Δεν πρόκειται να συζητήσω με τον συνεργάτη σας κ. Δ. Ψαθά για όσα γράφει στο σημερινό του χρονογράφημα. Οφείλω όμως να δώσω μερικές χρήσιμες πληροφορίες για τους αναγνώστες σας. Η «Νέα Εστία» αφιέρωσε τεύχος όχι στον πολιτικό ή τον στρατιωτικό Ιωάννη Μεταξά, αλλά στον άνθρωπο της 28ης Οκτωβρίου 1940. Στον πρόλογο του αφιερώματος εκείνου, σημειώνει ότι «μένει (η «Νέα Εστία») μακρυά από τα κόμματα, από τα συλλαλητήρια, από τους αλαλαγμούς, από την πολιτική κι’ από τη μικροπολιτική», ότι πάντα «υψώνει και τοποθετεί την έρευνά της στην εθνική ζωή», εξηγεί ότι «αποτέλεσμα του χωρισμού πολιτικής και εθνικής ζωής, συνέπεια βασικού χρέους της Νέας Εστίας, είναι το τεύχος τούτο» (δηλαδή το αφιέρωμα) και υπογραμμίζει: «Ο Ιωάννης Μεταξάς έχει τρεις μεγάλες σελίδες στη νεώτερη ιστορία μας. Η πρώτη ανήκει στον Στρατιωτικό. Η δεύτερη στον Πολιτικό. Η τρίτη, αυτή που αρχίζει από τις 28 Οκτωβρίου 1940 και τελειώνει στις 29 Ιανουαρίου 1941, είναι ένας Θρύλος. Δε σβήστηκε τίποτα, δε λησμονήθηκε τίποτα, δεν υποτιμήθηκε τίποτα απ’ όσα γεμίζουν και φωτίζουν τις δυο πρώτες σελίδες. Αλλά με την τρίτη σελίδα ο Ιωάννης Μεταξάς κάνει ένα θαυμαστό πήδημα και βρίσκεται πέρα, πολύ πέρ’ από την πολιτική. Οδηγεί ένα λαό στην πιο απίστευτη Νίκη κ.λπ.».
Παρακαλώ τον αναγνώστη να σταθή στις φράσεις «αποτέλεσμα του χωρισμού πολιτικής και εθνικής ζωής», «Δε σβήστηκε τίποτα, δε λησμονήθηκε τίποτα», να θυμηθή πότε γράφτηκαν και τυπώθηκαν (15 Φεβρ. 1941), και δεν χρειάζεται να τον βοηθήσω περισσότερο για να καταλάβη τι σημαίνουν, τι υπαινιγμούς κλείνουν. Δεν παραλείπω όμως να σημειώσω ότι και το δικό μου άρθρο στο αφιέρωμα εκείνο θέμα έχει τον δημοτικιστή Ιωάννη Μεταξά (τίτλος του «Ο αποφασιστικός δημοτικιστής»), που έδωσε εντολή κι’ έγινε η «Νεοελληνική Γραμματική της Δημοτικής» με πρώτο και κύριο συντάκτη της τον Μαν. Τριανταφυλλίδη — έργο για μας σημαντικώτατο για την πνευματική μας ζωή. Φυσικά, είναι περιττό να εξιστορήσω τι έπραξε η «Νέα Εστία» και ο διευθυντής της στα μαύρα χρόνια της Κατοχής που ακολούθησαν. Ευτυχώς υπάρχουν στον τόπο μας και μερικοί άνθρωποι με μνήμη.
Αλλά, για να δείξω πόσο σταθερά στη γραμμή της μένει η «Νέα Εστία», πρέπει να θυμίσω και το αφιέρωμά της στον Γεώργιο Παπανδρέου (Χριστουγεννιάτικο τεύχος του 1931) για όσα πραγματοποίησε τότε ως υπουργός της Παιδείας. Ο Γρηγόριος Ξενόπουλος, στο αφιέρωμα εκείνο, σκιαγραφεί τον τιμώμενο πολιτικό και απαριθμεί τι «κατόρθωσε μέσα σε δυο χρόνια», και ο υπογραφόμενος δίνει μια πολυσήμαντη συνομιλία του με τον Γεώργιο Παπανδρέου για τον Νόμο του «Περί ενισχύσεως των ελληνικών Γραμμάτων και Τεχνών», δηλαδή για τον Νόμο των λογοτεχνικών και καλλιτεχνικών βραβείων.
Ευχαριστώ για τη φιλοξενία
ΠΕΤΡΟΣ ΧΑΡΗΣ
*Επιστολή που είχε αποστείλει στην εφημερίδα «Τα Νέα» ο διακεκριμένος δημοσιογράφος, συγγραφέας και ακαδημαϊκός Πέτρος Χάρης(1902-1998), σε απάντηση προηγηθέντος χρονογραφήματος του Δημήτρη Ψαθά (τίτλος του, «Το καθήκον»).
Η επιστολή του Πέτρου Χάρη (φιλολογικό ψευδώνυμο του Ιωάννη Μαρμαριάδη) είχε δημοσιευτεί στα «Νέα» την Παρασκευή 8 Οκτωβρίου 1965, το δε χρονογράφημα του Ψαθά την προτεραία, Πέμπτη 7 Οκτωβρίου.
Ο Πέτρος Χάρης (πηγή: ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ)
Ο Πέτρος Χάρης διετέλεσε διευθυντής του περιοδικού «Νέα Εστία» επί μισόν και πλέον αιώνα, από το 1933 έως το 1987.
Το αφιερωματικό τεύχος της «Νέας Εστίας» για τον Ιωάννη Μεταξά (υπ’ αριθμόν 340) είχε εκδοθεί στις 15 Φεβρουαρίου 1941. Σε αυτό, όπως διαβάσατε και ανωτέρω, υπήρχε εκτενές κείμενο και του ίδιου του Πέτρου Χάρη, το οποίο έχουμε ήδη παρουσιάσει σε παλαιότερο άρθρο μας.
Ο στρατιωτικός και πολιτικός Ιωάννης Μεταξάς γεννήθηκε στην Ιθάκη στις 12 Απριλίου 1871 και απεβίωσε στην Αθήνα στις 29 Ιανουαρίου 1941.
Ο Μεταξάς, ο οποίος συνέδεσε άρρηκτα και διά παντός το όνομά του με το Έπος του 1940 (την ηρωική αντίσταση του ελληνικού λαού στην ιταλική εισβολή), διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στα δημόσια πράγματα της χώρας μας στο α’ μισό του περασμένου αιώνα.
Στις 4 Αυγούστου 1936 ο Μεταξάς, τότε πρωθυπουργός της χώρας, κατέλυσε το κοινοβουλευτικό πολίτευμα και εγκαθίδρυσε δικτατορικό καθεστώς, που έμεινε στην ιστορία ως Δικτατορία της 4ης Αυγούστου ή Μεταξική Δικτατορία.
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Πέμπτη 29.01.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/01/marek-piwnicki-L3Yg5RtS_JA-unsplash-1-315x220.jpg)
![Εργατικό δυστύχημα στη «Βιολάντα»: Σπαραγμός στο τελευταίο «αντίο» στη Σταυρούλα Μπουκουβάλα [βίντεο]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/01/Sans-titre-1-8-315x220.jpg)
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442