Έντονες αντιδράσεις για την ελληνική εκπροσώπηση στη 51η Μπιενάλε της Βενετίας

43

Έντονες αντιδράσεις έχει προκαλέσει η απόφαση της Γνωμοδοτικής Επιτροπής του υπουργείου Πολιτισμού, που επικυρώθηκε από τον υφυπουργό Πέτρο Τατούλη, για την εκπροσώπηση της χώρας μας στην 51η Μπιενάλε της Βενετίας από τον εικαστικό Γιώργο Χατζημιχάλη. Οι ενστάσεις δεν εστιάζονται στον καλλιτέχνη, αλλά στη διαδικασία επιλογής του.

Την Επιτροπή συγκρότησαν η πρώην γενική διευθύντρια Πολιτιστικής Ανάπτυξης του υπουργείου και μουσειολόγος Μαίρη Μιχαηλίδου (πρόεδρος), η διευθύντρια του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης Αννα Καφέτση, η ιστορικός τέχνης Μπία Παπαδοπούλου, η καλλιτέχνιδα Βάνα Ξένου, οι καθηγητές του ΑΠΘ Αλκης Χαραλαμπίδης και Ευθυμία Κούντουρα και η προϊσταμένη της Διεύθυνσης Εικαστικών Τεχνών του ΥΠΠO Βάσια Γεωργίου, ως εκπρόσωπος του υπουργείου, χωρίς δικαίωμα ψήφου.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Βήματος, ένσταση έχει ήδη καταθέσει στον υφυπουργό κ. Τατούλη ο υποψήφιος επίτροπος Θανάσης Μουτσόπουλος, το κείμενο της οποίας έχει ως εξής:

«Κύριε Υπουργέ, δημοσιεύματα στις σημερινές εφημερίδες (βλ. συνημμένο απόκομμα εφημερίδας Το Βήμα) πληροφορούν ότι η απόφαση της επιτροπής για την επιλογή της πρότασης για το ελληνικό περίπτερο στην 51η Μπιενάλε της Βενετίας βασίστηκε στην εισήγηση της προέδρου της, κας Μαίρης Μιχαηλίδου, η οποία επεσήμανε ότι η πρόταση του Θανάση Μουτσόπουλου ήθελε τον έναν εκ των τριών καλλιτεχνών να εγκαθιστά έργο εκτός του προβλεπόμενου ελληνικού περιπτέρου, πράγμα που η πρόεδρος υποστήριξε ότι είναι υπερβολικά δαπανηρό και ανέφικτο λόγω πίεσης χρόνου.

Αφού σας υπενθυμίσω ότι πολλές εθνικές συμμετοχές έχουν επεκταθεί κατά καιρούς εκτός των ορίων του περιπτέρου και μέσα στην πόλη της Βενετίας (με προφανή οφέλη για την προβολή της χώρας -όταν μάλιστα το ελληνικό κράτος διαθέτει τέτοιο χώρο στην κατοχή του), ας κάνουμε σαφές ότι οι επιτροπές για το περίπτερο στην Μπιενάλε της Βενετίας δεν κρίνουν τις προτάσεις με βάση οικονομικούς όρους παρά μόνον αυστηρά καλλιτεχνικούς και επιστημονικούς, γι αυτό άλλωστε δεν κατατίθενται οικονομικοί προϋπολογισμοί (και καμία από τις προτάσεις δεν συνοδευόταν από τέτοιον προϋπολογισμό).

Ως εκ τούτου και αγνοώντας τα τεχνικά χαρακτηριστικά των προτάσεων (δεν περιγράφονται σε αυτή τη φάση) είναι απορίας άξιον το πώς η κα Μιχαηλίδου έκρινε πως μια πρόταση είναι ακριβή ή φθηνή. Τον χαρακτηρισμό ανέφικτο λόγω πίεσης χρόνου τον αφήνω στην κρίση σας και την κρίση του κοινού. Μετά από τα παραπάνω θέτω στην κρίση σας το αν η προτροπή της κας Μιχαηλίδου και, κατ΄ επέκταση, η απόφαση της επιτροπής είναι νομότυπη. Αν το ερώτημα βρίσκεται στο κόστος των προτάσεων ας ζητηθούν οικονομικοί προϋπολογισμοί και από τις οκτώ προτάσεις και ας επιλεγεί η φθηνότερη, ή έστω αυτή που προσφέρει καλύτερα αποτελέσματα ως προς το κόστος της.

Πέραν των συγκεκριμένων δημοσιευμάτων, πληθαίνουν οι αναφορές στον ελληνικό Τύπο περί εισροής ιδιωτικών κεφαλαίων στη χρηματοδότηση του ελληνικού περιπτέρου (παρότι εκ των υστέρων ακολουθούν διαψεύσεις). Κύριε Υπουργέ, πιστεύω ότι το ζητούμενο είναι να συζητήσουμε ιδέες και έργα. Ας παίρνονται οι αποφάσεις για τον Πολιτισμό με βάση αυτά τα κριτήρια.

Με εκτίμηση, Θανάσης Μουτσόπουλος».

Παράλληλα, ένσταση κατέθεσε και ο υποψήφιος επίτροπος Μάνος Στεφανίδης, ο οποίος έχει λάβει εξώδικο για δυσφήμηση από το μέλος της επιτροπής Αννα Καφέτση και γι αυτό είχε ζητήσει την εξαίρεσή της. Αναφερόμενος στο ζήτημα αυτό, ο ιστορικός τέχνης Χάρης Σαββόπουλος, ο οποίος είχε καταθέσει πρόταση από κοινού με τον Μάνο Στεφανίδη, δήλωσε:

«Συμφωνώ ασφαλώς με τους λόγους για τους οποίους ο κ. Στεφανίδης προτίθεται να υποβάλει ένσταση. Η κ. Καφέτση δεν θα έπρεπε να είναι στην επιτροπή εφόσον υπάρχει αντιδικία μεταξύ τους. Δεν συμφωνώ ωστόσο ότι τώρα πρέπει να υποβληθεί ένσταση».

Τέλος, επιστολή διαμαρτυρίας κοινοποίησε στο «Βήμα» και η ιστορικός τέχνης Δωροθέα Κοντελετζίδου, επίσης εκ των υποψηφίων επιτρόπων, όπου επισημαίνει:

«Με αφορμή το δημοσίευμα στο Βήμα (Τετάρτη 19.1.2005), όσον αφορά την ανεπίσημη απόφαση της γνωμοδοτικής επιτροπής για την Μπιενάλε της Βενετίας, θα ήθελα να επισημάνω ότι παρ ότι είχα γνώση για τα διαπλεκόμενα παρόμοιων αποφάσεων, πίστευα ότι τουλάχιστον οι προτάσεις των υποψηφίων θα συζητούνταν ενδελεχώς, χωρίς καμία διάκριση. Με λύπη μου διαβάζω ότι δεν δόθηκε η απαραίτητη προσοχή και σεβασμός που αρμόζει σε όποιον και όποια έχει αφιερώσει και χρόνια και χρόνο στον χώρο της σύγχρονης τέχνης.

Μου είναι, προσωπικά, ιδιαίτερα προσβλητικό να αντιλαμβάνομαι ότι η πρότασή μου δεν συζητήθηκε παρά ελάχιστα, έστω και για την ουσιαστική και τεκμηριωμένη απόρριψή της. Να συμπεράνω ότι οι παίκτες του παιχνιδιού είχαν ήδη προαποφασισθεί; Ότι εμείς οι ανώνυμοι άλλοι αποτελέσαμε το φόντο και το άλλοθι της ανοιχτής πρόσκλησης ενδιαφέροντος από το ΥΠΠO; Ή ότι η προσφορά μας στο χώρο της εικαστικής σύγχρονης σκηνής δεν χρήζει προσοχής, όπως αρμόζει σε κάθε επαγγελματία;».

Αντίδραση Π.Τατούλη

«Πιστεύω στην αυτονομία των επιτροπών. Γενικά, δεν θέλω να παρεμβαίνω. Η επιτροπή, όπως πληροφορήθηκα, ακολούθησε μια αντικειμενική διαδικασία. Την οποιαδήποτε ένσταση, ασφαλώς και του κυρίου Μουτσόπουλου, σίγουρα θα την εξετάσω και θα ζητήσω από την επιτροπή να αιτιολογήσει την απόφασή της. Ως προς την ένσταση του κυρίου Στεφανίδη, εξετάστηκε από την επιτροπή και ελήφθη απόφαση να συνεχιστεί η διαδικασία. Αν επιμείνει, θα εξεταστεί ασφαλώς και αυτή» σχολίασε ο Πέτρος Τατούλης.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ