Ταινίες με την υπογραφή γυναικών στον κινηματογράφο Τριανόν

38

Αφιέρωμα σε Ευρωπαίες δημιουργούς παρουσιάζει από τις 17 έως τις 23 Μαΐου η Ταινιοθήκη της Ελλάδος, στο πλαίσιο των τακτικών προβολών της.

Το φεστιβάλ για τον πρωτοποριακό και γυναικείο κινηματογράφο είναι συνέχεια σειράς αντίστοιχων εκδηλώσεων των τελευταίων τριών ετών και αποτελεί το προοίμιο ενός ευρύτερου φεστιβάλ που φιλοδοξεί να καθιερωθεί σε ετήσια βάση, στο πρότυπο ενός πολυσυλλεκτικού πλαισίου που θα καλύπτει κάθε είδος κινηματογραφικής δημιουργίας (μυθοπλασία, ντοκιμαντέρ, ταινίες πειραματισμού, νέα μέσα).

Φέτος, παρουσιάζεται η Σκοτσέζα κινηματογραφίστρια Μάργκαρετ Τάιτ, το κινηματογραφικό έργο της οποίας, διαποτισμένο από την ποιητική της ιδιοσυγκρασία, περιγράφεται ως φιλμική ποίηση. Η ρετροσπεκτίβα των ταινιών της, σε αποκατεστημένες κόπιες, που παρουσιάζεται στο πλαίσιο του αφιερώματος της Ταινιοθήκης και σε συνεργασία με το Βρετανικό Συμβούλιο έχει παρουσιαστεί σε διάφορα μουσεία και ιδρύματα του εξωτερικού.

Στο αφιέρωμα της Ταινιοθήκης παρεμβάλλονται οι καταξιωμένες Ιταλίδες σκηνοθέτιδες Λιλιάνα Καβάνι και Λίνα Βερτμίλερ, καθώς και η Γαλλίδα Ανιές Βαρντά, με το Cleo de 5 a 7: souvenirs et anecdotes (1961), ταινία-σταθμό της γαλλικής νουβέλ βαγκ, και τη μετέπειτα ταινία της Les Creatures (1966).

H Ούλα Στόεκλ μάς επισκέπτεται με τη διπλή της ιδιότητα: ως κινηματογραφίστρια και ως καθηγήτρια πανεπιστημίου. Η Γερμανίδα σκηνοθέτις σπούδασε κινηματογράφο το 1963 στο νεοϊδρυθέν τμήμα κινηματογράφου της Hochschule fur Gestaltung (HfG) στο Ουλμ, όπου βρίσκει πρόσφορο έδαφος η θεωρία του δημιουργού (auterism), δίνοντας ώθηση στη γέννηση του Νέου Γερμανικού Κινηματογράφου. Σε αυτό το κλίμα, η Ούλα Στόεκλ γυρίζει τις πρώτες της ταινίες, αναλαμβάνοντας όλα τα στάδια της παραγωγής: εκτός από σκηνοθέτις είναι τις περισσότερες φορές σεναριογράφος και παραγωγός των ταινιών της.

Στην ίδια γενιά με τη Γερμανίδα Ούλα Στόεκλ, η Ελληνίδα Λίλα Κουρκουλάκου εμφανίζεται το 1957 κι αποτελεί κομμάτι της πρώτης ομάδας των δημιουργών που διαμόρφωσαν έναν κριτικό κινηματογράφο. Στο πλαίσιο του αφιερώματος θα προβληθεί η ταινία της Το Νησί της Σιωπής (1958) σε αποκατεστημένη κόπια από την Ταινιοθήκη της Ελλάδος, όπου κατά την Αγλαΐα Μητροπούλου «εισάγει σε αυτή τη μελέτη της ζωής των λεπρών στη Σπιναλόγκα μια αφοσίωση και μια στοργή που φωτίζουν το νεορεαλιστικά ντοκιμαντερίστικο πλαίσιο και στιλ της ταινίας».

Η πρώτη μεταδικτατορική γενιά αντιπροσωπεύεται από τις πρόωρα χαμένες Τώνια Μαρκετάκη και Φρίντα Λιάππα που χαράζουν το ρεύμα της μετάβασης από τις ταξικές στις πολιτικές των ταυτοτήτων με ιδιαίτερη έμφαση στο πορτρέτο της νέας γυναίκας. Η Τώνια Μαρκετάκη (1942-1994) δραστήριο μέλος της ανήσυχης παρέας που δημιουργεί το Νέο Ελληνικό Κινηματογράφο, με σπουδές στην IDHEC, δουλεύει ως κριτικός κινηματογράφου στη «Δημοκρατική Αλλαγή», ενώ το 1967 γυρίζει την ταινία μικρού μήκους Ο Γιάννης και ο δρόμος που προβάλλεται στο αφιέρωμα. Στην περίοδο της δικτατορίας δουλεύει στο Λονδίνο και μετά στο Αλγέρι, όπου γυρίζει τρεις εκπαιδευτικές ταινίες. Το 1973 προβάλλεται η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της, Ιωάννης ο Βίαιος, στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης.

Η Φρίντα Λιάππα (1948-1994) μετά από μαθητεία στο Λονδίνο γίνεται μέλος της συντακτικής ομάδας του «Σύγχρονου κινηματογράφου». Το 1977 παρουσιάζει στο Αντιφεστιβάλ της Θεσσαλονίκης την ταινία Μια ζωή σε θυμάμαι να φεύγεις. Το 1981 γυρίζει την ταινία Οι δρόμοι της αγάπης είναι νυχτερινοί.

Στο πλαίσιο του αφιερώματος προβάλλεται επίσης η μικρού μήκους ταινία της Απεταξάμην (1980). Η Λιάππα εξελίσσεται σε μια από τις σημαντικότερες εκπροσώπους του κινηματογράφου του δημιουργού κι αναπτύσσει μια προσωπική γραφή, καθώς σκιαγραφεί με ιδιαίτερη ευαισθησία τις σχέσεις των φύλων στη μεταπολίτευση.

Από τη δεύτερη μεταδικτατορική γενιά επιλέγονται η Κατερίνα Ευαγγελάκου (Ώρες κοινής ησυχίας, 2006) και η Κλεώνη Φλέσσα (Πάμε για ένα ούζο;, 2002), που διαμορφώνοντας μια έντονα προσωπική γραφή συνδυάζουν το ρεαλισμό και την κοινωνιολογική παρατήρηση. Η Αγγελική Αντωνίου (Δονούσα, 1992), η Στέλλα Θεοδωράκη (Παρά λίγο πάρα πόντο πάρα τρίχα, 2002) και η Μάρσα Μακρή (Στεγνό καθάρισμα, 2005), με έντονα προσωπική γραφή κι αυτές διερευνούν άλλοτε το γυναικείο ψυχισμό κι άλλοτε την ετερότητα.

Στο χώρο της ταινίας τεκμηρίωσης και του ντοκιμαντέρ με πολιτιστική ή πολιτική θεματική η Αλίντα Δημητρίου (Σπάτα το Στιφάδο του Αγίου Πέτρου, 1978), η Μαρία Χατζημιχάλη-Παπαλιού (Φιλάνθρωπος ειρήνη, 2006) και η Γκαίη Αγγελή (Γεράσιμος Στέρης, 2003) παρουσιάζουν άλλοτε ποιητικές κι άλλοτε ανθρωπολογικές καταγραφές της κοινωνικής πραγματικότητας

Η νεότερη γενιά στο ντοκιμαντέρ αντιπροσωπεύεται από την Εύα Στεφανή (Γράμματα από το Άλμπατρος, 1994-1995) που πειραματίζεται στο δημιουργικό ντοκιμαντέρ με ανθρωποκεντρική κυρίως ματιά, και την Καλλιόπη Λεγάκη (Ηλίας Πετρόπουλος, 1994-95, Η Ελλάδα μέσα από το φακό της Βούλας Παπαϊωάννου, 2006) που με διεισδυτικότητα επεξεργάζεται τα πορτρέτα σύγχρονων Ελλήνων δημιουργών.

Η Μαρία Κομνηνού (Καβάλα-Νοέμβρης 74, 1974), ανήκοντας στις ντοκιμαντερίστριες της πρώτης μεταδικτατορικής γενιάς, εξακολουθεί να δραστηριοποιείται στο χώρο της κινηματογραφικής δημιουργίας, διαμέσου του πανεπιστημιακού χώρου πλέον, συνδημιουργώντας ταινίες με τους φοιτητές της, στο πλαίσιο του τμήματος Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Η Πέπη Ρηγοπούλου (Κανείς δεν ρωτάει για την ψυχή μου, 2005), ιστορικός τέχνης και καθηγήτρια, έχει γυρίσει σειρά ταινιών τόσο στο πλαίσιο της συνεργασίας της με τους φοιτητές όσο και μιας αυτόνομης δημιουργικής πορείας, όπως η τελευταία της ταινία που διερευνά τις διασυνδέσεις ανάμεσα στα αναστενάρια και τις πυροβασίες στην Ασία.

Το ίδιο και η Μυρτώ Ρήγου (Πορτρέτο της Ρούλας Πατεράκη, 2003), καθηγήτρια και ηθοποιός, παρουσιάζει το πορτρέτο της Ρούλας Πατεράκη που γυρίστηκε στο πλαίσιο του μεταπτυχιακού προγράμματος του τμήματος Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης στην κατεύθυνση Ανθρώπινης Επικοινωνίας και Πολιτισμικών Σπουδών.

Η εκδήλωση πραγματοποιείται στον κινηματογράφο Τριανόν σε συνεργασία με το Βρετανικό Συμβούλιο, το Ινστιτούτο Γκαίτε, το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, τη Γενική Γραμματεία Ισότητας, το Πρόγραμμα Προπτυχιακών Σπουδών για θέματα Φύλου και Ισότητας του Πανεπιστημίου Αθηνών, την Ταινιοθήκη της Γερμανίας και την εταιρεία διανομής LUX. Χορηγός επικοινωνίας είνα η ΕΡΤ ΑΕ.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ