Μια ασυνήθιστη δίκη που ολοκληρώθηκε πρόσφατα στη Γαλλία αναδεικνύει μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της σύγχρονης εγκληματολογίας: μπορούν οι εξετάσεις DNA να βρουν τον ένοχο όταν οι ύποπτοι είναι ομοζυγωτικοί δίδυμοι;
Η υπόθεση ξεκίνησε το 2012 με μια σειρά βιασμών στη Μασσαλία. Το γενετικό υλικό που βρέθηκε οδήγησε στον Γιοάν και τον Ελβέν Γκομίς, δύο 26χρονα αδέλφια που ζούσαν μαζί και μοιράζονταν τα ρούχα και το αυτοκίνητό τους.
Μοιράζονταν επίσης το γενετικό υλικό τους. Ως μονοζυγωτικοί δίδυμοι, τα δύο αδέλφια προήλθαν από διαχωρισμό του ίδιου γονιμοποιημένου ωαρίου και είχαν σχεδόν πανομοιότυπο DNA.
Αυτό ξεπερνά τις δυνατότητες της στάνταρ τεχνικής που εφαρμόζουν οι εγκληματολόγοι, η οποία ονομάζεται ανάλυση STR (Short Tandem Repeats, Βραχείες Επαναλαμβανόμενες Αλληλουχίες). H τεχνική αυτή εξετάζει έως και 30 περιοχές του γονιδιώματος που τείνουν να διαφέρουν μεταξύ των ανθρώπων. Στις περισσότερες υποθέσεις, η ανάλυση STR αναγνωρίζει τον ένοχο με υψηλή ακρίβεια.
Στην περίπτωση των ομοζυγωτικών διδύμων, αυτό δεν επαρκεί. Θεωρητικά, η αλληλούχηση ολόκληρου του γονιδιώματος των υπόπτων θα μπορούσε να αποκαλύψει τις σχετικά λίγες, τυχαίες μεταλλάξεις που διαφοροποιούν τους διδύμους.
Όμως η διαδικασία αυτή είναι χρονοβόρα και μπορεί να μην δώσει αποτέλεσμα, αφού οι μεταλλάξεις μπορεί να κρύβονται μόνο σε λίγα κύτταρα ή ιστούς. Επιπλέον, η ανάλυση STR απαιτεί σχετικά μεγάλες ποσότητες άθικτου DNA, κάτι που σπάνια συμβαίνει στην πράξη, ανέφερε το περιοδικό Nature.
Μόνο το 0,3-0,4% των γεννήσεων δίνουν ομοζυγωτικούς διδύμους (Wikimedia Commons / CC BY-SA 3.0)
Νέες προσεγγίσεις
Αλλοι ερευνητές έχουν καταφέρει να ξεχωρίσουν διδύμους εξετάζοντας το DNA των μιτοχονδρίων, των ενεργειακών εργοστασίων των κυττάρων, τα οποία τείνουν να συσσωρεύουν περισσότερες μεταλλάξεις, και επομένως είναι πιο πιθανό να διαφέρουν μεταξύ διδύμων. Μέχρι σήμερα, όμως, η ανάλυση μιτοχονδριακού DNA δεν έχει χρησιμοποιηθεί στα δικαστήρια σε υποθέσεις με ομοζυγωτικούς υπόπτους.
Μια τρίτη υποσχόμενη προσέγγιση είναι η ανάλυση των «επιγενετικών παραγόντων», μορίων που συνδέονται στο μόριο DNA και ρυθμίζουν τη λειτουργία των γονιδίων χωρίς να αλλάζουν την αλληλουχία τους.
Οι επιγενετικές αλλαγές είναι αποτέλεσμα περιβαλλοντικών παραγόντων και έχει διαπιστωθεί με μελέτες ότι μπορούν να ξεχωρίσουν ομοζυγωτικούς διδύμους στις περισσότερες, αλλά όχι όλες, τις περιπτώσεις. Ούτε αυτή η τεχνική έχει χρησιμοποιηθεί σε δίκες.
Στην περίπτωση των διδύμων στη Γαλλία, οι αρχές εκτίμησαν ότι κόστος των προηγμένων μεθόδων που θα μπορούσαν ενδεχομένως να δώσουν λύση ξεπερνούσε τα 100.000 δολάρια.
Τελικά, όμως, η υπόθεση έφτασε στη λύση χωρίς εργαλεία υψηλής τεχνολογίας: ο Γιοάν ομολόγησε τελικά την ενοχή του και πρόσφατα καταδικάστηκε σε φυλάκιση 12 ετών.
Οπως είπε η δικηγόρος του σε γαλλικά μέσα, τα εγκλήματά του δεν επηρέασαν στο ελάχιστο την άριστη σχέση του Γιοάν με τον αδελφό του, ο οποίος παρέμενε κι αυτός υπό κράτηση μέχρι την ομολογία.