Ξημερώματα της 21ης Ιανουαρίου 2015 έφυγε από τη ζωή ο ποιητής και πεζογράφος Γιάννης Κοντός.
Ο Κοντός, μια από τις πλέον δυναμικές φωνές των σύγχρονων ελληνικών γραμμάτων και εξέχουσα μορφή της Γενιάς του ’70, είχε γεννηθεί στο Αίγιο το 1943.
Σπούδασε οικονομικά και εργάστηκε ως ασφαλιστής.
Άνοιξε μαζί με το φίλο του Θανάση Νιάρχο το βιβλιοπωλείο «Ηνίοχος» στην οδό Σόλωνος, σημείο συνάντησης λογοτεχνών και διανοουμένων επί δικτατορίας.
Ο Κοντός, ένας πραγματικός διανοούμενος με ευκρινές ποιητικό στίγμα, πρωτοεμφανίστηκε στα γράμματα το 1965.
Κύριος θεματικός άξονας του Κοντού, που αποκαλούσε εαυτόν ποιητή του άστεως, ήταν η περιπέτεια του ατόμου στη μεγάλη πόλη.
Ο Κοντός, με σαφείς επιρροές από τον Μίλτο Σαχτούρη και τον Τάκη Σινόπουλο, εξέδωσε ποιητικές συλλογές, βιβλία με πεζά κείμενα και βιβλία για παιδιά, συνεργάστηκε δε επί μακρόν με τις εκδόσεις «Κέδρος».
Έργα του Κοντού μεταφράστηκαν σε ξένες γλώσσες και δημοσιεύτηκαν σε περιοδικά και εφημερίδες.
Το 1992 εκδόθηκε σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων μια επιλογή ποιημάτων του με τίτλο «Όταν πάνω από την πόλη ακούγεται ένα τύμπανο», εικονογραφημένη από το ζωγράφο Δημήτρη Μυταρά.
Το 1999 κυκλοφόρησαν οι «Πρόκες στα σύννεφα», μια ανθολογία ποιημάτων του στολισμένη με χαρακτικά του εικαστικού Γιάννη Ψυχοπαίδη.
Η συνολική ποιητική δημιουργία του Κοντού είναι συγκεντρωμένη στην έκδοση του 2013 «Τα ποιήματα, 1970-2010».
Το 2014 εκδόθηκαν τα «Μυστικά τοπία», βιβλίο με πεζά κείμενα του Κοντού για πρόσωπα, για τη ζωγραφική, για το θέατρο, για βιβλία.
Το 1998 ο Γιάννης Κοντός τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης για την ποιητική συλλογή του «Ο αθλητής τού τίποτα».
Το 2009 τιμήθηκε με το Βραβείο του Ιδρύματος Κώστα και Ελένης Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών για το σύνολο του ποιητικού έργου του.
Σε ηλικία 40 ετών, το 1983, ο Γιάννης Κοντός είχε παραχωρήσει μια ενδιαφέρουσα συνέντευξη στον καλλιτεχνικό συντάκτη Γιώργο Πηλιχό (1929-2003) και στα «Νέα». Το κείμενο της συνέντευξης, που έφερε τον τίτλο «Η ποίησή μας είναι από τις πιο δυναμικές στην Ευρώπη», είχε δημοσιευτεί στο φύλλο της 4ης Μαΐου 1983.
Από το εν λόγω δημοσίευμα προέρχονται οι ακόλουθες ερωταποκρίσεις:
— Η ειρωνεία, η πίκρα, ο σαρκασμός, κάποτε και ο αυτοσαρκασμός, είναι στοιχεία που διαποτίζουν την ποίησή σας. Είναι αυτό αποτέλεσμα, απόρροια μιας αποδοκιμασίας, εκ μέρους σας, της σημερινής κατάστασης πραγμάτων και συμπεριφορών;
Θα έλεγα ότι αυτά τα στοιχεία (ειρωνείας, πίκρας, σαρκασμού), με τα οποία όντως είναι διαποτισμένη η δουλειά μου, όπως και άλλα συναφή στοιχεία, συνιστούν σαφώς αποδοκιμασία όλων αυτών που μας προτείνουν «συστήματα» και εξουσίες διάφορες σαν τρόπο ζωής. Και όσο να αντιδράς, ζεις με τον κόσμο και συμμετέχεις κατά ένα ποσοστό σ’ αυτή τη νάυλον κατάσταση, σ’ αυτόν τον ευδαιμονισμό που είναι μαζοχισμός και ξηρασία του νου και των αισθημάτων.
Ζούμε, μετά τριάντα με σαράντα χρόνια, τα πρόσωπα που περιέγραψε ο Σάμιουελ Μπέκετ στα έργα του. Ξέρετε, είναι σαν να καίγεται το σπίτι σου, να μην έχεις νερό να σβήσεις τη φωτιά, να ξέρεις ότι δεν υπάρχουν υλικά για να χτίσεις άλλο, κι εσύ τότε, πρόσωπο τραγικά μόνο, δεν κλαις, δεν φωνάζεις συνθήματα για την αδικία που σου γίνεται, αλλά ειρωνεύεσαι και αμφισβητείς τα πάντα για τα σημαδεμένα χαρτιά, τους πολιτικάντηδες, τους εμπόρους — που νομίζουν ότι σου κλέβουν τη ζωή κι αυξάνουν τη δική τους.
— Ανήκετε σ’ ένα χώρο που ορισμένοι ονομάζουν «μεταπολεμική ποίηση» και που πιο αναλυτικά προσδιορίζεται από τρεις διαδοχικές γενιές: την εμφυλιακή, τη μετεμφυλιακή και τη γενιά των νεότερων ποιητών, που εμφανίζονται στα χρόνια της δικτατορίας και μετά. Ο διαχωρισμός αυτός, πέρα από την ηλικιακή οριοθέτηση που υποδηλώνει, είναι κι ένας ουσιαστικότερος διαχωρισμός; Υπάρχουν δηλαδή αισθητές διαφορές ανάμεσα σ’ αυτές τις τρεις γενιές, που αντανακλώνται στο έργο της κάθε γενιάς χωριστά;
Υπάρχουν διαφορές, κυρίως στη γλώσσα. Η νεότερη γενιά έχει μια αντίληψη, θα έλεγα, πιο δυναμική, πιο δραστική της γλώσσας. Ας μην φαίνεται με την πρώτη ματιά. Ας υπάρχει αυτή η σαρωτική καθημερινότητα. Ας υπάρχει αυτός ο χαμηλός τόνος. Ακόμα, στην ποίηση των νεότερων δεν υπάρχουν ήρωες και ηρωικές πράξεις. Είναι όλοι ίδιοι, δραματικά ίδιοι άνθρωποι, βγαλμένοι με καρμπόν.
Οι παλιότεροι ποιητές ζήσανε μια Κατοχή, έναν Εμφύλιο, ένα αδίστακτο κράτος της Δεξιάς. Τώρα εμάς μας χτυπάει το παγωμένο αεράκι της εποχής, συν όλα τα άλλα που συσσωρεύτηκαν με την πρόοδο και τον πολιτισμό.
Άλλη διαφορά είναι μια κριτική στάση στα παραδεδεγμένα, μια αμφισβήτηση που αρχίζει από την ποιητική φόρμα και πάει ίσαμε τη μίξη των διάφορων τρόπων γραφής. Σε μια εποχή απάνθρωπη, όπως η σημερινή, η ποίηση είναι άγρια και σκληρή. Δείχνει όλα τα μαχαίρια της για να σώσει ό,τι μπορεί από τον άνθρωπο.
— Η απονομή του βραβείου Νόμπελ στον Σεφέρη και τον Ελύτη και του βραβείου Λένιν στον Βάρναλη και τον Ρίτσο καλύπτει μια απόλυτα δίκαιη επιλογή μέσα στο σύνολο των σύγχρονων Ελλήνων ποιητών;
Το ζήτημα αυτό εγώ το βλέπω διαφορετικά. Κι εκείνο που ξέρω να πω είναι πως η σύγχρονη ελληνική ποίηση είναι από τις πιο δυναμικές και αποκαλυπτικές στην Ευρώπη — και πέρα απ’ αυτήν. Απόδειξη, ότι αναγκάζονται οι ξένοι και «πολιτισμένοι» να το παραδέχονται έμπρακτα με βραβεία και άλλες διακρίσεις.
— Πώς αντιλαμβάνεστε την ευθύνη του ποιητή — είναι η αρχική παρακίνηση για να γράψει κανείς; Η ευθύνη είναι μικρότερη ή ανύπαρκτη όταν είναι κανείς άγνωστος και περιθωριακός απ’ όσο όταν αποκτά καθιέρωση και αναγνώστες; Πού αρχίζει τέλος πάντων και που σταματάει η ευθύνη του ποιητή;
Δεν πολυκαταλαβαίνω την «ευθύνη» του ποιητή. Ο ποιητής γράφει ποιήματα. Εξάλλου, μια τέτοια έννοια είναι μεγαλόστομη για τα δικά μου μέτρα. Είτε γνωστός είτε άγνωστος, ένας ποιητής γράφει ποιήματα ανάλογα με το ταλέντο του και τη δύναμη να παρακολουθεί τα γεγονότα — μικρά και μεγάλα, δικά του και ξένα. Δεν είναι ένας επιτυχημένος έμπορος που αλλάζει οικονομικό επίπεδο και προσπαθεί να ισορροπήσει τη συμπεριφορά του με την κοινωνία.
— Ας βάλουμε το ερώτημα διαφορετικά. Πρέπει κατά τη γνώμη σας η ποίηση ν’ αντανακλά την πραγματικότητα, να δείχνει τον κόσμο όπως είναι, ή μπορεί και να την αγνοεί και να λειτουργεί ερήμην της; Πρέπει δηλαδή ο ποιητής να είναι πάνω απ’ όλα πολίτης με απόλυτη συνείδηση της ευθύνης του απέναντι στο κοινωνικό σύνολο και στα προβλήματα του καιρού του ή δικαιούται, αν θέλει, να μένει απομονωμένος στον «ελεφάντινο πύργο» του;
Και ο πιο ερμητικός ποιητής λέει πολύ περισσότερα —αν ξέρεις να τον διαβάσεις— από ένα κοινωνιολογικό βιβλίο με πολλές θεωρίες και προτεινόμενες λύσεις. Και βέβαια ο κάθε ποιητής ζει ανάμεσά μας, έχει τα ίδια με μας προβλήματα και εκφράζει αυτό που λέτε εσείς πραγματικότητα και πάει και παραπέρα. Γιατί η ζωή και οι προεκτάσεις της είναι άπειρες. Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί δεν έκαναν κοινωνική κριτική —ή μήπως έκαναν;— ποιητές όπως ο Κ. Π. Καβάφης, ο Τ. Παπατσώνης, ο Α. Μπάρας ή ο Έλιοτ. Για μένα τα Ημερολόγια του Κάφκα είναι το πολιτικό εγχειρίδιο της εποχής του. Και πώς μπορεί να είναι κλεισμένα σε πύργους εκείνα τα άτομα που εκφράζουν όλους τους κραδασμούς της εποχής τους, που όλα τα καθεστώτα και οι πάγιες πολιτικές καταστάσεις όχι απλώς ενοχλούνται από τη φωνή τους, αλλά συχνά τα διώκουν;
— Τέλος, έχετε τη γνώμη ότι αναγνωρίζεται σήμερα ο ποιητής ως κοινωνικό ον, ότι έχει κοινωνική υπόσταση, ή είναι ένα ιδιότυπο περιθωριακό πρόσωπο;
Οι κάθε είδους αντιδραστικοί —υπάρχουν σε όλες τις παρατάξεις— θέλουν τον ποιητή και τον καλλιτέχνη γενικότερα περίεργο φαινόμενο. Τον θέλουν φαιδρό, τον θέλουν ανεύθυνο, γενικά αντικοινωνικό πρόσωπο. Λοιπόν, περιθωριακά άτομα, κατά τη γνώμη μου, είναι: οι εφοπλιστές, οι διευθυντές, οι περισσότεροι απ’ όσους φοράνε στολή (εκτός ίσως απ’ τους μοναχούς του Αγίου Όρους), οι προγραμματιστές κι αυτοί που ανεβαίνουν σε μια έδρα και ουρλιάζουν — ενώ νομίζουν ότι κάνουν διάλεξη.
Στην κεντρική φωτογραφία του παρόντος άρθρου, ο Γιάννης Κοντός το 1974 (πηγή: «ΤΑ ΝΕΑ», 5.12.1998, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»).
Η Σονάτα του Σεληνόφωτος, ο σκηνικός μονόλογος του μεγάλου ποιητή Γιάννη Ρίτσου, θα παρουσιαστεί για μία μοναδική βραδιά τη Δευτέρα 2 Φεβρουαρίου στο θέατρο Ολύμπια «Μαρία Κάλλας».
Στις 30 και 31 Ιανουαρίου, στο Ολύμπια θα πραγματοποιηθεί η συναυλία «Δύο Επέτειοι, Μία Σκηνή» - αφορμή τη συμπλήρωση 30 δημιουργικών χρόνων του συνθέτη Κώστα Λειβαδά και για τα 40 χρόνια της Ορχήστρας Νυκτών Εγχόρδων «Θανάσης Τσιπινάκης» του Δήμου Πατρέων.
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Τετάρτη 21.01.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/01/daniel-joshua-Vxr9QbwI3hQ-unsplash-1-315x220.jpg)
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442