Αξιωματικός Στόκτον: Ποιος ήταν ο «καουμπόι» του Βιετνάμ που ενσάρκωσε ο Ρόμπερτ Ντιβάλ στο Αποκάλυψη Τώρα

Η είδηση του θανάτου του βετεράνου ηθοποιού Ρόμπερτ Ντιβάλ επανέφερε στο προσκήνιο έναν από τους πιο εμβληματικούς ρόλους στην ιστορία του κινηματογράφου: τον αντισυνταγματάρχη Κίλγκορ στην ταινία Αποκάλυψη Τώρα.

Ο Ντιβάλ, φορώντας το χαρακτηριστικό καπέλο Στέτσον και προελαύνοντας υπό τους ήχους των Βαλκυριών του Βάγκνερ, χάρισε στο σινεμά την αθάνατη ατάκα «λατρεύω τη μυρωδιά της ναπάλμ το πρωί».

Αυτό που παραμένει λιγότερο γνωστό είναι πως ο χαρακτήρας του Κίλγκορ δεν ήταν προϊόν μυθοπλασίας, αλλά βασίστηκε σε έναν πραγματικό αξιωματικό, τον αντισυνταγματάρχη Τζον Στόκτον, του οποίου η ζωή και η δράση στο Βιετνάμ ήταν εξίσου εξωπραγματικές με τη μεγάλη οθόνη.

Ο Τζον Στόκτον ήταν μια φιγούρα που δύσκολα μπορούσε να αγνοήσει κανείς στο πεδίο της μάχης. Όπως και ο Ντιβάλ στην ταινία, κυκλοφορούσε με μαύρο καπέλο Στέτσον και σπιρούνια στις μπότες του, μεταφέροντας τα έγγραφά του σε δερμάτινα δισάκια σέλας.

Η εμμονή του με την παράδοση του ιππικού ήταν τέτοια που κατάφερε να μεταφέρει κρυφά στο Βιετνάμ ακόμη και τη μασκότ της μονάδας του, μια φοράδα ονόματι Μάγκι, παραβιάζοντας την αυστηρή απαγόρευση κατοικιδίων.

Το πιο εντυπωσιακό κοινό στοιχείο με την ταινία του Φράνσις Φορντ Κόπολα ήταν η χρήση ηχείων στα ελικόπτερα, από τα οποία ο Στόκτον μετέδιδε πράγματι τη μουσική του Βάγκνερ κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων, επιδιώκοντας να προκαλέσει ψυχολογικό σοκ στον εχθρό.

Η εικόνα των Αμερικανών στρατιωτών να αποβιβάζονται από ελικόπτερα στις ζούγκλες του Βιετνάμ ήταν το αποτέλεσμα ενός νέου τακτικού δόγματος που αναπτύχθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1950.

Εμπνευστής αυτής της ιδέας ήταν ο αντιστράτηγος Τζέιμς Γκάβιν, ο οποίος οραματίστηκε τα ελικόπτερα ως τα σύγχρονα «άλογα» που θα προσέφεραν ταχύτητα και ακρίβεια στο πεδίο της μάχης.

Ο Στόκτον, ως διοικητής της 1ης Μοίρας του 9ου Συντάγματος Αεροπορικού Ιππικού, ενσάρκωσε πλήρως αυτό το πνεύμα, θεωρώντας τους στρατιώτες του ως τη σύγχρονη μετενσάρκωση των κυανόκρανων ιππέων του 19ου αιώνα.

Η ηρωική ανυπακοή και η πτώση

Παρά την εκκεντρική του εμφάνιση, ο Στόκτον ήταν ένας ικανότατος και τολμηρός ηγέτης, η καριέρα του οποίου όμως σημαδεύτηκε από μια πράξη ανυπακοής που του κόστισε τη διοίκηση.

Κατά τη διάρκεια της σφοδρής μάχης του Ια Ντρανγκ τον Νοέμβριο του 1965, ο Στόκτον έλαβε πληροφορίες ότι μια αμερικανική διμοιρία κινδύνευε με ολοκληρωτικό αφανισμό.

Όταν οι ανώτεροί του αρνήθηκαν να στείλουν ενισχύσεις, εκείνος αγνόησε την άμεση διαταγή και έστειλε ελικόπτερα με επιπλέον άνδρες.

Με αυτή την ενέργειά του ο Τόκτον έσωσε 100 ζωές, ωστόσο η ανυπακοή σε μια εντολή έφερε την απομάκρυνσή του από το μέτωπο.

Ο Στόκτον πέθανε το 1997, παραμένοντας μέχρι τέλους μια ηρωική φιγούρα για τους άνδρες του, οι οποίοι έβλεπαν στο πρόσωπό του έναν διοικητή που έβαζε τη ζωή του στρατιώτη πάνω από τις στρατιωτικές συμβάσεις.

Νέο δόγμα

Η εισαγωγή των ελικοπτέρων στις στρατιωτικές επιχειρήσεις του Βιετνάμ άλλαξε τον τρόπο διεξαγωγής των μαχών και επαναπροσδιόρισε τη σχέση του στρατιώτη με το έδαφος και τον χρόνο.

Το δόγμα του εναέριου ιππικού, που αναπτύχθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1950, βασίστηκε στην ιδέα ότι η ταχύτητα και η κάθετη υπερφαλάγγιση θα μπορούσαν να εξουδετερώσουν τα πλεονεκτήματα ενός εχθρού που γνώριζε άριστα το έδαφος.

Το ελικόπτερο έγινε το απόλυτο εργαλείο αυτού που ονομάστηκε αεροκινητότητα, επιτρέποντας τη μεταφορά ολόκληρων ταγμάτων σε απομονωμένες ζώνες προσγείωσης μέσα στην καρδιά της ζούγκλας σε ελάχιστο χρόνο.

Στις τακτικές του εναέριου ιππικού, τα ελικόπτερα χωρίζονταν σε εξειδικευμένους ρόλους που λειτουργούσαν ως μια φονική ορχήστρα.

Τα ελικόπτερα αναγνώρισης, γνωστά ως Λόουτς, πετούσαν χαμηλά πάνω από τις κορυφές των δέντρων προσπαθώντας να προκαλέσουν τα εχθρικά πυρά ώστε να εντοπίσουν τις θέσεις των Βιετκόνγκ.

Ακριβώς από πάνω τους, τα βαριά εξοπλισμένα ελικόπτερα επίθεσης, τα Γκάνσιπς, ήταν έτοιμα να εξαπολύσουν καταιγισμό πυρών, ενώ τα μεταγωγικά Χιούι μετέφεραν το πεζικό.

Αυτή η συνεχής κυκλοφορία πάνω από το πεδίο της μάχης δημιούργησε μια αίσθηση πανταχού παρούσας ισχύος, η οποία όμως συχνά αποδεικνυόταν ανίσχυρη απέναντι στην αντάρτικη στρατηγική των υπόγειων τούνελ και των αιφνιδιαστικών επιθέσεων.

Όλα ένα ψέμα

Παρά την εντυπωσιακή τεχνολογική υπεροχή, οι τακτικές του εναέριου ιππικού παγίδευσαν τις αμερικανικές δυνάμεις σε μια ψευδαίσθηση ελέγχου.

Η δυνατότητα να πλήττουν οποιοδήποτε σημείο του χάρτη οδήγησε στην εγκατάλειψη της παραδοσιακής κατοχής εδάφους και στην υιοθέτηση της αιματηρής λογικής της καταμέτρησης πτωμάτων.

Οι στρατιώτες μεταφέρονταν από τη μια κόλαση στην άλλη, χωρίς ποτέ να ελέγχουν πραγματικά το περιβάλλον τους, μετατρέποντας τον πόλεμο σε μια σειρά από αποσπασματικές αλλά εξαιρετικά βίαιες συγκρούσεις.

Το ελικόπτερο, από μέσο διάσωσης τραυματιών, μετατράπηκε στο σύμβολο μιας επιθετικής μηχανής που κατέστρεφε τα πάντα στο πέρασμά της.

Η πτώση του Ίκαρου

Η ιστορία του εναέριου ιππικού παραμένει μια σκοτεινή υπενθύμιση ότι η τεχνολογική ισχύς δεν μπορεί να υποκαταστήσει την έλλειψη πολιτικής και ηθικής νομιμοποίησης.

Ο πόλεμος του Βιετνάμ απέδειξε ότι όσο ψηλά και αν πετά μια μηχανή, όσο δυνατά και αν ακούγεται ο Βάγκνερ από τα ηχεία, ο πόλεμος παραμένει μια βρώμικη, επίγεια τραγωδία που καταπίνει ανθρώπινες ζωές και αξιοπρέπειες.

Η ρομαντικοποίηση της ιππικής παράδοσης μέσα από τα φτερά των ελικοπτέρων ήταν απλώς ένα προσωπείο για να καλυφθεί η κενότητα μιας σύγκρουσης που δεν είχε κανέναν νικητή, παρά μόνο εκατομμύρια θύματα.

Στο τέλος, η μυρωδιά της ναπάλμ δεν ήταν το άρωμα της νίκης, αλλά η αποφορά μιας ανθρωπότητας που έχασε τον δρόμο της μέσα στους καπνούς της ίδιας της της καταστροφής.