Δικαιώματα, Δικαιοσύνη, Δράση: Πώς τιμήθηκε η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας στον κόσμο

«Δικαιώματα. Δικαιοσύνη. Δράση. Για ΟΛΕΣ τις γυναίκες και τα κορίτσια». Αυτό είναι το θέμα για τη φετινή Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για Ανθρώπινα Δικαιώματα, η οποία τονίζει την επείγουσα ανάγκη αντιμετώπισης των εδραιωμένων ανισοτήτων και επιτάχυνσης της προόδου προς την ισότητα των φύλων.

Σε όλο τον κόσμο η μέρα τιμήθηκε με πορείες, διαδηλώσεις, ομιλίες και εκδηλώσεις, με στόχο την ενημέρωση σχετικά με τη σημασία του φεμινιστικού κινήματος, αλλά και την ουσία της ημέρας. Η οποία δεν έχει αποφύγει και την εμπορευματοποίηση, με δώρα, λουλούδια και γλυκά. Αλλά δεν σβήνουν εγκλήματα, όπως οι γυναικοκτονίες, όπως επισημάνθηκε στην πορεία στο κέντρο της Αθήνας. Ή οι γάμοι παιδιών ή ο ακρωτηριασμός γεννητικών οργάνων.

Σε κάποιες χώρες, οι λίγες τολμηρές που τόλμησαν να διαδηλώσουν, αντιμετωπίστηκαν και φέτος με δακρυγόνα, κλομπς και συλλήψεις.

Ο ΟΗΕ στην ανακοίνωσή του για την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας επισημαίνει ότι το φετινό θέμα είναι μια παγκόσμια έκκληση για δράση. Έκκληση που υπογραμμίζει τα διαρκή νομικά κενά, τα συστήματα που εισάγουν διακρίσεις και τις επίμονες μορφές βίας που συνεχίζουν να παρεμποδίζουν τα δικαιώματα των γυναικών και των κοριτσιών.

Το χάσμα στην πρόσβαση στη δικαιοσύνη

Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, οι γυναίκες εξακολουθούν να απολαμβάνουν μόνο το 64% των νόμιμων δικαιωμάτων των ανδρών παγκοσμίως. Αυτό περιλαμβάνει όλους τους τομείς της ζωής, όπως οι επιχειρήσεις, η οικογένεια, η κινητικότητα, τα χρήματα, η περιουσία, η ασφάλεια, η εργασία και η συνταξιοδότηση.

Και σήμερα, Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, επισημαίνει ότι, εάν η πρόοδος συνεχιστεί με τον τρέχοντα ρυθμό της, θα χρειαστούν 286 χρόνια για να κλείσουν τα κενά πρόσβασης στη δικαιοσύνη για τις γυναίκες και τα κορίτσια όσον αφορά τη νομική προστασία, την οικονομική συμμετοχή και τη σωματική αυτονομία.

Οι αιτίες γνωστές, λίγο-πολύ, παρά το γεγονός ότι συνήθως οι κοινωνίες κλείνουν τα μάτια σε αυτές. Δομικά και θεσμικά εμπόδια, συμπεριλαμβανομένων των επιβλαβών κοινωνικών κανόνων και των νόμων που εισάγουν διακρίσεις, αποτελούν τα κύρια εμπόδια στην ισότιμη πρόσβαση των γυναικών και των κοριτσιών στη δικαιοσύνη, ιστορικά και σήμερα.

Οι συνέπειες είναι τρομακτικές. Οι νόμοι και οι πρακτικές που κάνουν διακρίσεις εις βάρος των γυναικών και των κοριτσιών έχουν επιτρέψει τον γάμο παιδιών και τον ακρωτηριασμό των γυναικείων γεννητικών οργάνων, σημειώνει ο ΟΗΕ.

Βία και στερεότυπα

Ο διεθνής οργανισμός επισημαίνει επίσης ότι οι γυναίκες επηρεάζονται δυσανάλογα από διάφορες μορφές βίας λόγω φύλου, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής βίας. Και πολύ συχνά δεν έχουν επαρκή νομική προστασία και υπηρεσίες υποστήριξης. Ειδικά σε περιόδους συγκρούσεων, οι αποδυναμωμένοι δικαστικοί θεσμοί, ο εκτοπισμός και η ανασφάλεια έχουν μειώσει περαιτέρω την πρόσβαση των θυμάτων στη δικαιοσύνη.

Σημαντικές είναι οι επιπτώσεις και των ανισοτήτων: φτώχεια, έλλειψη πρόσβασης στην εκπαίδευση, περιορισμένοι πόροι, μη διαθεσιμότητα νομικής βοήθειας. Όλα τα παραπάνω έχουν εμποδίσει τις γυναίκες να αναζητήσουν νομική αποκατάσταση και να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους.

Επίσης, τα στερεότυπα των φύλων, οι κοινωνικοί και πολιτισμικοί κανόνες, καθώς και οι πολλαπλές και διασταυρούμενες μορφές διακρίσεων έχουν παρεμποδίσει την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για γυναίκες και κορίτσια που ανήκουν σε εθνοτικές, φυλετικές, αυτόχθονες ή μειονοτικές ομάδες. Σε αυτά περιλαμβάνονται το χρώμα, η κάστα, η γλώσσα, η θρησκείας, οι πεποιθήσεις, οι πολιτικές απόψεις. Αλλά και η οικογενειακή τους κατάσταση, η μητρότητα, η γονική τους κατάσταση, της ηλικίας, ο τόπος κατοικίας (αστικός ή αγροτικός), η κατάσταση της υγείας. Ζητήματα που αφορούν τον σεξουαλικό προσανατολισμό, την ταυτότητα και έκφραση φύλου, καθώς και χαρακτηριστικά φύλου και ο αναλφαβητισμός.

Τι σημαίνει ίση πρόσβαση στη δικαιοσύνη

Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας 2026, περιγράφει τι σημαίνει ίση πρόσβαση στη δικαιοσύνη για τις γυναίκες και τα κορίτσια.

Σημαίνει ότι τα δικαιώματά τους προστατεύονται και υπερασπίζονται και οι νόμοι εφαρμόζονται για όλους. Για να επιτευχθεί αυτό, τα κράτη πρέπει να μεταρρυθμίσουν τα συστήματα δικαιοσύνης τους, να τα ευθυγραμμίσουν με τους διεθνείς κανόνες και αρχές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και να λάβουν μέτρα για να εγγυηθούν την ισότιμη πρόσβαση στη δικαιοσύνη.

For women, ordinary things aren’t ordinary.#WomensDay pic.twitter.com/xPmLaS6wgm

— The Hindu (@the_hindu) March 7, 2026

Αυτό μπορεί να γίνει ως εξής:

• Προστατεύοντας την πρόσβαση των κοριτσιών στην εκπαίδευση και τερματίζοντας τους παιδικούς γάμους και τους αναγκαστικούς γάμους.
• Δίνοντας στις γυναίκες τη δυνατότητα να επιλέγουν να εργάζονται, να συμμετέχουν και να ηγούνται στην κοινωνία, συμπεριλαμβανομένων των πολιτικών και δικαστικών συστημάτων.
• Τερματίζοντας τη βία λόγω φύλου σε όλες τις μορφές της και έχοντας συστήματα δικαιοσύνης απαλλαγμένα από προκαταλήψεις, επικεντρωμένα στα θύματα και υποστηριζόμενα από μηδενική ανοχή στην κακοποίηση και την ατιμωρησία.
• Διασπώντας τον συστημικό ρατσισμό για τις γυναίκες και τα κορίτσια αφρικανικής καταγωγής, μεταξύ άλλων μέσω μιας μετασχηματιστικής προσέγγισης για την επανορθωτική δικαιοσύνη για τα κληροδοτήματα της δουλείας και του αποικισμού.

• Υπεράσπιση της ισότητας των φύλων, μεταξύ άλλων μέσω της λήψης μέτρων για την πλήρη υλοποίηση των οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών δικαιωμάτων των γυναικών. Υποστήριξη των θυμάτων βίας λόγω φύλου, συμπεριλαμβανομένων των περιοχών που πλήττονται από συγκρούσεις
• Συλλογή αναλυτικών δεδομένων για τις γυναίκες και τα κορίτσια, και επιπλέον με βάση άλλους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένης της φυλής ή της εθνοτικής καταγωγής, για την καταγραφή του πλήρους φάσματος των εμπειριών των γυναικών και των κοριτσιών σε όλη τους την ποικιλομορφία