Βιοτέχνης ή πυροσβέστης; Η ΑΙ αναγκάζει του νέους να αλλάξουν επαγγελματικό προσανατολισμό

Η τεχνητή νοημοσύνη φέρνει την εποχή του επαγγελματικού αποπροσανατολισμού: νέοι άνθρωποι που νόμιζαν ότι είχαν πάρει αποφάσεις για τη μελλοντική τους σταδιοδρομία συνειδητοποιούν ότι πρέπει να το ξανασκεφτούν.

Με τη βιομηχανία τεχνολογίας να τάζει νέα επαγγέλματα που κανείς ως τώρα δεν είχε φανταστεί, και άλλους να προειδοποιούν για μαζικό κύμα ανεργίας, οι συνέπειες της ΑΙ στην αγορά εργασίας παραμένουν για την ώρα αντικείμενο εικασίας ή έρευνας. Παρόλα αυτά, η τεχνητή νοημοσύνη είναι ήδη ένας σημαντικός παράγοντας που πρέπει να λάβουν υπόψη οι νέοι εργαζόμενοι.

Ορισμένοι προσανατολίζονται προς τα τεχνικά επαγγέλματα, τα οποία η νέα τεχνολογία δεν φαίνεται ότι θα αγγίξει σύντομα. Άλλοι φιλοδοξούν να ανοίξουν δική τους επιχείρηση, ελπίζοντας ότι έτσι θα προστατευτούν από τις επιπτώσεις. Άλλοι, πάλι, αγκαλιάζουν την τεχνητή νοημοσύνη και προσπαθούν να μείνουν στην πρώτη γραμμή.

«Οι φοιτητές γνωρίζουν ότι θα έχει συνέπειες, δεν είναι όμως σαφές πόσο σοβαρές θα είναι και πώς θα μοιάζουν», λέει στην Wall Street Journal η Στέισι Γκλίσον, σχολική σύμβουλος στο Νιου Τζέρσι.

 Οι εγγραφές σε κολέγια που δίνουν έμφαση στην τεχνική εκπαίδευση έχουν εκτοξευτεί

Ο Τζάκσον Κέρτις, 28 ετών, πίστευε ότι θα κάνει καριέρα ως ασφαλιστής, στον κλάδο όπου ήδη εργάζεται εδώ και 3,5 χρόνια. Τώρα όμως σκοπεύει να γίνει πυροσβέστης, όπως δήλωσε στην εφημερίδα.

«Ακόμα κι αν βρουν τρόπο να χρησιμοποιήσουν την τεχνητή νοημοσύνη στην κατάσβεση πυρκαγιών, οι άνθρωποι πάντα θα θέλουν τη φροντίδα ενός πραγματικού ανθρώπου που όντως νοιάζεται σε στιγμές κρίσης» είπε.

Αβεβαιότητα

Σε πρόσφατη έρευνα του Χάρβαρντ, το 59% των Αμερικανών μεταξύ 18-29 ετών, και ειδικά οι απόφοιτοι πανεπιστημίου, δήλωσαν πως βλέπουν την ΑΙ ως απειλή για τις επαγγελματικές προοπτικές τους. Και το 41% δήλωσε πως η ΑΙ θα κάνει την εργασία του λιγότερο ουσιαστική.

Μελέτη του Στάνφορντ διαπιστώνει στο μεταξύ ότι, από τα τέλη του 2022 έως τον Σεπτέμβριο του 2025, η απασχόληση μεταξύ επαγγελματιών 22-25 ετών που είναι εκτεθειμένοι στην ΑΙ –όπως προγραμματιστές και εργαζόμενοι στην εξυπηρέτηση πελατών- μειώθηκε κατά 16% σε σχέση με λιγότερο εκτεθειμένα επαγγέλματα.

Η στροφή στα πρακτικά επαγγέλματα είναι εμφανής: ο Ράιντερ Παρίντις, 22 ετών, άφησε το πανεπιστήμιο στο τρίτο έτος και αντί για προγραμματιστής θέλει τώρα να σπουδάσει ηλεκτρολόγος.

«Στην αρχή βρισκόμουν σε άρνηση» όσον αφορά τις επιπτώσεις της ΑΙ, είπε. «Τελικά όμως έπρεπε να το αντιμετωπίσω».

H τεχνητή νοημοσύνη είναι απίθανο να αντικαταστήσει τους ηλεκτρολόγους στο προσεχές μέλλον

Ο Παρίντις δεν είναι ο μόνος: Οι εγγραφές σε κοινοτικά κολέγια που δίνουν έμφαση στην τεχνική εκπαίδευση έχουν εκτοξευτεί κατά σχεδόν 20% από το 2020, σύμφωνα με δεδομένα του National Student Clearinghouse.

Το επαγγελματικό άγχος έχει καταλάβει και τους γονείς, οι οποίοι αναρωτιούνται τι περιμένει τα παιδιά τους στο μέλλον.

«Είχαμε μεγάλη ανησυχία στο τραπέζι του δείπνου» είπε ο Μπάμπιθ Μπουπάλαν, ο οποίος εργαζόταν στη Microsoft πριν ιδρύσει δική του συμβουλευτική εταιρεία.

Το 61% των ερωτηθέντων 18-34 ετών δήλωσε ότι έχει αρνητική γνώμη για την ΑΙ

Για να βοηθήσει την 17χρονη κόρη του, ο Μπουπάλαν δημιούργησε έναν οδηγό καριέρας που με επαγγέλματα που θεωρούνται ανθεκτικά στην τεχνητή νοημοσύνης. Γιατροί και διπλωμάτες ήταν ανάμεσα στα πιο ασφαλή, όμως η κόρη του επέλεξε να σπουδάσει διεθνείς σχέσεις.

Όπως έχουν δείξει και άλλες αναλύσεις, οι θέσεις που απαιτούν επαφή πρόσωπο με πρόσωπο είναι λιγότερο πιθανό να επηρεαστούν. Αυτό διαπίστωνε πρόσφατη έρευνα της εταιρείας τεχνητής νοημοσύνης Anthropic, σύμφωνα με την οποία η γεωργία και οι κατασκευές είναι πιο ασφαλείς κλάδοι, σε αντίθεση με τις θέσεις απασχόλησης για προγραμματιστές ή εκπροσώπους εξυπηρέτησης πελατών. Στα ίδια συμπεράσματα κατέληξε περυσινή έρευνα της Microsoft.

Σε δημοσκόπηση που πραγματοποίησε το 2025 η οργάνωση Jobs for the Future μεταξύ 3.020 Αμερικανών 16 ετών και άνω, η ανησυχία για εκτοπισμό των εργαζομένων από την ΑΙ ήταν εκτεταμένη.

Μεταξύ των συμμετεχόντων 16-34 ετών, το 44% δήλωσε ότι εξετάζει πιθανή αλλαγή καριέρας λόγω της ΑΙ. Για τους 55 και άνω, το ποσοστό ήταν μόλις 4%.

Επένδυση στην ΑΙ

Από την άλλη, υπάρχουν κι αυτοί που ποντάρουν στην τεχνητή νοημοσύνη ως επαγγελματική ευκαιρία. Παράδειγμα ο Βίνταντ Βάιας, 21 ετών, ο οποίος έβαλε στον πάγο τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο του Γκελφ στον Καναδά για να αφοσιωθεί εταιρεία ΑΙ που ίδρυσε, Opennote. Οι σπουδές στο πανεπιστήμιο, είπε, έμοιαζαν αποσυνδεδεμένες από την πραγματικότητα της αγοράς εργασίας.

Η ιδέα φαίνεται ότι αποδίδει, αφού η startup έχει εξασφαλίσει χρηματοδότηση 4 εκατ. δολαρίων για τη δημιουργία ενός δασκάλου ΑΙ.

«Έχω την ευκαιρία να συμμετέχω στη λήψη αποφάσεων για το τι θα δημιουργήσουμε, ποιον θα ωφελεί και τι είδους επαγγέλματα δημιουργεί» είπε ο Βάιας.

Οι περισσότεροι νέοι, πάντως, δεν βλέπουν την ΑΙ με καλό μάτι. Σε δημοσκόπηση του NBC τον περασμένο μήνα, το 61% των συμμετεχόντων 18-34 ετών δήλωσε ότι έχει αρνητική γνώμη για την τεχνολογία.

Πίσω στην περίπτωση του Κέρτις, του νέου που αποφάσισε να γίνει πυροσβέστης, το μέλλον δείχνει υποσχόμενο.

Το ίδιο λέει και η κοπέλα του, Τζούελ Ρούντολφ, 25 ετών, η οποία νιώθει δικαιωμένη από την απόφασή της να μην πάει στο πανεπιστήμιο, όπως ήθελε η μητέρα της, αλλά να ανοίξει επιχείρηση που πουλά βραζιλιάνικα σνακ σε αγορές παραγωγών.

«Εκεί βρίσκω ασφάλεια, γνωρίζοντας ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να πάρει αυτό που κάνω» είπε.