Σκάνδαλο στα Όσκαρ: Γιατί η Μπριζίτ Μπαρντό «αγνοήθηκε» επιδεικτικά;

Η παράλειψη της Μπριζίτ Μπαρντό, της Γαλλίδας που έγινε σύμβολο του κινηματογράφου πριν αποσυρθεί από τα φώτα για να αφοσιωθεί σε αμφιλεγόμενη ατζέντα αλλά και τα δικαιώματα των ζώων, από το φετινό In Memoriam των Όσκαρ έχει συζητηθεί πολύ.

Η ηχηρή απουσία της Μπε Μπε από το αφιέρωμα (η Μπαρντό απεβίωσε τον περασμένο Δεκέμβριο), πυροδότησε έναν παγκόσμιο διάλογο για τα όρια ανάμεσα στην καλλιτεχνική αναγνώριση και την πολιτική ηθική.

Η Μπριζίτ Μπαρντό, η γυναίκα που σφράγισε το γαλλικό Νέο Κύμα έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 91 ετών στη βίλα της στο Σεν Τροπέ.

Ενώ το όνομά της περιλαμβανόταν στη λίστα της ιστοσελίδας της Ακαδημίας, η απόφαση να μην προβληθεί η εικόνα της κατά τη διάρκεια της ζωντανής μετάδοσης προκάλεσε αντιδράσεις.

Πολλοί χρήστες του διαδικτύου υποστήριξαν ότι ο ρόλος της Ακαδημίας είναι να τιμά τη συνεισφορά στην έβδομη τέχνη ανεξαρτήτως πολιτικών πεποιθήσεων, ενώ άλλοι επικρότησαν την κίνηση, υπενθυμίζοντας τις πέντε καταδίκες της Μπαρντό για υποκίνηση φυλετικού μίσους και τις ακραίες θέσεις της κατά της μετανάστευσης.

Η περίπτωση της Μπαρντό δεν είναι η μοναδική που προκαλεί τριγμούς στις σχέσεις του Χόλιγουντ με το γαλλικό σινεμά. Μόλις την προηγούμενη χρονιά, η Ακαδημία είχε δεχθεί σφοδρή κριτική για τον αποκλεισμό του Αλέν Ντελόν από το αντίστοιχο αφιέρωμα, λόγω των αμφιλεγόμενων δηλώσεών του για τις γυναίκες και την πολιτική.

Το αν η βιομηχανία του θεάματος στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού υιοθετεί μια στάση μηδενικής ανοχής απέναντι σε προσωπικότητες που έχουν συνδεθεί με τη ρητορική μίσους, ακόμη και αν η καλλιτεχνική τους εμβέλεια είναι παγκόσμια δεν είναι επιβεβαιωμένο.

Αξίζει να σημειωθεί ότι και στην πατρίδα της, κατά την τελετή των βραβείων Σεζάρ τον περασμένο Φεβρουάριο, η αναφορά στο όνομά της συνοδεύτηκε από αποδοκιμασίες.

Για τους ιστορικούς του κινηματογράφου, η Μπαρντό παραμένει το απόλυτο σύμβολο του σεξ και της απελευθέρωσης μιας ολόκληρης γενιάς. Μετά την απόσυρσή της από την υποκριτική, αφιερώθηκε ολοκληρωτικά στην προστασία των δικαιωμάτων των ζώων, μια δράση που της χάρισε σεβασμό σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια της ζωής της, η ταύτισή της με την ακροδεξιά και οι ρατσιστικές αναφορές στα βιβλία της αμαύρωσαν την εικόνα της.

Διχαστική κληρονομιά

Με ένα παρελθόν γεμάτο δικαστικές διαμάχες για υποκίνηση μίσους και ακραίες πολιτικές θέσεις, η Μπαρντό, κάποτε η απόλυτη μούσα του ευρωπαϊκού σινεμά, είδε την πλούσια καλλιτεχνική της κληρονομιά να καταρρέει κάτω από το βάρος των ίδιων των λόγων της.

Η Μπαρντό επικρίθηκε σφόδρα τις τελευταίες δεκαετίες για τη μισαλλοδοξία της -μεταξύ 1997 και 2008, η ηθοποιός οδηγήθηκε ενώπιον της δικαιοσύνης πέντε διαφορετικές φορές με την κατηγορία της υποκίνησης φυλετικού μίσους, λόγω των ισλαμοφοβικών σχολίων της.

Η έκδοση των απομνημονευμάτων της το 2003 επιδείνωσε την κατάσταση, καθώς περιείχε σφοδρές επιθέσεις κατά των ομοφυλοφίλων, των ανέργων και των δημόσιων σχολείων, τα οποία χαρακτήριζε ως «εστίες διαφθοράς».

Η επίμονη, συστηματική διολίσθηση της Μπαρντό προς τον εξτρεμισμό αλλοίωσε την εικόνα της B.B. και τη σχέση του κοινού με το μύθο της.

Επιπλέον η ταύτιση της Μπαρντό με την ακροδεξιά παράταξη της Μαρίν Λεπέν, την οποία χαρακτήρισε ως την Ιωάννα της Λωρραίνης του 21ου αιώνα, σφράγισε την αποξένωσή της από τη διεθνή καλλιτεχνική κοινότητα.

Οι δηλώσεις της κατά του φεμινισμού και του κινήματος MeToo, καθώς και η ψυχρή σχέση με τον μοναχογιό της, Νικολά Ζακ —στον οποίο υποχρεώθηκε να καταβάλει αποζημίωση για προσβλητικά σχόλια—, δημιούργησαν ένα προφίλ που η Ακαδημία των Όσκαρ έκρινε ακατάλληλο για δημόσια τιμή.

Ακόμη και σύγχρονοι καλλιτέχνες, όπως η τραγουδίστρια Τσάπελ Ρόουν, η οποία αρχικά απέτισε φόρο τιμής στην Μπαρντό, αναγκάστηκαν να αποσύρουν τις δηλώσεις τους μόλις πληροφορήθηκαν το εύρος των πολιτικών της θέσεων.

Κατά τη διάρκεια της τελετής, η προσοχή στράφηκε σε προσωπικότητες όπως ο Ρομπ Ράινερ και ο Ρόμπερτ Ρέντφορντ, με την Ακαδημία να αφιερώνει χρόνο σε ανθρώπους που συνδύασαν την καλλιτεχνική επιτυχία με την κοινωνική προσφορά.

Η επιλογή να αγνοηθεί η Μπαρντό, παρά τη συμμετοχή της σε εμβληματικές ταινίες που άλλαξαν την ιστορία του σινεμά, ίσως υπογραμμίζει μια νέα συνθήκη, ίσως η καλλιτεχνική αξία να μην αποτελεί πλέον ασυλία για τη ρητορική μίσους.

Η Ακαδημία δεν επιβεβαίωσε τα παραπάνω, ούτε έδωσε εξηγήσεις για την απουσία της Μπαρντό. Άλλωστε δεν ήταν η μόνη που λησμονήθηκε από το αφιέρωμα.

«Ελιτιστές»

Η 98η τελετή απονομής των βραβείων Όσκαρ χάρισε στο κοινό ένα από τα πιο συναισθηματικά φορτισμένα αφιερώματα In Memoriam των τελευταίων ετών.

Το φετινό αφιέρωμα ξεκίνησε με μια σπάνια μουσική επιστροφή, καθώς η Μπάρμπρα Στρέιζαντ ανέβηκε στη σκηνή μετά από περισσότερο από μία δεκαετία. Η ερμηνεία της ήταν αφιερωμένη στον στενό της φίλο και συμπρωταγωνιστή Ρόμπερτ Ρέντφορντ, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα βαθιάς συγκίνησης στο Dolby Theater.

Παράλληλα, η Ρέιτσελ ΜακΆνταμς μοιράστηκε μια τρυφερή ανάμνηση από τα γυρίσματα με την Ντάιαν Κίτον, θυμίζοντας ένα προσκοπικό τραγούδι που συνήθιζαν να λένε μαζί, ενώ τιμήθηκαν επίσης οι Κάθριν Ο’ Χάρα, Ρόμπερτ Ντιβάλ και Ντάιαν Λαντ.

Μία από τις πιο μαζικές και συγκινητικές στιγμές της βραδιάς ήταν ο αποχαιρετισμός στον σπουδαίο σκηνοθέτη και ηθοποιό Ρομπ Ράινερ. Ο Μπίλι Κρίσταλ και η Μεγκ Ράιαν ηγήθηκαν μιας ομάδας περισσότερων από δώδεκα πρώην συνεργατών του Ράινερ, αποτίοντας έναν ύστατο φόρο τιμής στον δημιουργό.

Ο Κρίσταλ ολοκλήρωσε τη στιγμή με μια εμβληματική αναφορά στην ταινία The Princess Bride, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Φίλε, πόσο καλά περάσαμε εισβάλλοντας στο κάστρο;», φέρνοντας δάκρυα στο κοινό.

Ωστόσο και παρά τη μεγαλύτερη διάρκεια του αφιερώματος, η Ακαδημία βρέθηκε αντιμέτωπη με την οργή των θαυμαστών για την απουσία γνωστών ηθοποιών.

Η Ακαδημία αγνόησε τους Έρικ Ντέιν και Τζέιμς Βαν Ντερ Μπικ, παρά το γεγονός ότι και οι δύο διέθεταν αξιοσημείωτες κινηματογραφικές συμμετοχές, με πολλούς να χαρακτηρίζουν τις επιλογές της ως «ελιτίστικες».

Η Ακαδημία λησμόνησε ακόμη περισσότερους στην τηλεοπτική μετάδοση. Μάλκολμ-Τζαμάλ Γουόρνερ, Ρόμπερτ Καραντάιν, Τζουν Λόκχαρτ, Μπαντ Κορτ, Τζορτζ Γουέντ, Τζούλιαν ΜακΜάχον, Τζέιμς Ράνσον, Ντανιέλ Σπένσερ, Λορέτα Σουίτ, και Ντέμοντ Γουίλσον δεν συμπεριλήφθηκαν στο τηλεοπτικό μοντάζ αν και αναγράφονται στην ιστοσελίδα της.

Η κριτική για την επιλεκτική μνήμη των διοργανωτών μιας τελετής που φιλοδοξούσε να είναι η πιο συμπεριληπτική των τελευταίων ετών έγινε ακόμη πιο σκληρή καθώς τα Όσκαρ τίμησαν στο In Memoriam έναν Ιταλό σχεδιαστή μόδας (τον Τζόρτζιο Αρμάνι) ενώ παράλληλα «ξέχασαν» την ίδια την κοινότητα τους.