θα χειροτερεύει» – Οι πυρκαγιές αναγκάζουν τους πυροσβέστες να κάνουν αδύνατες επιλογές
- Πολλοί άνθρωποι εμπιστεύονται την επιστήμη αλλά ασπάζονται θεωρίες συνωμοσίας – Γιατί;
- Το 40% των Ελλήνων με μια χρόνια νόσο – Από τα μεγαλύτερα ποσοστά πολλαπλής νοσηρότητας κατέχει η Ελλάδα
Ακολουθήστε το in.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Σάββατο 25.07.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/07/david-becker-jDVJH_9p3pk-unsplash-1-315x220.jpg)
