Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Ι’)
Στον «Πανηγυρικό» διακρίνονται –αλλά και συμπλέκονται με μεγάλη δεξιότητα– δύο μέρη, ένα επιδεικτικό και ένα συμβουλευτικό
Ύστερα από εργασία πολλών ετών, ίσως πλέον των δέκα, ο Ισοκράτης κατάφερε να ολοκληρώσει πιθανότατα το 380 π.Χ. το πρώτο σπουδαίο δημιούργημα της ρητορικής τέχνης του με πολιτικό χρώμα, τον Πανηγυρικό του. Ακολουθώντας μια γραμμή που είχαν ήδη χαράξει ο λεοντίνος σοφιστής Γοργίας με τον Ολυμπικό του (λόγος που είχε εκφωνηθεί στην Ολυμπία και προέβαλλε το αίτημα του τερματισμού της εμφύλιας σύρραξης και της συνένωσης των Ελλήνων) και ο διάσημος ρήτορας και λογογράφος Λυσίας με τον Επιτάφιό του (λόγος γραμμένος προς τιμήν των νεκρών του Κορινθιακού Πολέμου), ο Ισοκράτης απευθύνεται στον ελληνικό λαό, τον οποίο φαντάζεται συγκεντρωμένο σε μια μεγάλη συνέλευση (πανήγυρις, δηλαδή συνέλευση του όλου έθνους, στην οποία απαγγέλλονταν πολλές φορές οι λεγόμενοι πανηγυρικοί) με θρησκευτικό –κυρίως– και πολιτικό χαρακτήρα.
Στον Πανηγυρικό διακρίνονται –αλλά και συμπλέκονται με μεγάλη δεξιότητα– δύο μέρη, ένα επιδεικτικό και ένα συμβουλευτικό. Στο πρώτο εξ αυτών ο Ισοκράτης πλέκει το εγκώμιο της Αθήνας ανατρέχοντας στα περασμένα, τόσο στα θαυμαστά πνευματικά και πολιτισμικά επιτεύγματα της πόλης σε καιρό ειρήνης (ευεργεσία προς τους άλλους Έλληνες με ειρηνικά μέσα) όσο και στην καταλυτική παρουσία της στους πολέμους εκείνους που έκριναν την τύχη του έθνους (ευεργεσία με πολεμικές υπηρεσίες). Στο δεύτερο, ο μέγας αττικός ρήτορας προτρέπει τους Έλληνες να ενωθούν και να εκστρατεύσουν από κοινού κατά των βαρβάρων, του φυσικού εχθρού τους, επιδεικνύοντας πνεύμα ομοφροσύνης. Την πρωτοκαθεδρία σε αυτό το εγχείρημα, όπως το οραματίζεται, πρέπει να έχουν η Αθήνα και η Σπάρτη, που θα μοιραστούν την ηγεμονία: στη θάλασσα οι Αθηναίοι, στην ξηρά οι Λακεδαιμόνιοι.
Όπως γίνεται αντιληπτό, η αξίωση που προβάλλει ο Ισοκράτης στο δεύτερο μέρος του Πανηγυρικού, για την ηγετική θέση της Αθήνας στον αγώνα εναντίον των βαρβάρων, θεμελιώνεται στην ιστορική αναδρομή του πρώτου μέρους, δηλαδή στον ηγετικό ρόλο που διαδραμάτισε η πόλη κατά το παρελθόν (ομολογείται μεν γαρ την πόλιν ημών αρχαιοτάτην είναι και μεγίστην και παρά πάσιν ανθρώποις ονομαστοτάτην).
*Στη φωτογραφία του παρόντος άρθρου, έκδοση του «Πανηγυρικού» του Ισοκράτη στη γαλλική γλώσσα (Παρίσι, 1840).
Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Α’)
Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Β’)
Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Γ’)
Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Δ’)
Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Ε’)
Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος ΣΤ’)
Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Ζ’)
- Η Ντόλι Πάρτον ακύρωσε τις εμφανίσεις της στο Λας Βέγκας
- Δολοφονία 20χρονου στην Κρήτη: Πώς έστησε την ενέδρα θανάτου ο 54χρονος
- Συνταγή: Ψαρονέφρι με κρασί και μέλι
- Τελικά οι υψηλότεροι φόροι διώχνουν τους πλούσιους; Το σχέδιο του Μαμντάνι στη Νέα Υόρκη επαναφέρει το ερώτημα
- Στο Πεκίνο ο Αραγτσί, συναντάται με τον κινέζο ΥΠΕΞ – Πρόοδο στις διαπραγματεύσεις με το Ιράν, βλέπει ο Τραμπ
- Τρεις νεκροί σε νέο βομβαρδισμό των ΗΠΑ εναντίον ταχύπλοου που φέρεται να μετέφερε ναρκωτικά
- Το pilates arms «χτίζει» γραμμωμένα χέρια
- Καιρός: Αφρικανική σκόνη και νέα άνοδος της θερμοκρασίας την Τετάρτη
Ακολουθήστε το in.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις







![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Τετάρτη 06.05.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/05/pexels-kathrinepnw-12506594-1-315x220.jpg)




































































Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442