Η 79χρονη περσόνα της Βραζιλίας είναι νέα στον κινηματογράφο και πρωταγωνίστρια μιας ταινίας υποψήφιας για Όσκαρ

Ακόμα και με τα σκούρα γυαλιά ηλίου, η Τάνια Μαρία ντε Μεντέιρος Φίλα δεν μπορεί να βγει έξω αυτές τις μέρες χωρίς να την περιτριγυρίσουν οι θαυμαστές της. «Όπου κι αν πάω, οι άνθρωποι με αναγνωρίζουν», είπε η 79χρονη ηθοποιός της ταινίας «The Secret Agent». «Είναι υπέροχο», πρόσθεσε. «Αλλά δεν έχουν πάρει τα μυαλά μου αέρα».

Όχι, η Μεντέιρος δεν κουβαλάει καμιά πολυετή καριέρα ως πρωταγωνίστρια του βραζιλιάνικου κινηματογράφου στις πλάτες της. Στην πραγματικότητα, έχει να δηλώσει μόνο λίγες συμμετοχές στο ενεργητικό της, μερικές από τις οποίες ως κομπάρσα. Πριν πατήσει για πρώτη φορά το πόδι της σε κινηματογραφικό πλατό πριν από μερικά χρόνια, περνούσε τις μέρες της υφαίνοντας χαλιά στην ήσυχη πατρίδα της στη βορειοανατολική Βραζιλία.

Η ιστορία της φήμης της από την αρχή

2019. Caicó, στο sertão του Rio Grande do Norte. Το sertão (ημι-άνυδρη ενδοχώρα) είναι η σκληρή και ποιητική ενδοχώρα της Βραζιλίας, μια γη με ραγισμένο έδαφος, πίστη και αντοχή, όπου ο χρόνος κυλά αργά και οι άνθρωποι επιβιώνουν ανάμεσα στην ξηρασία και την αφοσίωση. Είναι μια απέραντη, ξηρή περιοχή που χαρακτηρίζεται από μικρές αγροτικές κοινότητες, ισχυρές παραδόσεις και μια ιστορία ανθεκτικότητας εν μέσω κοινωνικής ανισότητας.

Μια ομάδα κινηματογραφιστών ξεκινά κάτω από την καυτή ζέστη -με θερμοκρασίες που δεν πέφτουν ποτέ κάτω από τους 32 °C, ακόμη και τον χειμώνα- αναζητώντας κομπάρσους για την ταινία Bacurau. Κατευθύνονται προς τη γειτονική Parelhas, στην περιοχή Cobra, 25 χλμ. από την πόλη των 63.000 κατοίκων που έχει επιλεγεί ως τόπος γυρισμάτων.

Αποφασίζουν να σταματήσουν σε ένα σπίτι για ένα σνακ. Μια φωνή σπάει τη σιωπή:

-Καλησπέρα!

Η φράση αντήχησε με τέτοια δύναμη που οι σκηνοθέτες είπαν:

-Αυτό είναι! Δεν χρειάζεται να κάνουμε οντισιόν. Αυτή είναι η φωνή που χρειαζόμαστε. Προσλαμβάνεσαι για 10 δολάρια την ημέρα.

Μια ομάδα κινηματογραφιστών ξεκινά κάτω από την καυτή ζέστη -με θερμοκρασίες που δεν πέφτουν ποτέ κάτω από τους 32 °C, ακόμη και τον χειμώνα- αναζητώντας κομπάρσους για την ταινία Bacurau

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Photography is a Love Affair with Life ~ Burk Uzzle (@marta_theartsmuse)

«Πες μας λίγα πράγματα για τη ζωή σου»

Και έτσι η τεχνίτρια χαλιών Τάνια Μαρία, σήμερα 79 ετών, έγινε κομπάρσα στο δράμα του Κλέμπερ Μεντόνσα Φίλο, που γεννήθηκε στο Περναμπούκο. Δεν είχε ιδέα ότι ξεκινούσε ένα ταξίδι προς το πιο διάσημο κινηματογραφικό βραβείο στον κόσμο, τα Όσκαρ, για τα οποία ομολογεί: «Δεν ξέρω καν τι είναι».

«Υποτίθεται ότι θα ήταν κομπάρσα στην ταινία», είπε σε μια συνέντευξη ο Μεντόνσα Φίλο. «Αλλά μου τράβηξε τόσο πολύ την προσοχή που πρότεινα να της δώσουμε μια ατάκα». Η μοναδική ατάκα της Τάνια Μαρία σε εκείνη την παραγωγή, «Bacurau», γρήγορα τράβηξε την προσοχή του διαδικτύου.

Για να φτάσει στο πλατό γυρισμάτων στη γειτονική πόλη, η νεοπροσληφθείσα ηθοποιός έπρεπε να ταξιδεύει με λεωφορείο για μια ώρα κάθε μέρα. Κατά τη διάρκεια ενός διαλείμματος για μεσημεριανό γεύμα, ο Κλέμπερ και ο διευθυντής καστ Λεονάρντο Λάκα (Λίο) την προσκάλεσαν να καθίσει μαζί τους με τον συν-σκηνοθέτη Τζουλιάνο Ντορνέλες στο τραπέζι τους.

«Πες μας λίγα πράγματα για τη ζωή σου». Για άλλη μια φορά, τα λόγια της Τάνια γοήτευσαν την ομάδα. Αργότερα, την προσκάλεσαν να παίξει σε ένα υβριδικό ντοκιμαντέρ-ταινία για τον «Seu Cavalcanti», τον παππού του Λίο. Ο Τζουλιάνο δεν έχασε χρόνο και προσκάλεσε την Τάνια να παίξει στο Delegado, το οποίο πρόσφατα ολοκλήρωσε τα γυρίσματα και θα κάνει πρεμιέρα το 2026.

Η νεότερη από πέντε αδέλφια (μόνο μία αδελφή είναι  ακόμα ζωντανή), η τεχνίτρια είναι ανύπαντρη μητέρα. Σήμερα, ζει με την κόρη, την εγγονή και την δισέγγονή της στο Cobra, μια περιοχή του Parelhas, 240 χλμ. από το Natal (πρωτεύουσα του Rio Grande do Norte).

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Camarote da República (@camarotedarepublica)

Ρούχα για όλους στον γάμο

Αλλά δεν ήταν πάντα έτσι. Πολύ πριν από τη φήμη, η Τάνια μαρία έφτιαχνε νυφικά και όλα τα ρούχα του γάμου. «Έφτιαχνα όλα τα ρούχα για έναν γάμο. Έντυνα ολόκληρο τον γάμο. Φορέματα για τις παράνυμφες, τις κουμπάρες, τις μητέρες των νυφών. Δεν έφτιαχνα μόνο τα σακάκια για τους άντρες. Ζούσα στα σπίτια των νυφών για μήνες. Ζούσα στο Νατάλ, στο Ζοάο Πεσόα. Έπαιρνα μαζί μου την μικρή μου κόρη».

Γιατί εγκατέλειψε την καριέρα της ως μοδίστρα; «Έφτιαξα επίσης πολλές στολές για οδηγούς λεωφορείων και εισπράκτορες εισιτηρίων, αλλά πριν από 20 χρόνια αποφάσισα να αλλάξω. Οι νύφες απαιτούσαν πολλή δουλειά, χρειαζόταν δοκιμές και προσαρμογές. Έτσι άρχισα να φτιάχνω χαλιά από χρησιμοποιημένα υφάσματα καναπέδων. Σήμερα η κόρη μου με βοηθάει. Θέλω να κάνω ταινίες, αλλά δεν σκοπεύω να σταματήσω να φτιάχνω χαλιά. Τα πουλάω χονδρικά σε καταστήματα στο Parelhas».

«Έφτιαξα επίσης πολλές στολές για οδηγούς λεωφορείων και εισπράκτορες εισιτηρίων, αλλά πριν από 20 χρόνια αποφάσισα να αλλάξω. Οι νύφες απαιτούσαν πολλή δουλειά, χρειαζόταν δοκιμές και προσαρμογές. Έτσι άρχισα να φτιάχνω χαλιά από χρησιμοποιημένα υφάσματα καναπέδων»

Έντεκα λεπτά στην οθόνη

Τώρα, η Τάνια Μαρία, όπως είναι ευρέως γνωστή, προκαλεί κινηματογραφική αναταραχή στην πατρίδα της και στο εξωτερικό με την εντυπωσιακή της ερμηνεία στην τελευταία ταινία της Βραζιλίας που κάνει θραύση, «The Secret Agent (Ο Μυστικός Πράκτορας).

Με μια μικρή αλλά συναρπαστική εμφάνιση 11 λεπτών στην οθόνη, η Τάνια Μαρία έχει κερδίσει τα εύσημα των διεθνών κριτικών κινηματογράφου, έχει κατακτήσει τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων και έχει συγκεντρώσει περισσότερους από 100.000 οπαδούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε λίγους μόνο μήνες.

Και η ταινία που την έκανε διάσημη από τη μια μέρα στην άλλη κέρδισε τέσσερις υποψηφιότητες για Όσκαρ.

Η Τάνια Μαρία, από την πλευρά της, αποδίδει τον ενθουσιασμό στην αυθεντικότητά της σε έναν ρόλο που δεν απέχει πολύ από την πραγματική της προσωπικότητα.

«Νομίζω ότι οφείλεται στην απλότητά μου», είπε σε συνέντευξη που έδωσε αυτό το μήνα, ανάμεσα στα γυρίσματα της επόμενης ταινίας της. «Είμαι αυτός ο άνθρωπος. Είμαι η κυρία Σεμπαστιάνα».

Ντυμένη με φλοράλ φορέματα και καπνίζοντας το ένα τσιγάρο πίσω από το άλλο, η Τάνια Μαρία υποδύεται την οικοδέσποινα μιας ομάδας πολιτικών προσφύγων που αψηφούν το καθεστώς

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη EMPETUR (@empetur.pe)

Αυθεντία και χάρη

Η ταινία «The Secret Agent», ένα πολιτικό θρίλερ που διαδραματίζεται στα τέλη της δεκαετίας του 1970, αφηγείται την ιστορία ενός πρώην καθηγητή, τον οποίο υποδύεται ο μελαγχολικός Βάγκνερ Μούρα, ο οποίος βρίσκεται σε φυγή από τη βίαιη στρατιωτική δικτατορία της Βραζιλίας.

Όταν αναζητά καταφύγιο σε ένα ασφαλές σπίτι στην πόλη Recife, τον υποδέχεται η οικοδέσποινα: η Dona Sebastiana (κυρία Σεμπαστιάνα), την οποία υποδύεται η Τάνια Μαρία.

Ντυμένη με φλοράλ φορέματα και καπνίζοντας το ένα τσιγάρο πίσω από το άλλο, η Τάνια Μαρία υποδύεται την οικοδέσποινα μιας ομάδας πολιτικών προσφύγων που αψηφούν το καθεστώς. Με αυθεντία και χάρη, παίζει τον ρόλο της προξενήτρας μεταξύ των φιλοξενούμενών της και σχεδιάζει τη διαφυγή τους από τη χώρα.

Ο Βάγκνερ Μούρα είναι υποψήφιος για Όσκαρ στην κατηγορία καλύτερου ηθοποιού και η ταινία κέρδισε άλλες τρεις υποψηφιότητες, για καλύτερη ταινία, καλύτερη διεθνή ταινία και καλύτερη επιλογή ηθοποιών.

«Είμαι αυτός ο άνθρωπος. Είμαι η κυρία Σεμπαστιάνα»

Η αίσθηση μιας αγκαλιάς

Η διεθνής επιτυχία της ταινίας, ένα χρόνο μετά την πρώτη νίκη της Βραζιλίας στα Όσκαρ για την καλύτερη διεθνή ταινία με την ταινία «I’m Still Here», έχει προκαλέσει ένα νέο κύμα ενθουσιασμού στη μεγαλύτερη χώρα της Λατινικής Αμερικής.

Επίσης, ρίχνει φως στην κουλτούρα, τη λαογραφία και τις διαλέκτους της βορειοανατολικής Βραζιλίας, όπου διαδραματίζεται η ταινία, εμπνέοντας υπερηφάνεια και εκτίμηση για την πλούσια κληρονομιά μιας περιοχής που έχει παραμεληθεί για πολύ καιρό από το βραζιλιάνικο σινεμά.

Η Τάνια Μαρία, στον ρόλο της γιαγιάς με το ατρόμητο στόμα, που βοηθάει ξένους οι οποίοι έχουν μπλέξει, ενσαρκώνει ένα οικείο και αγαπητό κομμάτι της πολιτιστικής ταυτότητας της Βραζιλίας, σύμφωνα με την Αλίνα Ντίνιζ, κριτικό κινηματογράφου και τηλεοπτική παρουσιάστρια.

«Όλοι έχουμε συναντήσει μια Τάνια Μαρία στη ζωή μας εδώ» λέει η Ντίνιζ. «Είναι η παλιά σχολή της Βραζιλίας στην ουσία της. Σου δίνει την αίσθηση μιας αγκαλιάς».

Το πνεύμα της Βραζιλίας

Όταν ο Μεντόσα Φίλο άρχισε να γράφει το «The Secret Agent», λέει ότι δεν μπορούσε να μην σκεφτεί την Τάνια Μαρία καθώς συνέλαβε τον χαρακτήρα της.

«Είναι μια πολύ χαρισματική γυναίκα», είπε. «Άμεση, σκληρή και, ταυτόχρονα, ευδιάθετη», πρόσθεσε. «Μου θυμίζει όλες τις ηλικιωμένες κυρίες που έχω γνωρίσει».

Παρά το γεγονός ότι δεν έχει παρακολουθήσει επίσημα μαθήματα υποκριτικής, η Τάνια Μαρία είναι φυσικό ταλέντο στο πλατό, σύμφωνα με τον Μεντόνσα Φίλο. «Είναι κάποια που τα καταφέρνει πάντα», είπε. «Είναι μια σπουδαία ηθοποιός».

Οι ηθοποιικές της ικανότητες δεν έχουν περάσει απαρατήρητες. Σε μια ανασκόπηση πριν από τα Όσκαρ τον περασμένο μήνα, το Variety ανέδειξε την ερμηνεία της σε μια λαμπρή κριτική.

Και, σε μια ετήσια λίστα με αξιομνημόνευτες εμφανίσεις σε ταινίες, η The New York Times ανέφερε με χιούμορ τα λίγα λεπτά της Τάνια Μαρία στην οθόνη ως την «καλύτερη ερμηνεία με τσιγάρο» του 2025.

Η ηθοποιός δήλωσε ότι προσπαθεί «να κόψει αυτό το συνήθειο».

«Παλιά κάπνιζα τρία πακέτα την ημέρα», είπε αυτό το μήνα στο μεγαλύτερο ενημερωτικό περιοδικό της Βραζιλίας. «Αν θέλετε να προσλάβετε την Τάνια Μαρία τώρα, θα είναι χωρίς τα τσιγάρα. Μπορώ να κρατήσω ένα τσιγάρο στο χέρι μου, αλλά δεν θα το καπνίσω».

Η προσοχή που συγκέντρωσε η ταινία, αλλά και η ίδια η Τάνια Μαρία, έχουν δημιουργήσει ελπίδες ότι η Βραζιλία θα μπορούσε να κερδίσει το πιο διάσημο βραβείο του Χόλιγουντ για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά.

The Secret Agent

Οι μιμήτριές της

Ένα βράδυ Κυριακής αυτού του μήνα, οι λάτρεις του κινηματογράφου συγκεντρώθηκαν σε έναν κινηματογράφο του Ρίο ντε Τζανέιρο για να παρακολουθήσουν μαζί αν η ταινία «The Secret Agent» θα κερδίσει βραβείο στις Χρυσές Σφαίρες, μετά τις διακρίσεις που έχει συγκεντρώσει σε φεστιβάλ κινηματογράφου σε όλη την Ευρώπη, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Λατινική Αμερική.

Αλλά μερικοί ήταν εκεί για να κερδίσουν το δικό τους βραβείο: να στεφθούν ως η καλύτερη μίμηση της Τάνια Μαρία.

Οι έξι διαγωνιζόμενες ήταν κυρίως ντυμένες με φλοράλ ρούχα και φορούσαν υπερμεγέθη γυαλιά. Όλες κάπνιζαν θεατρικά ψεύτικα τσιγάρα, ενώ έβγαζαν φωτογραφίες μπροστά από μια αφίσα σε φυσικό μέγεθος για την ταινία «The Secret Agent».

«Είμαι εδώ για να εκπροσωπήσω το νέο μας είδωλο», είπε η Μάρτα Τόρες, 44 ετών, κρατώντας ένα τεράστιο τσιγάρο φτιαγμένο από χαρτόνι. Πρόσθεσε ότι την συγκίνησε ιδιαίτερα η ερμηνεία της Τάνια Μαρία, επειδή η ίδια κατάγεται από τη βορειοανατολική Βραζιλία. «Νιώθω ότι με εκπροσωπεί», είπε. «Υπάρχει κάτι τόσο βραζιλιάνικο σε αυτήν και στην ταινία».

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Volkswagen do Brasil (@vwbrasil)

Ένα 9χρονο αγόρι με φλοράλ φόρεμα και σκούρα γυαλιά

Για τη Φρανσίσκα Ολιβέιρα, 80 ετών, η ηθοποιός που μιμούνταν ήταν πηγή έμπνευσης. «Είναι λαμπρή», είπε. «Έχει τόσο μεγάλη παρουσία, είναι τόσο αυθεντική και αληθινή».

Λίγο πριν ξεκινήσει ο διαγωνισμός σε ένα από τα αμφιθέατρα, η Τάνια Μαρία εμφανίστηκε σε μια τεράστια οθόνη. «Πέρασα για να σας ευχηθώ καλή επιτυχία», είπε σε ένα βίντεο προς τους θαυμαστές της, οι οποίοι την επευφημούσαν και κινηματογραφούσαν το μήνυμά της με τα κινητά τους. «Καλή διασκέδαση!»

Στη συνέχεια, κάθε διαγωνιζόμενη περπάτησε περήφανα σε μια μικρή σκηνή, απαγγέλλοντας μια αγαπημένη ατάκα της κυρίας Σεμπαστιάνα, του χαρακτήρα που υποδύεται η Τάνια Μαρία. Ανακοινώθηκε ο νικητής: ένα 9χρονο αγόρι με φλοράλ φόρεμα και σκούρα γυαλιά, που παραδόξως έμοιαζαν με αυτά που φορούσε η ηθοποιός στην ταινία.

«Δεν μπορούσε να φάει όλη μέρα, ήταν τόσο ενθουσιασμένος», είπε η μητέρα του, Καρολίνα Ματσάντο, 48 ετών. «Την λατρεύει».

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Luan Jackson (@jackson_mdrs)

Εθνική ανάταση

Μετά τον διαγωνισμό, τα φώτα έσβησαν και ξεκίνησε η τελετή των Χρυσών Σφαιρών. Περίπου μία ώρα μετά, όταν η εκπομπή διακόπηκε για διαφημιστικό διάλειμμα, το χαμογελαστό πρόσωπο της Τάνια Μαρία έλαμψε ξανά στην οθόνη, κάνοντας πρόποση με την παγωμένη μπύρα που διαφημιζόταν. Ακολούθησαν ακόμη πιο ενθουσιώδεις επευφημίες.

Όταν η ταινία «The Secret Agent» ανακηρύχθηκε νικήτρια σε δύο κατηγορίες -καλύτερη ξενόγλωσση ταινία και καλύτερος ηθοποιός σε δραματική ταινία- η αίθουσα ξέσπασε σε επευφημίες που θα μπορούσαν να συναγωνιστούν οποιονδήποτε τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου.

Μερικοί πήδηξαν από τις θέσεις τους, αγκαλιάζοντας ο ένας τον άλλον και σκουπίζοντας τα δάκρυά τους.

*Με στοιχεία από nytimes.com