Eκθεση σε φυτοφάρμακο δείχνει να επηρεάζει την υγεία για 20 γενιές

H έκθεση αρουραίων σε ένα μυκητοκτόνο γεωργικής χρήσης προκαλεί προβλήματα υγείας που επιμένουν για τουλάχιστον 20 γενιές, ένα εύρημα που εντείνει την ανησυχία για τις λεγόμενες επιγενετικές αλλαγές που μπορεί να προκαλεί η χημική ρύπανση στον άνθρωπο.

Σύμφωνα με τους ερευνητές που υπογράφουν τη μελέτη στο PNAS, τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι ορισμένες ασθένειες μπορεί να εμφανίζονται ως αποτέλεσμα έκθεσης των προγόνων μας σε τοξίνες δεκαετίες νωρίτερα. Η μελέτη των επιγενετικών επιδράσεων θα μπορούσε να προσφέρει τρόπους πρόληψης και αντιμετώπισης τέτοιων περιπτώσεων.

Μετά την 17^η γενιά, πολλοί θηλυκοί αρουραίοι είτε πέθαιναν είτε γεννούσαν νεκρά μικρά.

Οι επιγενετικοί παράγοντες είναι μικρά μόρια –για παράδειγμα μεθυλομάδες- που συνδέονται στο μόριο του DNA και ρυθμίζουν την έκφραση γονιδίων χωρίς να αλλάζουν την αλληλουχία τους. Οταν οι επιγενετικές αλλαγές συμβαίνουν στα κύτταρα από τα οποία παράγονται ωάρια ή σπερματοζωάρια, κληροδοτούνται στις επόμενες γενιές.

Διαγενεακές βλάβες

Στη νέα μελέτη, η ομάδα του Μάικλ Σκίνερ, ερευνητή του Πολιτειακού Πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον, χορήγησε στα πειραματόζωα το μυκητοκτόνο βινκλοζολίνη, το οποίο είναι σήμερα απαγορευμένο στην Ευρώπη αλλά κάποτε χρησιμοποιούταν ευρέως. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η δόση που χορηγήθηκε είναι μικρότερη από την ποσότητα που θα κατανάλωνε ο μέσος άνθρωπος μέσω της διατροφής.

Για 20 ολόκληρες γενιές -που στην περίπτωση του ανθρώπου θα αντιστοιχούσαν σε πάνω από 500 χρόνια- τα πειραματόζωα εμφάνιζαν προβλήματα υγείας, μεταξύ άλλων στους νεφρούς, τον προστάτη, τους όρχεις και τις ωοθήκες.

«Πρέπει να κάνουμε κάτι» για το πρόβλημα της χημικής ρύπανσης, σχολίασε ο Σκίνερ,ο οποίος ανακάλυψε την επιγενετική κληρονομικότητα ασθενειών το 2005. «Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την επιγενετική για να μετακινηθιούμε από την αντιδραστική στην προληπτική ιατρική» είπε.

Επιδείνωση από γενιά σε γενιά

Ενα ανησυχητικό εύρημα ήταν ότι, αντί να υποχωρούν με την πάροδο των γενεών, τα προβλήματα αυτά όλο και εντείνονταν. «Η παρουσία ασθενειών έμενε περίπου σταθερή, όμως γύρω στην 15 γενιά αρχίσαμε να βλέπουμε αύξηση» ανέφερε ο Σκίνερ.

Μετά την 17^η γενιά, πολλοί θηλυκοί αρουραίοι είτε πέθαιναν είτε γεννούσαν νεκρά μικρά.

Γενετικές αναλύσεις επιβεβαίωσαν ότι τα πειραματόζωα της 20ής γενιάς έφεραν αλλαγές στα μοτίβα μεθυλίωσης σε σχέση με τα ζώα της ομάδας ελέγχου, τα οποία δεν είχαν εκτεθεί στο μυκητοκτόνο.

Οι ερευνητές δεν μπορούν να αποδείξουν ότι οι αλλαγές αυτές προήλθαν πράγματι από το μυκητοκτόνο, θεωρούν όμως ότι τα ευρήματα δικαιολογούν περαιτέρω μελέτες στον άνθρωπο.

Τα ευρήματα, για παράδειγμα, έρχονται να προστεθούν σε μελέτη του 2024 που διαπίστωνε ότι οι απόγονοι ανθρώπων που μεγάλωσαν σε συνθήκες λιμού αντιμετωπίζουν διπλάσια πιθανότητα να εκδηλώσουν διαβήτη, ως αποτέλεσμα επιγενετικών αλλαγών λόγω ασιτίας.

Σύμωνα με τον Σκίνερ, μέχρι σήμερα έχουν αναγνωριστεί επιγενετικοί βιοδείκτες για περίπου 10 ασθένειες που θα πρέπει να μελετηθούν.