Επιστήμονες προειδοποιούν για έναν κρυφό κόσμο που «κοιμάται» βαθιά κάτω από τη Γη
Ίσως η Γη να φιλοξενεί κατοίκους που αντιλαμβάνονται την ιστορία του πλανήτη με έναν τρόπο που εμείς, με τις σύντομες ζωές μας, αδυνατούμε να συλλάβουμε
Κάτω από την επιφάνεια του πλανήτη μας, βαθιά θαμμένο στα ιζήματα του ωκεάνιου πυθμένα και μέσα στον φλοιό της Γης, κρύβεται ένα άγνωστο βασίλειο μικροσκοπικής ζωής. Οι επιστήμονες αποκαλούν αυτούς τους οργανισμούς «ενδογήινους» (intraterrestrials).
Ζουν στις πιο σκληρές συνθήκες και, σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, φαίνεται να επιβιώνουν σε μια κατάσταση μακροχρόνιας νάρκης που μπορεί να διαρκέσει εκατοντάδες χιλιάδες, ή ακόμα και εκατομμύρια χρόνια. Το μεγάλο ερώτημα που απασχολεί την επιστημονική κοινότητα είναι: Τι ακριβώς περιμένουν για να ξυπνήσουν;
Ο χρόνος σε άλλη κλίμακα
Στην επιφάνεια της Γης, η ζωή ρυθμίζεται από τον ήλιο. Τα φυτά, τα ζώα και οι άνθρωποι ακολουθούν τον ρυθμό της ημέρας και της νύχτας ή την εναλλαγή των εποχών. Ωστόσο, για τους ενδογήινους οργανισμούς, θαμμένους σε απόλυτο σκοτάδι, αυτές οι έννοιες είναι ανύπαρκτες.
Για αυτούς τους οργανισμούς, ο χρόνος δεν μετριέται με ρολόγια, αλλά με γεωλογικές εποχές. Οι ρυθμοί που τους επηρεάζουν είναι εξαιρετικά αργοί: η μετακίνηση των τεκτονικών πλακών, το άνοιγμα και το κλείσιμο ωκεάνιων λεκανών, ή η σταδιακή βύθιση νησιωτικών συμπλεγμάτων.
Ενώ η κλασική εξελικτική βιολογία διδάσκει ότι η προσαρμογή σε τέτοιες γεωλογικές αλλαγές συμβαίνει σε επίπεδο είδους μέσω αμέτρητων γενεών, στην περίπτωση των ενδογήινων φαίνεται πως το ίδιο το άτομο είναι προγραμματισμένο να περιμένει αυτές τις κοσμογονικές αλλαγές.
Εξελικτική προσαρμογή ή αργός θάνατος;
Θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι αυτά τα μικρόβια είναι απλώς τυχαίοι «ναυαγοί» που έπεσαν στον βυθό και πεθαίνουν με εξαιρετικά αργό ρυθμό. Ωστόσο, τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν το αντίθετο: πρόκειται για μια εξαιρετικά εξειδικευμένη μορφή ζωής.
Οι ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι όσο βαθύτερα σκάβουν στα θαλάσσια ιζήματα, τόσο πιο εξειδικευμένα ένζυμα εντοπίζουν – ένζυμα σχεδιασμένα να λειτουργούν αποκλειστικά σε αυτό το περιβάλλον.
Μας αναγκάζει να επανεξετάσουμε τι θεωρούμε «ζωή» και «εξέλιξη»
Επιπλέον, αυτοί οι μικροοργανισμοί διαθέτουν μηχανισμούς για εξαιρετικά αργό μεταβολισμό, γεγονός που υποδηλώνει ότι είναι εξελικτικά προδιατεθειμένοι να ζουν σε κατάσταση σχεδόν απόλυτης αδράνειας.
Ένα βασικό στοιχείο που εξηγεί τη μακροβιότητά τους είναι το φαινόμενο που είναι γνωστό ως αναπτυξιακό πλεονέκτημα στη στάσιμη φάση (GASP). Εργαστηριακά πειράματα με βακτήρια E. coli έχουν δείξει ότι κύτταρα που έχουν μείνει νηστικά για μεγάλο διάστημα («γερόλυκοι» της επιβίωσης) μπορούν να ανταγωνιστούν και να νικήσουν νεότερα, ταχέως αναπτυσσόμενα κύτταρα όταν οι πόροι είναι σπάνιοι. Οι ενδογήινοι λειτουργούν σαν «μικροβιακοί μοναχοί»: έχουν προσαρμοστεί στη στέρηση, επιβιώνοντας εκεί που οι πιο «λαίμαργοι» οργανισμοί θα πέθαιναν.
Περιμένοντας την καταστροφή
Τι είναι αυτό που θα χτυπήσει το «ξυπνητήρι» για αυτούς τους οργανισμούς; Η απάντηση βρίσκεται στη βίαιη γεωλογία. Μια ηφαιστειακή έκρηξη, μια υποθαλάσσια κατολίσθηση, ένας ισχυρός σεισμός ή ένα τσουνάμι.
Αυτά τα σπάνια και καταστροφικά για εμάς γεγονότα, είναι ζωογόνα για τους ενδογήινους. Αναμοχλεύουν τον βυθό, φέρνοντας νέα θρεπτικά συστατικά και πηγές ενέργειας που ήταν απρόσιτες για χιλιετίες.
Φαίνεται παράδοξο για έναν οργανισμό να βασίζει την ύπαρξή του σε ένα γεγονός που συμβαίνει κάθε 10.000 ή 100.000 χρόνια. Όμως, η ιστορία της Γης έχει αποδείξει ότι οι γεωλογικές ανακατατάξεις είναι αναπόφευκτες. Αρκεί να έχεις την υπομονή -και τη βιολογική αντοχή- να τις περιμένεις.
Η μελέτη αυτών των οργανισμών μας αναγκάζει να επανεξετάσουμε τι θεωρούμε «ζωή» και «εξέλιξη». Ίσως η Γη να φιλοξενεί κατοίκους που αντιλαμβάνονται την ιστορία του πλανήτη με έναν τρόπο που εμείς, με τις σύντομες ζωές μας, αδυνατούμε να συλλάβουμε.