Η Starlink άλλαξε τροχιά 4.400 δορυφόρων κατά 70 χλμ μετά από παρολίγον σύγκρουση με δορυφόρο από την Κίνα

Οι επιστήμονες του διαστήματος προειδοποιούν εδώ και καιρό για ένα αποκαλυπτικό σενάριο: τη σύγκρουση δύο δορυφόρων στην τροχιά της Γης, η οποία θα δημιουργήσει διαστημικά σκουπίδια που θα προκαλέσουν ένα ντόμινο περαιτέρω συγκρούσεων, καθιστώντας ενδεχομένως τη χαμηλή τροχιά της Γης ακατάλληλη για χρήση από έστω και έναν δορυφόρο.

Αυτό το μοντέλο αλυσιδωτής αντίδρασης συγκρούσεων δορυφόρων προτάθηκε ήδη από το 1978 από τον επιστήμονα της NASA Donald Kessler και είναι επίσης γνωστό ως σύνδρομο Kessler, ένα θεωρητικό, αλυσιδωτό σενάριο όπου η πυκνότητα των αντικειμένων στη Χαμηλή Περιγήινη Τροχιά (LEO) γίνεται τόσο υψηλή που οι συγκρούσεις μεταξύ συντριμμιών και δορυφόρων προκαλούν αλυσιδωτή αντίδραση.

Κάθε σύγκρουση δημιουργεί περισσότερα συντρίμμια, προκαλώντας μια ανεξέλεγκτη, εκθετική αύξηση των διαστημικών απορριμμάτων που θα μπορούσε να καταστήσει την τροχιά της Γης ακατάλληλη για χρήση για πολλές γενιές.

Ενώ αυτό το εφιαλτικό σενάριο στοιχειώνει τους επιστήμονες του διαστήματος εδώ και δεκαετίες, η εκθετική αύξηση του αριθμού των δορυφόρων τα τελευταία χρόνια έχει προσδώσει σε αυτούς τους φόβους νέα επείγουσα διάσταση. Το σύνδρομο Kessler δεν είναι πλέον απλώς ένα θεωρητικό μοντέλο, αλλά ήδη αναγκάζει εταιρείες και χώρες να εφαρμόσουν δραστικές αλλαγές στις τροχιές των δορυφόρων τους.

Η SpaceX άλλαξε την τροχιά περισσότερων από 4.000 δορυφόρων

Μια ερευνητική ομάδα από την Κίνα ισχυρίστηκε ότι μια πρόσφατη παρ’ ολίγον σύγκρουση μεταξύ ενός κινεζικού δορυφόρου και μιας από τις συσκευές Starlink της SpaceX ανάγκασε την αμερικανική εταιρεία να αλλάξει την τροχιά περισσότερων από 4.000 δορυφόρων της.

Από τον Ιανουάριο του 2026, ο σχηματισμός Starlink της SpaceX έχει περίπου 9.500 ενεργούς δορυφόρους σε τροχιά. Αυτό σημαίνει ότι το σχεδόν καταστροφικό περιστατικό ανάγκασε την εταιρεία να αλλάξει την τροχιά σχεδόν του 40% των δορυφόρων της. Το περιστατικό συνέβη τον περασμένο μήνα, στις 10 Δεκεμβρίου, όταν οι δύο δορυφόροι πέρασαν σε απόσταση περίπου 200 μέτρων ο ένας από τον άλλο.

Ένας δορυφόρος που εκτοξεύθηκε από τη βορειοδυτική Κίνα παραλίγο να συγκρουστεί με έναν δορυφόρο Starlink σε Χαμηλή Περιγήινη Τροχιά (LEO). Ο αντιπρόεδρος μηχανικής της SpaceX, Μάικλ Νίκολς, μίλησε για το περιστατικό, επισημαίνοντας πώς η έλλειψη ανταλλαγής πληροφοριών από την Κίνα αυξάνει τον κίνδυνο συγκρούσεων δορυφόρων στο διάστημα.

«Όταν οι χειριστές δορυφόρων δεν μοιράζονται τις εφημερίδες για τους δορυφόρους τους, μπορεί να συμβούν επικίνδυνα στενές προσεγγίσεις στο διάστημα. Πριν από λίγες ημέρες, 9 δορυφόροι εκτοξεύθηκαν από το Κέντρο Εκτόξευσης Δορυφόρων Τζιούκουαν στη βορειοδυτική Κίνα.

Starlink is beginning a significant reconfiguration of its satellite constellation focused on increasing space safety. We are lowering all @Starlink satellites orbiting at ~550 km to ~480 km (~4400 satellites) over the course of 2026. The shell lowering is being tightly…

— Michael Nicolls (@michaelnicollsx) January 1, 2026

Από καθαρή τύχη δεν συγκρούστηκαν

«Από ό,τι γνωρίζουμε, δεν πραγματοποιήθηκε κανένας συντονισμός ή αποφυγή σύγκρουσης με τους υπάρχοντες δορυφόρους που λειτουργούν στο διάστημα, με αποτέλεσμα να πλησιάσει σε απόσταση 200 μέτρων ένας από τους δορυφόρους που εκτοξεύτηκαν με τον STARLINK-6079 σε υψόμετρο 560 χλμ. Το μεγαλύτερο μέρος του κινδύνου που ενέχει η λειτουργία στο διάστημα προέρχεται από την έλλειψη συντονισμού μεταξύ των χειριστών δορυφόρων – αυτό πρέπει να αλλάξει», έγραψε ο Νίκολς στο Χ.

Σχεδόν τρεις εβδομάδες αργότερα, την 1η Ιανουαρίου, ο Νίκολς ενημέρωσε περαιτέρω ότι η εταιρεία σχεδίαζε να μειώσει σχεδόν το ήμισυ των περισσότερων από 9.000 λειτουργικών δορυφόρων διαδικτύου της από μια τροχιά περίπου 550 χλμ. (340 μίλια) πάνω από τη Γη σε 480 χλμ. για να «αυξήσει την ασφάλεια στο διάστημα».

«Η Starlink ξεκινά μια σημαντική αναδιάρθρωση του δορυφορικού της συστήματος με στόχο την αύξηση της ασφάλειας στο διάστημα. Κατά τη διάρκεια του 2026, θα χαμηλώσουμε όλους τους δορυφόρους Starlink που βρίσκονται σε τροχιά ~550 km σε ~480 km (~4400 δορυφόροι)». Αυτό θα μειώσει τη «συνολική πιθανότητα σύγκρουσης», πρόσθεσε.

Μέσω αυτών των ελιγμών, ο Νίκολς προσπάθησε επίσης να παρουσιάσει τη Starlink ως μια υπεύθυνη εταιρεία που λαμβάνει προληπτικά μέτρα για να διασφαλίσει την ασφάλεια στο διάστημα. «Αυτές οι ενέργειες θα βελτιώσουν περαιτέρω την ασφάλεια του σχηματισμού, ιδίως όσον αφορά τους δύσκολα ελεγχόμενους κινδύνους, όπως οι ασυντόνιστοι ελιγμοί και οι εκτοξεύσεις από άλλους φορείς εκμετάλλευσης δορυφόρων».

Δεν υπήρχε αρκετός χρόνος να εντοπιστεί ο κίνδυνος για τον δορυφόρο

Αν και ο Νίκολς δεν υπονόησε καμία σχέση μεταξύ των δύο γεγονότων, σύμφωνα με τους ερευνητές του Ινστιτούτου Λογισμικού της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών, παρόλο που δεν συνέβη σύγκρουση, «η στενή απόσταση ήταν ακόμα ανησυχητική και προκάλεσε άμεσα την απόφαση της Starlink για μείωση της τροχιάς σε μεγάλη κλίμακα».

Η ομάδα ανέφερε ότι το κινεζικό διαστημικό σκάφος που εμπλέκεται ήταν ένας δορυφόρος υψηλής ανάλυσης για την απεικόνιση της Γης, ο οποίος εκτοξεύθηκε μαζί με οκτώ άλλα ωφέλιμα φορτία με έναν πύραυλο Kinetica-1 εκείνη την ημέρα.

Σε άρθρο που δημοσιεύθηκε στις 29 Ιανουαρίου από το μέσο ενημέρωσης Space and Network, η ομάδα ανέφερε ότι χρησιμοποίησε την ερευνητική πλατφόρμα του ινστιτούτου για την αναγνώριση της τροχιάς συσκευής, που κατασκευάστηκε από την Chang Guang Satellite Technology, σύμφωνα με την εφημερίδα South China Morning Post με έδρα το Χονγκ Κονγκ.

Ο δορυφόρος, ο οποίος ονομάστηκε 2025-292A ή 66993 από την Αμερικανική Διαστημική Δύναμη για σκοπούς παρακολούθησης, «η αρχική σειρά τροχιακών δεδομένων του δημιουργήθηκε μόλις 14 λεπτά πριν από την προσέγγιση, αφήνοντας στη SpaceX ελάχιστο χρόνο για να εντοπίσει τον κίνδυνο», έγραψαν οι ερευνητές.

Οι δορυφόροι Starlink μπορούν να αποφύγουν αυτόνομα την σύγκρουση, αν…

Σημειώνεται ότι οι δορυφόροι Starlink έχουν σχεδιαστεί για να αποφεύγουν αυτόνομα άλλα αντικείμενα χρησιμοποιώντας ενσωματωμένα συστήματα και προωθητήρες Hall, οι οποίοι χρησιμοποιούν ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία για την επιτάχυνση του προωθητικού. Ωστόσο, αυτές οι ελιγμοί αποφυγής απαιτούν προηγμένη ανταλλαγή δεδομένων σχετικά με τις επικείμενες εκτοξεύσεις δορυφόρων.

Η Starlink έχει εκφράσει στο παρελθόν ανησυχίες σχετικά με την έλλειψη ανταλλαγής δεδομένων από άλλες χώρες, ιδίως την Κίνα και τη Ρωσία. «Η αποτελεσματική αποφυγή συγκρούσεων στο διάστημα βασίζεται στη συνεπή ανταλλαγή δεδομένων και την αξιόπιστη επικοινωνία μεταξύ των χειριστών διαστημικών σκαφών, αλλά οι προκλήσεις στην ανταλλαγή δεδομένων παραμένουν», ανέφερε η SpaceX στην αίτησή της προς την Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών των ΗΠΑ – FCC.

«Ο διεθνής συντονισμός προσθέτει ένα επιπλέον επίπεδο δυσκολίας, ειδικά με τους Κινέζους και Ρώσους χειριστές, οι οποίοι συχνά δεν μοιράζονται τις εφημερίδες ή τα στοιχεία επικοινωνίας τους, παρά το γεγονός ότι χειρίζονται ένα σημαντικό μέρος των ευέλικτων δορυφόρων».

Οι εφημερίδες (σ.σ. Ναι, ephemerides) είναι σύνολα δεδομένων που παρέχουν πληροφορίες σχετικά με την τροχιά, την ταχύτητα και τη θέση ενός συγκεκριμένου δορυφόρου σε συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα. Η κινεζική ερευνητική ομάδα ανέφερε επίσης ότι η κίνηση της Starlink θα μπορούσε να συμβάλει στην «ενίσχυση της εικόνας της εταιρείας ως υπεύθυνου χειριστή».

Η Κίνα κατηγορεί την Starlink πως έχει εκτοξεύσει υπερβολικά πολλούς δορυφόρους

Οι ερευνητές σημείωσαν ότι η κίνηση αυτή έρχεται εν μέσω «αυξανόμενων ανησυχιών για τους κινδύνους ασφαλείας που ενέχουν οι τεράστιες συστοιχίες δορυφόρων». Η Starlink διαθέτει ήδη σχεδόν 9.500 δορυφόρους σε LEO και σχεδιάζει να εκτοξεύσει άλλους 2.500 για την αρχική φάση. Τα επόμενα χρόνια, ο αριθμός των δορυφόρων Starlink σε LEO θα μπορούσε να αυξηθεί σε 34.000.

Ομοίως, η SpaceX έχει εκτοξεύσει μέχρι στιγμής σχεδόν 11.000 δορυφόρους. Η SpaceX στοχεύει να εκτοξεύσει 42.000 δορυφόρους και έχει λάβει την έγκριση της FCC για την εκτόξευση 7.500 επιπλέον δορυφόρων Gen 2, διπλασιάζοντας το όριο Gen 2 σε 15.000.

Η Κίνα έχει συχνά επικρίνει την ταχεία επέκταση της Starlink, υποστηρίζοντας ότι οι χιλιάδες δορυφόροι της ενέχουν λειτουργικούς κινδύνους και υπερφορτώνουν τους κοινόχρηστους τροχιακούς πόρους, αυξάνοντας τον κίνδυνο συγκρούσεων.

Το Πεκίνο έχει υπογραμμίσει τον κίνδυνο που ενέχουν αυτές οι τεράστιες δορυφορικές συστοιχίες, αναφέροντας δύο περιστατικά που παραλίγο να προκαλέσουν σύγκρουση με τον διαστημικό σταθμό Tiangong το 2021.

Κίνα, Ινδία, Ρωσία και ΕΕ σκοπεύουν να εκτοξεύσουν χιλιάδες δορυφόρους

Η κίνηση της Starlink να μεταφέρει σχεδόν το ήμισυ των δορυφόρων της σε χαμηλότερη τροχιά 480 χλμ. πάνω από την επιφάνεια της Γης θα κάνει επίσης τους δορυφόρους της ασφαλέστερους, καθώς πολλές χώρες αναπτύσσουν μεγάλους σχηματισμούς στην ζώνη των 500-600 χλμ. «Έτσι, για τους δορυφόρους Starlink, οι τροχιές γύρω στα 480 χλμ. είναι κάπως ασφαλέστερες από αυτές γύρω στα 550 χλμ.», έγραψε η κινεζική ερευνητική ομάδα.

Προειδοποίησαν, όμως ότι η ταυτόχρονη μεταφορά περισσότερων από 4.400 δορυφόρων σε χαμηλότερη τροχιά μπορεί επίσης να αυξήσει τον κίνδυνο συγκρούσεων. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι ενώ η Κίνα επικρίνει τη Starlink για τη συμφόρηση των τροχιακών πόρων, η ίδια σχεδιάζει να εκτοξεύσει χιλιάδες δορυφόρους σε LEO τα επόμενα χρόνια.

Ο κρατικός «αστερισμός» δορυφόρων σε χαμηλή τροχιά γύρω από τη Γη Guowang, ο οποίος λειτουργεί από την China Satellite Network Group, σχεδιάζει να εκτοξεύσει περίπου 13.000 δορυφόρους για την παροχή παγκόσμιας ευρυζωνικής πρόσβασης στο διαδίκτυο.

Ομοίως, η Ινδία, η Ρωσία και η ΕΕ σχεδιάζουν επίσης να εκτοξεύσουν εκατοντάδες νέους δορυφόρους σε Χαμηλή Περιγήινη Τροχιά τα επόμενα χρόνια.

Θα πρέπει να υπάρξουν αυστηροί κανόνες για την απόρριψη των δορυφόρων

Καθώς η τροχιά της Γης γίνεται όλο και πιο πολυσύχναστη, τα περιστατικά παρ’ ολίγον συγκρούσεων αναμένεται να αυξηθούν περαιτέρω, αυξάνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης του συνδρόμου Κέσλερ, όπου ακόμη και ένα μόνο ατύχημα θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτή αντίδραση, με αποτέλεσμα την απώλεια χιλιάδων δορυφόρων και την ολική αχρήστευση της Χαμηλής Περιγήινης Τροχιάς για γενιές.

Για να αποφευχθεί ένα τέτοιο εφιαλτικό σενάριο, ο κόσμος πρέπει να επιβάλει παγκόσμια πρότυπα, να επιβάλει την ανταλλαγή δεδομένων «εφημερίδων» και ίσως να εξετάσει επίσης την επιβολή τελών τροχιάς.

Επιπλέον, θα πρέπει να υπάρχουν αυστηροί κανόνες για την απόρριψη των δορυφόρων στο τέλος του κύκλου ζωής τους και για την απομάκρυνση των ενεργών συντριμμιών από την τροχιά. Οι τροχιές της Γης είναι ένας κρίσιμος κοινόχρηστος πόρος που πρέπει να κατανέμεται δημοκρατικά και δίκαια για να αποφευχθούν συγκρούσεις.