Η δημόσια υγεία νοσεί: «Το ΕΣΥ χρειάζεται επιπλέον χρηματοδότηση όσο δύο Belharra τον χρόνο για να συνέλθει»

Η νέα μελέτη του Κέντρου Έρευνας και Εκπαίδευσης στη Δημόσια Υγεία, την Πολιτική Υγείας και την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΚΕΠΥ) και του Iνστιτούτου Εteron αποδεικνύει με αδιάσειστα δεδομένα ότι «Το ΕΣΥ βρίσκεται σε οριακό σημείο αντοχής».

Αν το Εθνικό Σύστημα Υγείας – ΕΣΥ ήταν κτίριο θα βρισκόταν όχι απλώς κοντά στην κατάρρευση, αλλά στο όριο θραύσης, το σημείο μετά από το οποίο δεν υπάρχει επιστροφή.

Στη μηχανική υλικών το όριο θραύσης ή όριο αντοχής, είναι το ανώτατο σημείο που μπορεί να αντέξει ένα υλικό πριν σπάσει, δηλαδή πριν υποστεί ολική καταστροφική αστοχία. Δεν μπορεί άλλο να παραμορφωθεί, να λυγίσει, να προσαρμοστεί, αλλά πλέον θρυμματίζεται.

Η ερευνητική ομάδα του ΚΕΠΥ καταλήγει με βάση επιστημονικά εργαλεία ότι το ΕΣΥ σήμερα εμφανίζει «σαφείς ενδείξεις ρηγμάτωσης» ή αλλιώς «breaking-points».  Πρόκειται για την οριακή εκείνη στιγμή, που ένας οργανισμός ή ένα σύστημα δεν μπορεί να απορροφήσει άλλη πίεση και καταρρέει.

Το ΕΣΥ σήμερα βρίσκεται σε ανάγκη επείγουσας ανάταξης, λέει στο in ο Αλέξης Μπένος, ομότιμος καθηγητής Κοινωνικής Ιατρικής στο ΑΠΘ και διευθυντής του ΚΕΠΥ.

Η κατάρρευση του ΕΣΥ

Εν όψει της εκδήλωσης παρουσίασης της μελέτης των ΚΕΠΥ-Εteron τη Δευτέρα 26 Ιανουαρίου στη Θεσσαλονίκη, ο κ. Μπένος, απαντά στις απορίες μας: Πώς εκδηλώνονται και τι σημαίνουν στην πράξη, για υγειονομικούς και ασθενείς, οι «ενδείξεις ρηγμάτωσης» στο ΕΣΥ;  Πάνω απ’όλα τι ακριβώς χρειάζεται για να αρχίσει το ΕΣΥ να ανακάμπτει και τι μπαίνει εμπόδιο σε αυτό;

Στα πρωτοσέλιδα του ελληνικού και διεθνούς Τύπου, διαβάζουμε για «κατάρρευση του ΕΣΥ». Μήπως πρόκειται για δημοσιογραφικές υπερβολές και «δήθεν κατάρρευση», όπως υποστηρίζει ο υπουργός Υγείας;

«Καθόλου υπερβολή δεν είναι. Το περιγράφουμε με επιστημονικούς όρους, αλλά περί κατάρρευσης ομιλούμε πλέον κι εμείς», απαντά ο κ. Μπένος.

Η κατάσταση επιδεινώθηκε… και μετά την κρίση

Ο διευθυντής του ΚΕΠΥ περιγράφει την κρίση του ΕΣΥ σε δύο φάσεις: «Από τη μία μεριά έχουμε την οικονομική κρίση από 2009-2019, όπου εκεί έγινε η μεγάλη καταστροφή, η οποία είναι αναμενόμενη λόγω της λιτότητας και της δημοσιονομικής αυστηρότητας.

Το εντυπωσιακό και τραγικό συγχρόνως, είναι ότι την περίοδο της πανδημίας, που δεν υπάρχει λιτότητα αλλά χαλάρωση των δημοσιονομικών περιορισμών, η κατάσταση επίσης χειροτερεύει αντί να φτιάξει. Διότι, ενώ αυξήθηκε κάπως η χρηματοδότηση για την υγεία, αν δείτε τα ποσοστά που παρουσιάζουμε και στη μελέτη, η χρηματοδότηση κυρίως πήγε προς τον ιδιωτικό τομέα και όχι στα νοσοκομεία του ΕΣΥ.

Αντιστοίχως, έδωσαν λίγο περισσότερο προσωπικό, αλλά με συμβασιούχους και ελαστικές σχέσεις εργασίας. Το προσωπικό με μόνιμη σχέση εργασίας μειώθηκε. Αυτό δείχνει μια πρόθεση για αποδόμηση του δημόσιου εθνικού συστήματος υγείας, που ανοίγει την πόρτα, όπως έχει γίνει ήδη, σε νεοφιλελεύθερες λύσεις με στόχο την εμπορευματοποίηση και την ιδιωτικοποίηση των υπηρεσιών υγείας».

Οι αριθμοί της ντροπής

•  Μεταξύ 2009-2024 σχεδόν διπλασιάστηκε ο πληθυσμός με αυτοαναφερόμενες ανικανοποίητες ιατρικές ανάγκες (αύξηση κατά 90,1%). Μάλιστα η μεγαλύτερη αύξηση σημειώθηκε μεταξύ 2019-2024 (48,4%).
• Το ίδιο διάστημα αυξήθηκαν σωρευτικά κατά 25% τα νοικοκυριά με καταστροφική δαπάνη υγείας.
•  Η χρηματοδότηση των νοσοκομείων του ΕΣΥ, σε σχέση με τα προ-κρίσεων επίπεδα του 2009, παραμένει κατά 38% μικρότερη έχοντας διανύσει 14 έτη συνεχούς λιτότητας (απώλεια 38 δισ. ευρώ)
• Ο αριθμός νοσοκομείων του ΕΣΥ έχει μειωθεί κατά 12,9%, ο αριθμός κλινών κατά 14,6% (5.776 κλίνες λιγότερες σε σχέση με το 2009)
•  Το υγειονομικό προσωπικό είναι κατά 9,6% λιγότερο, ή 8.884 λιγότερες θέσεις εργασίας.
• Η χειρουργική δραστηριότητα των νοσοκομείων του ΕΣΥ, πέντε χρόνια μετά την έναρξη της πανδημίας – αδυνατεί να επανέλθει στα προ-πανδημίας επίπεδα.
•  Έγιναν 9.440 λιγότερες επεμβάσεις το 2024 σε σχέση με το 2019 και σωρευτική απώλεια 355.797 επεμβάσεων στην πανδημία 2020-3

Δεν χωράνε μεσοβέζικες λύσεις

Η έρευνα του ΚΕΠΥ, καταλήγει σε συγκεκριμένες συστάσεις πολιτικής για την ανάταξη και την ενίσχυση του ΕΣΥ, ξεκινώντας από τα απολύτως βασικά: Πώς θα αρχίσουν να αντιστρέφονται οι τεράστιες απώλειες που υπέστη το ΕΣΥ από το 2009 ως και σήμερα;

«Η κατάσταση αυτή τη στιγμή δεν σηκώνει μεσοβέζικες λύσεις, το καταλαβαίνει και ο πληθυσμός. Πας στο νοσοκομείο στην εφημερία και μπορεί να κάνεις 10 ώρες για να σε δούνε, όχι γιατί είναι αμελείς αλλά γιατί δεν υπάρχει προσωπικό. Το ΕΣΥ για να μπορέσει να αναταχθεί, να αρχίσει να πλησιάζει στα προ κρίσης επίπεδα, χρειάζεται μια πολύ σημαντική ενίσχυση», απαντά ο κ. Μπένος.

Η έρευνα αναφέρει εντυπωσιακά, όσο και τρομαχτικά στατιστικά στοιχεια. Αθροιστικά, το διάστημα 2009-2024, το ΕΣΥ απώλεσε 5.776 κλίνες, οι οποίες αντιστοιχούν σε σχεδόν έξι μεγάλα δημόσια νοσοκομεία.

«Η αθροιστική απώλεια της δημόσιας χρηματοδότησης φτάνει τα 38 δισ. ευρώ. Κι αυτό μεταφράζεται σε αντίστοιχα λιγότερα νοσοκομεία, λιγότερες κλίνες κλπ. Για να μπορέσουμε να το απαντήσουμε αυτό, με τρόπο που θα γίνεται αισθητός στην καθημερινότητα, θα πρέπει  να αυξήσουμε την κρατική χρηματοδότηση των νοσοκομείων του ΕΣΥ κατά 2 δισ. ευρώ  ετησίως».

Ο κ. Μπένος υπογραμμίζει ότι αυτό το ποσό είναι το ελάχιστο που χρειάζεται για να ξεκινήσουν να επουλώνονται σταδιακά οι πληγές στο ΕΣΥ.  «Είναι μια πολύ ήπια πρόταση. Αν βάζαμε τα ποσά αυτά στη σημερινή πραγματικότητα, θέλουμε μια Βelharra το χρόνο για να αρχίσει να ανατάσσεται το ΕΣΥ».

Γήρανση και φυγή του προσωπικού

«Ένα στοιχείο που δείχνει την αποδιάρθρωση του ΕΣΥ, είναι ότι ο μέσος όρος των εργαζομένων στο ΕΣΥ είναι μεγάλης ηλικίας, γιατί δεν έρχονται νέοι.  Δεν υπάρχει κίνητρο για να μπεις στο ΕΣΥ. Διότι μπαίνεις σε ένα χώρο που δεν μπορεί να λειτουργήσει. Είναι τόσο λίγο το προσωπικό, που αναγκάζεσαι να δουλεύεις με συνεχή υπερεργασία, ενώ ο μισθός είναι αναντίστοιχος. Γι’αυτό απαιτείται αύξηση των μισθών αλλά και αύξηση του προσωπικού», μας λέει ο κ. Μπένος

«Η κατάσταση είναι τόσο τραγική που δεν μπαίνουν νέοι εργαζόμενοι στο ΕΣΥ. Πιο τραγικό ακόμα είναι ότι αποχωρούν.  Το βλέπουμε στα δημόσια νοσοκομεία,  αλλά πιο έντονα το βλέπουμε στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας. Γενικοί γιατροί φεύγουν από τα κέντρα υγείας και ανοίγουν ιδιωτικό ιατρείο. Όπως έχει φτιαχτεί το καινούργιο πλαίσιο των νόμων του υπουργείου Υγείας, συμφέρει τελικά να ανοίξεις ένα ιατρείο παρά … να σου βγαίνει ο πάτος στο ΕΣΥ και να σε βρίζουν κιόλας. Αυτό είναι ένα πολύ κρίσιμο σημείο κατάρρευσης. Ότι δηλαδή δεν υπάρχουν πλέον κίνητρα για τους συναδέλφους μας, γιατρούς, νοσηλευτές, όλους τους υγειονομικούς υπαλλήλους και λειτουργούς»

Δείτε πληροφορίες για την εκδήλωση στην ΕΣΗΕΜ-Θ: ΕΔΩ

Δείτε την πλήρη έρευνα των ΚΕΠΥ-Eteron ΕΔΩ