Μα τι μπορεί να κάνει για μένα το mentoring;

Γράφει η Στέλλα Κάσδαγλη, Συνιδρύτρια WHEN & inc.lude, Συγγραφέας

Το 2012, όταν το WHEN, τότε Women On Top, έκανε τα πρώτα του βήματα, το mentoring ήταν μία σχεδόν άγνωστη λέξη για όσες γυναίκες άκουγαν τι θέλαμε να κάνουμε. Σήμερα, 14 χρόνια μετά, το mentoring έχει εδραιωθεί ως μία από τις πιο ουσιαστικές διαδικασίες επαγγελματικής ενδυνάμωσης, κι όμως συχνά παραμένει παρεξηγημένο. Μπορεί να το συγχέουμε με μία χαλαρή συζήτηση γύρω από τη δουλειά και τα προβλήματά της ή με το coaching ή ακόμη και με μία μορφή ψυχοθεραπείας. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μία δομημένη σχέση καθοδήγησης, με σαφή στόχο και χρονικό ορίζοντα, μέσα στην οποία μία πιο έμπειρη επαγγελματίας μοιράζεται γνώση, εμπειρίες και στρατηγικές με μία γυναίκα που θέλει να μπει στην αγορά εργασίας, να εξελιχθεί, να αλλάξει κατεύθυνση ή να ξεπεράσει ένα συγκεκριμένο εμπόδιο στην επαγγελματική της πορεία.

Το mentoring δεν είναι μία σχέση συμφέροντος, ούτε μηχανισμός «έτοιμων λύσεων». Δεν λειτουργεί με συνταγές επιτυχίας, ούτε μεταθέτει την ευθύνη της λήψης αποφάσεων που αφορούν στη μεντόρισσά σου. Αντίθετα, δημιουργεί έναν ασφαλή και στοχευμένο χώρο αναστοχασμού, όπου η mentee μπορεί να θέσει τα ερωτήματά της με ειλικρίνεια: Πώς θα διαπραγματευτώ καλύτερα τον μισθό μου; Πώς πρέπει να τοποθετούμαι όταν διεκδικώ έναν ηγετικό ρόλο; Πώς μπορώ να αλλάξω επαγγελματικό πεδίο χωρίς να θυσιάσω όλα όσα έχω κατακτήσει ως τώρα; Πώς μπορώ να θέσω όρια σε ένα περιβάλλον που συχνά περιμένει από τις γυναίκες να κάνουν υπερπροσπάθεια για να αποδείξουν την αξία τους; Σε όλα αυτά τα ερωτήματα και σε άλλα τόσα, η μεντόρισσα δεν αποφασίζει για λογαριασμό της mentee, αλλά τη βοηθά να οργανώσει τη σκέψη της, να ιεραρχήσει τις επιλογές της, να θέσει στόχους και να μετατρέψει την αβεβαιότητα σε σχέδιο δράσης.

Η ανάγκη για τέτοιου είδους υποστήριξη δεν είναι συμπτωματική. Η αγορά εργασίας, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε όλο τον κόσμο, εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από έμφυλες ανισότητες, στερεότυπα, μισθολογικά χάσματα και υποεκπροσώπηση των γυναικών σε θέσεις λήψης αποφάσεων. Ταυτόχρονα, ένα μεγάλο μέρος επαγγελματικής γνώσης (άγραφοι κανόνες, στρατηγικές συμμαχίες, οι τρόποι με τους οποίους λαμβάνονται κρίσιμες αποφάσεις) δεν καταγράφεται ποτέ σε εγχειρίδια, αλλά μεταδίδεται άτυπα μέσα από δίκτυα στα οποία οι γυναίκες δεν έχουν πάντα ισότιμη πρόσβαση. Το mentoring έρχεται να καλύψει αυτό το κενό, προσφέροντας πρόσβαση σε εμπειρίες και οπτικές που διαφορετικά θα χρειαζόταν να αφιερώσεις χρόνια για να κατακτήσεις.

Για εμάς στο WHEN, το mentoring αποτελεί θεμελιώδη άξονα δράσης, καθώς από την ίδρυσή μας, πιστεύουμε ότι η γνώση και η εμπειρία δεν πρέπει να παραμένουν προνόμιο λίγων, αλλά να διαχέονται συστηματικά και με διαφάνεια. Η πλατφόρμα mentoring του WHEN φιλοξενεί σήμερα περισσότερες από 1.000 μεντόρισσες από ένα ευρύ φάσμα κλάδων και επιπέδων εμπειρίας, από την επιχειρηματικότητα και την τεχνολογία έως τον πολιτισμό, την καριέρα σε διεθνείς οργανισμούς και τον δημόσιο τομέα. Κάθε γυναίκα που αναζητά καθοδήγηση μπορεί να δημιουργήσει το προφίλ της, να εντοπίσει μία μεντόρισσα που ανταποκρίνεται στις ανάγκες και στους στόχους της και να κάνει την αίτησή της για συγκεκριμένο διάστημα υποστήριξης, με συνεδρίες που πραγματοποιούνται όπως εξυπηρετεί το κάθε ζευγάρι, αλλά πάντα με προετοιμασία και στόχευση.

Η εμπειρία δείχνει ότι τα αποτελέσματα του mentoring είναι απτά και πολυεπίπεδα. Πολλές γυναίκες ξεκινούν τη διαδικασία με ένα γενικό αίσθημα στασιμότητας ή αμφιβολίας και, μέσα από τον διάλογο, καταφέρνουν να μετατρέψουν αυτή την αίσθηση σε συγκεκριμένους, ρεαλιστικούς στόχους: την επαναδιαπραγμάτευση των όρων εργασίας τους, μία αλλαγή ρόλου, το ξεκίνημα μιας επιχείρησης ή την επανένταξη στην εργασία μετά από μία περίοδο απουσίας. Παράλληλα, η συζήτηση με μία γυναίκα που έχει βιώσει αντίστοιχες προκλήσεις λειτουργεί απομυθοποιητικά και ενισχύει την αυτοπεποίθηση της mentee, όχι μέσα από γενικόλογες διαβεβαιώσεις, αλλά μέσα από τη ρεαλιστική κατανόηση των δυνατοτήτων και των περιορισμών που βρίσκονται μπροστά της.

Είναι, βέβαια, σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι το mentoring δεν μπορεί από μόνο του να εξαλείψει τις συστημικές ανισότητες που εξακολουθούν να επηρεάζουν τις επαγγελματικές διαδρομές των γυναικών. Δεν αντικαθιστά τις πολιτικές ισότητας, ούτε τη συλλογική διεκδίκηση για ισότιμα δικαιώματα και δίκαιες συνθήκες εργασίας. Μπορεί όμως να ενισχύσει ουσιαστικά την ατομική και συλλογική ικανότητα των γυναικών να συνεργάζονται, να διεκδικούν με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και να αξιοποιούν τις ευκαιρίες που ανοίγονται μπροστά τους.

Αξίζει, επίσης, να σημειωθεί ότι η διαδικασία αυτή είναι αμφίδρομη. Οι μεντόρισσες συχνά περιγράφουν τη συμμετοχή τους ως μία εμπειρία αναστοχασμού και επαναπροσδιορισμού, καθώς η επαφή με τις προκλήσεις και τα ερωτήματα της επόμενης γενιάς επαγγελματιών ενισχύει τη συνειδητότητα και καλλιεργεί μία κουλτούρα αλληλοϋποστήριξης. Σε ένα περιβάλλον που συχνά ενθαρρύνει τον ανταγωνισμό, το mentoring οικοδομεί σχέσεις συνεργασίας και εμπιστοσύνης.

Σε έναν κόσμο εργασίας που μεταβάλλεται διαρκώς και δεν είναι ακόμη δίκαιος για όλες και όλους, η ύπαρξη ενός δομημένου πλαισίου καθοδήγησης μέσα από το mentoring μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα στην αβεβαιότητα και στη στοχευμένη δράση. Και συχνά, αυτό το πρώτο βήμα είναι αρκετό για να φτάσει κάθε γυναίκα λίγο πιο γρήγορα, λίγο πιο μακριά, εκεί όπου ξέρει ότι μπορεί.