in.gr > The Good Life > Woman > Η σκοτεινή οικονομία της «manosphere» στο νέο ντοκιμαντέρ του Λούις Θερού
Μισογυνισμός κ.α. 16 Μαρτίου 2026, 20:40
Η σκοτεινή οικονομία της «manosphere» στο νέο ντοκιμαντέρ του Λούις Θερού
Στο ντοκιμαντέρ Inside the Manosphere, ο Λούις Θερού εξερευνά τον κόσμο των «manfluencers» και τις ιδέες ανδρικής κυριαρχίας που εξαπλώνονται στο διαδίκτυο
Η συζήτηση γύρω από τις διαδικτυακές κοινότητες που προωθούν ακραίες αντιλήψεις για την ανδρικότητα έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια, καθώς ολοένα και περισσότερο περιεχόμενο απευθύνεται σε νεαρούς άνδρες που αναζητούν απαντήσεις για την ταυτότητα, το κύρος και τη θέση τους στην κοινωνία. Σε αυτό το πλαίσιο επιχειρεί να ρίξει φως το ντοκιμαντέρ Inside the Manosphere, στο οποίο ο βρετανός δημοσιογράφος και δημιουργός ντοκιμαντέρ Λούις Θερού, εξερευνά τον κόσμο της λεγόμενης «manosphere» (ανδρόσφαιρας) και των διαδικτυακών προσωπικοτήτων που την εκπροσωπούν.
Το ντοκιμαντέρ ακολουθεί ορισμένους από τους πιο γνωστούς «manfluencers» – διαδικτυακές προσωπικότητες που υπόσχονται σε νεαρούς άνδρες πλούτο, κοινωνική ισχύ και ερωτική επιτυχία. Το μήνυμά τους βασίζεται σε μια αντίληψη των σχέσεων των φύλων ως πεδίο ανταγωνισμού και ιεραρχίας, όπου η δύναμη και το κύρος θεωρούνται καθοριστικά στοιχεία της ανδρικής ταυτότητας.
Ωστόσο, η αφηγηματική προσέγγιση του ντοκιμαντέρ, που εστιάζει κυρίως στους λίγους που φαίνεται να επωφελούνται από αυτή την κουλτούρα, κινδυνεύει να δημιουργήσει μια εξιδανικευμένη εικόνα του φαινομένου. Οι ανασφάλειες, η εχθρότητα και οι μηχανισμοί εκμετάλλευσης που συχνά βρίσκονται στον πυρήνα αυτού του οικοσυστήματος μένουν σε μεγάλο βαθμό στο περιθώριο.
Παρότι υπάρχουν στιγμές κριτικής προσέγγισης, η αισθητική του ντοκιμαντέρ συχνά υπονομεύει αυτή την πρόθεση. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι μια σκηνή όπου ένας από τους πρωταγωνιστές εμφανίζεται να βγαίνει από πολυτελές σπορ αυτοκίνητο σε αργή κίνηση — ένα πλάνο που θυμίζει περισσότερο lifestyle προβολή παρά ουσιαστική διερεύνηση.
Με αυτό τον τρόπο, η επιτελεστική και κερδοσκοπική εκδοχή της ανδρικότητας που προωθούν οι influencers παρουσιάζεται με την ίδια γοητευτική αισθητική που χρησιμοποιούν και οι ίδιοι στο διαδίκτυο. Το αποτέλεσμα είναι ότι το ντοκιμαντέρ απλουστεύει το σύνθετο δίκτυο ιδεών και κοινοτήτων που συγκροτούν τη manosphere και δεν αναδεικνύει πλήρως την έκταση της επιρροής και των επιπτώσεών της.
Παρά τους περιορισμούς του, το ντοκιμαντέρ προσφέρει μια ενδιαφέρουσα ματιά στην οικονομία που έχει δημιουργηθεί γύρω από τους «manfluencers».
Ακολουθώντας ορισμένες από τις πιο γνωστές φιγούρες αυτού του χώρου, ο Λούις Θερού δείχνει πώς οι δημιουργοί αυτοί χτίζουν προσεκτικά μια διαδικτυακή εικόνα που συνδυάζει οικονομική επιτυχία, κύρος και «ανδρική αυθεντία». Στην πράξη, πρόκειται για προσωπικά brands που στηρίζονται στην πώληση «λύσεων» στις ανασφάλειες του κοινού τους.
Έτσι αποκαλύπτεται και η επιχειρηματική λογική που βρίσκεται πίσω από την εξάπλωση αυτών των περιεχομένων: η πρόκληση και η αντιπαράθεση δημιουργούν μεγαλύτερη απήχηση, οι αλγόριθμοι ενισχύουν την προβολή τους και η προβολή μεταφράζεται σε κέρδος.
Το ντοκιμαντέρ αναφέρεται επίσης στην έννοια του «red pill», μια μεταφορά που προέρχεται από την ταινία The Matrix. Στη γλώσσα της manosphere, η «κόκκινη κάψουλα» συμβολίζει την υποτιθέμενη «αφύπνιση» σε κρυφές αλήθειες για τις σχέσεις των φύλων και την κοινωνική ισχύ.
Στον πυρήνα αυτής της ιδεολογίας βρίσκεται η ιδέα ότι οι άνδρες πρέπει διαρκώς να αποδεικνύουν την αξία τους. Σύμφωνα με αυτή τη λογική, η σύγχρονη κοινωνία παρουσιάζεται ως εχθρική προς τους άνδρες, ενώ ο φεμινισμός και οι θεσμοί κατηγορούνται ότι αποκρύπτουν τους «πραγματικούς» κανόνες που καθορίζουν το κύρος και τη δύναμη.
Η ανδρικότητα μετατρέπεται έτσι σε μια διαρκή ανταγωνιστική διαδικασία. Οι ακόλουθοι καλούνται να κυνηγούν συνεχώς υψηλότερα επίπεδα επιτυχίας, ενώ οι influencers εμφανίζονται ως εκείνοι που κατέχουν τη «μέθοδο» για να τα πετύχουν.
Παρότι το ντοκιμαντέρ αγγίζει αυτή τη δυναμική, σπάνια την εξετάζει σε βάθος ή αναδεικνύει τις συνέπειές της – όπως τα προβλήματα ψυχικής υγείας που μπορεί να προκύψουν από την πίεση αυτών των προτύπων.
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία του ντοκιμαντέρ είναι η οπτική του γλώσσα.
Πλάνα με τους πρωταγωνιστές στο γυμναστήριο, να οδηγούν πολυτελή αυτοκίνητα, να φορούν ακριβά ρολόγια και να ζουν σε πολυτελή διαμερίσματα παρουσιάζονται με κινηματογραφική λάμψη. Έτσι η εκπομπή αναπαράγει, έμμεσα, την ίδια αισθητική φιλοδοξίας που χρησιμοποιούν οι ίδιοι οι influencers.
Σε άλλα σημεία, αποσπάσματα από το περιεχόμενό τους προβάλλονται πάνω σε γραφικά με κόκκινο και μαύρο δυαδικό κώδικα και συνοδεύονται από ηλεκτρονική μουσική, δημιουργώντας μια εικόνα που μοιάζει περισσότερο με ψηφιακό θέαμα παρά με κοινωνικό φαινόμενο.
Αυτό ενέχει τον κίνδυνο να υποβαθμιστεί η σοβαρότητα των ιδεών που προωθούνται. Αντί να αναδειχθεί πώς αυτό το ψηφιακό οικοσύστημα έχει συμβάλει στην κανονικοποίηση μισογυνιστικών αντιλήψεων – που σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν συνδεθεί ακόμη και με πράξεις βίας – η manosphere εμφανίζεται σχεδόν σαν μια μορφή διαδικτυακής ψυχαγωγίας.
Ο τρόπος παρουσίασης της manosphere έχει σημασία όχι μόνο για το πώς ενημερώνει το κοινό αλλά και για το πώς συνδέεται με τους μηχανισμούς που τροφοδοτούν το ίδιο το φαινόμενο.
Στο διαδίκτυο, η προσοχή αποτελεί το πιο πολύτιμο νόμισμα. Περιεχόμενο που προκαλεί έντονες αντιδράσεις διαδίδεται ταχύτερα, ενισχύεται από τους αλγορίθμους των πλατφορμών και αναπαράγεται μέσα από συνεχείς κύκλους συζήτησης και αντιπαράθεσης.
Σε μια προσπάθεια να φωτίσει αυτό το φαινόμενο, ο Λούις Θερού κινδυνεύει τελικά να ενταχθεί στο ίδιο το θέαμα που το τροφοδοτεί – παρά το γεγονός πως η δυσαρέσκειά του απέναντι σε μισογυνικά σχόλια είναι εμφανής καθ’ όλη τη διάρκεια.
Οι θεατές μπορεί να αποκτήσουν μια σαφή εικόνα για το στυλ και τις φιλοδοξίες αυτού του κόσμου, χωρίς όμως να κατανοήσουν πλήρως τις συνέπειές του – τόσο για τους νέους άνδρες όσο και για τις γυναίκες.
Και έτσι, άθελά του, το Inside the Manosphere μπορεί να ενισχύσει την ίδια οικονομία προσοχής που επιτρέπει σε αυτές τις φιγούρες να ευημερούν: εκεί όπου η προβολή σημαίνει δύναμη, η αντιπαράθεση φέρνει κλικ και τα κλικ μετατρέπονται σε επιρροή.
Οι ίδιοι οι δημιουργοί αυτού του περιεχομένου συχνά απορρίπτουν κάθε κριτική με το επιχείρημα ότι «δεν κάνουν τίποτα παράνομο». Όμως αυτή ακριβώς η στάση συμβάλλει στη σταδιακή κανονικοποίηση μιας ρητορικής που επιτρέπει σε τέτοιες ιδέες να αναπαράγονται όλο και πιο εύκολα στον δημόσιο λόγο.
Σε αυτό το σημείο, η ευθύνη δεν βαραίνει μόνο όσους παράγουν το περιεχόμενο, αλλά και όσους του προσφέρουν την προσοχή που ζητά. Τα κλικ, τα σχόλια και οι συνεχείς αντιδράσεις είναι το καύσιμο που κρατά αυτό το οικοσύστημα ζωντανό.