Ύστερα από εργασία πολλών ετών, ίσως πλέον των δέκα, ο Ισοκράτης κατάφερε να ολοκληρώσει πιθανότατα το 380 π.Χ. το πρώτο σπουδαίο δημιούργημα της ρητορικής τέχνης του με πολιτικό χρώμα, τον Πανηγυρικό του. Ακολουθώντας μια γραμμή που είχαν ήδη χαράξει ο λεοντίνος σοφιστής Γοργίας με τον Ολυμπικό του (λόγος που είχε εκφωνηθεί στην Ολυμπία και προέβαλλε το αίτημα του τερματισμού της εμφύλιας σύρραξης και της συνένωσης των Ελλήνων) και ο διάσημος ρήτορας και λογογράφος Λυσίας με τον Επιτάφιό του (λόγος γραμμένος προς τιμήν των νεκρών του Κορινθιακού Πολέμου), ο Ισοκράτης απευθύνεται στον ελληνικό λαό, τον οποίο φαντάζεται συγκεντρωμένο σε μια μεγάλη συνέλευση (πανήγυρις, δηλαδή συνέλευση του όλου έθνους, στην οποία απαγγέλλονταν πολλές φορές οι λεγόμενοι πανηγυρικοί) με θρησκευτικό –κυρίως– και πολιτικό χαρακτήρα.
Στον Πανηγυρικό διακρίνονται –αλλά και συμπλέκονται με μεγάλη δεξιότητα– δύο μέρη, ένα επιδεικτικό και ένα συμβουλευτικό. Στο πρώτο εξ αυτών ο Ισοκράτης πλέκει το εγκώμιο της Αθήνας ανατρέχοντας στα περασμένα, τόσο στα θαυμαστά πνευματικά και πολιτισμικά επιτεύγματα της πόλης σε καιρό ειρήνης (ευεργεσία προς τους άλλους Έλληνες με ειρηνικά μέσα) όσο και στην καταλυτική παρουσία της στους πολέμους εκείνους που έκριναν την τύχη του έθνους (ευεργεσία με πολεμικές υπηρεσίες). Στο δεύτερο, ο μέγας αττικός ρήτορας προτρέπει τους Έλληνες να ενωθούν και να εκστρατεύσουν από κοινού κατά των βαρβάρων, του φυσικού εχθρού τους, επιδεικνύοντας πνεύμα ομοφροσύνης. Την πρωτοκαθεδρία σε αυτό το εγχείρημα, όπως το οραματίζεται, πρέπει να έχουν η Αθήνα και η Σπάρτη, που θα μοιραστούν την ηγεμονία: στη θάλασσα οι Αθηναίοι, στην ξηρά οι Λακεδαιμόνιοι.
Όπως γίνεται αντιληπτό, η αξίωση που προβάλλει ο Ισοκράτης στο δεύτερο μέρος του Πανηγυρικού, για την ηγετική θέση της Αθήνας στον αγώνα εναντίον των βαρβάρων, θεμελιώνεται στην ιστορική αναδρομή του πρώτου μέρους, δηλαδή στον ηγετικό ρόλο που διαδραμάτισε η πόλη κατά το παρελθόν (ομολογείται μεν γαρ την πόλιν ημών αρχαιοτάτην είναι και μεγίστην και παρά πάσιν ανθρώποις ονομαστοτάτην).
*Στη φωτογραφία του παρόντος άρθρου, έκδοση του «Πανηγυρικού» του Ισοκράτη στη γαλλική γλώσσα (Παρίσι, 1840).
Kάθε Κυριακή στις 11:30 π.μ, σε μια παράσταση για όλη την οικογένεια που υμνεί τη φιλία, την ελευθερία και το μεγάλο ταξίδι της ζωής από την παιδική ηλικία στην ενηλικίωση.
Σύνταξη
WIDGET ΡΟΗΣ ΕΙΔΗΣΕΩΝΗ ροή ειδήσεων του in.gr στο site σας
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Κυριακή 08.02.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/02/andrea-caramello-z2t4GdXOtE8-unsplash-315x220.jpg)
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και τα Don’ts της εβδομάδας [08.02 – 14.02.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/02/e237c4ed-7268-45d4-bb6f-615b214b0f66-315x220.jpeg)
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442