Μερτς και Μακρόν συζητούν για την ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή – Περισσότεροι Ευρωπαίοι ηγέτες το σκέφτονται

Ο καγκελάριος της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, και ο Εμανουέλ Μακρόν άνοιξαν τον διάλογο για ένα κοινό ευρωπαϊκό σύστημα πυρηνικής αποτροπής. Και την ίδια ώρα, αυξάνεται ο αριθμός των ευρωπαϊκών χωρών που δεν αποκλείουν να ενταχθούν και αυτές στην ομάδα των πυρηνικών δυνάμεων.

Όλα δείχνουν ότι το «πυρηνικό ταμπού» σπάει, κυρίως γιατί οι ΗΠΑ δείχνουν τη διάθεσή τους να αποσυρθούν από την άμυνα της Ευρώπης, αφότου ο Αμερικανός πρόεδρος επιδιώκει πλήρη αποκατάσταση των ρωσο-αμερικανικών σχέσεων.

Όπως επισημαίνουν οι Financial Times, οι συζητήσεις Μακρόν-Μερτς επικεντρώνονται στην πιθανότητα ένταξης της Γερμανίας στην πυρηνική ομπρέλα της Γαλλίας. Κατά την έναρξη των εργασιών της Διάσκεψης του Μονάχου ο Φρίντριχ Μερτς τόνισε ότι οι συζητήσεις με το Παρίσι είναι «αυστηρά ενσωματωμένες στην πυρηνική μας συμμετοχή στο ΝΑΤΟ». Και πρόσθεσε ότι η Γερμανία «δεν θα δημιουργήσει ζώνες αποκλίνουσας ασφάλειας στην Ευρώπη».

«Πρέπει τώρα να διευκρινίσουμε πώς θέλουμε να το οργανώσουμε αυτό με ευρωπαϊκό τρόπο. Και όχι ως υποκατάστατο του ΝΑΤΟ, αλλά ως έναν αυτοσυντηρούμενο ισχυρό πυλώνα εντός της συμμαχίας», είπε ο Γερμανός καγκελάριος.

Η ομιλία Μακρόν

Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, αναφέρουν οι Financial Times, σχεδιάζει να εκφωνήσει μια ομιλία για την πυρηνική αποτροπή αργότερα αυτόν τον μήνα.

«Μετά από χρόνια γαλλικών προσπαθειών να αναπτύξουν μια κοινή στρατηγική προσέγγιση για την αποτροπή στην Ευρώπη, συχνά σε αντίθεση με τα συμφέροντα των συμμάχων μας, το γεωπολιτικό πλαίσιο επιτρέπει πλέον την ευθυγράμμιση», δήλωσε στο Politico η Ελοΐζ Φαγιέτ, ερευνήτρια στο Γαλλικό Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων.

«Πρέπει τώρα να μεταφράσουμε αυτά τα λόγια σε συγκεκριμένες δράσεις και προτάσεις προκειμένου να ενισχύσουμε την ευρωπαϊκή αποτροπή απέναντι στη ρωσική απειλή και την αμερικανική αστάθεια», πρόσθεσε.

Πρέπει να σημειωθεί ότι, σε αντίθεση με τη Βρετανία, το γαλλικό πυρηνικό οπλοστάσιο βρίσκεται εκτός των ρυθμίσεων κοινής χρήσης πυρηνικών όπλων του ΝΑΤΟ. Επίσης, δεν βασίζεται στην αμερικανική τεχνολογία. Η Βρετανία, από την πλευρά της, έχει πλήρη αυτονομία στην πυροδότηση των πυρηνικών της όπλων. Ωστόσο, δεν μπορεί ούτε να τα κατασκευάσει, ούτε να τα συντηρήσει, ούτε να τα εκσυγχρονίσει χωρίς τη συνεργασία των ΗΠΑ.

Ο Εμανουέλ Μακρόν τον τελευταίο χρόνο προσπαθεί να πείσει ότι τα γαλλικά πυρηνικά σχέδια και τα ζωτικά συμφέροντα της Γαλλίας έχουν ευρωπαϊκή διάσταση. Επίσης, ο Γάλλος πρόεδρος έχει προσφερθεί να μια συζήτηση επί της πυρηνικής στρατηγικής με τις ενδιαφερόμενες ευρωπαϊκές χώρες. Στόχος, να προσδιοριστεί «εάν υπάρχουν νέες συνεργασίες που μπορεί να προκύψουν». Αναφερόμενος στον διάλογο για τα πυρηνικά με το Βερολίνο, αλλά και άλλες πρωτεύουσες, ο Εμανουέλ Μακρόν είπε ότι αυτός γίνεται «για να δούμε πώς μπορούμε να διατυπώσουμε το εθνικό μας (πυρηνικό) δόγμα».

Ο Εμανουέλ Μακρόν είπε ότι η προηγούμενη πυρηνική στρατηγική «σχεδιάστηκε πλήρως κατά τη διάρκεια της εποχής του ψυχρού πολέμου». Οι συζητήσεις με τη Γερμανία τώρα, εξήγησε, είναι «ένας τρόπος για να δημιουργηθεί σύγκλιση στη στρατηγική μας προσέγγιση και τη στρατηγική κουλτούρα μεταξύ Γερμανίας και Γαλλίας».

«Διερευνητικές επαφές»

Σύμφωνα με πηγές που επικαλούνται οι Financial Times, οι συζητήσεις είναι διστακτικές και διερευνητικές. Δεν έχουν συγκεκριμένο στόχο, ούτε εξετάζουν το ενδεχόμενο ανάπτυξης γαλλικών όπλων σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη. Ωστόσο, ανέφεραν οι πηγές, διερευνούν πώς η στάση και το δόγμα της Γαλλίας θα μπορούσαν να αλλάξουν για να προστατεύσουν καλύτερα τα μη γαλλικά εδάφη.

Μία πηγή ανέφερε επίσης ότι η Γαλλία «έχει δηλώσει ότι είναι ανοιχτή και πρόθυμη να συζητήσει τις δικές της δυνατότητες σε ελαφρώς ευρύτερους κύκλους». Και σημείωσε ότι «αρκετοί Ευρωπαίοι θεωρούν πολύ καλό το γεγονός ότι η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο κατέχουν αυτά τα όπλα».

Οι άλλοι Ευρωπαίοι

Φαίνεται πλέον βέβαιο ότι η συζήτηση για «πυρηνικοποίηση» της Ευρώπης έχει ανοίξει για τα καλά.

Σύμφωνα με το Politico, κορυφαίοι αξιωματούχοι από δύο χώρες της Βαλτικής (Εσθονία και Λετονία) δήλωσαν ότι, ενώ εξακολουθούν να θεωρούν το ΝΑΤΟ ακρογωνιαίο λίθο της πυρηνικής αποτροπής, είναι πρόθυμοι να μιλήσουν για τον ρόλο της Ευρώπης. Και επισημαίνει ότι η ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή ήταν από τα θέματα που συζητήθηκαν τόσο στις δημόσιες όσο και στις ιδιωτικές συνομιλίες στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου.

Η υφυπουργός Άμυνας της Εσθονίας, Τούλι Ντούνετον, είπε σε συνέντευξή της ότι το Ταλίν «δεν αποκλείει» συμμετοχή σε συνομιλίες για ένα κοινό πυρηνικό αποτρεπτικό μέσο στην Ευρώπη. «Είμαστε πάντα ανοιχτοί για συζήτηση» με τους εταίρους, είπε. Διευκρίνισε πάντως ότι οι ΗΠΑ εξακολουθούν να είναι «δεσμευμένες στην παροχή πυρηνικής αποτροπής στα συμμαχικά έθνη».

Εξίσου ανοιχτή σε ευρωπαϊκό διάλογο για την πυρηνική αποτροπή εμφανίστηκε και η πρωθυπουργός της Λετονίας. Η Έβικα Σιλίνα δήλωσε: «Η πυρηνική αποτροπή μπορεί να μας δώσει νέες ευκαιρίες. Γιατί όχι;». Ωστόσο, πρόσθεσε, τυχόν βήματα θα πρέπει να συμμορφώνονται με «τις διεθνείς μας δεσμεύσεις».

REUTERS/Tom Nicholson

«Η πυρηνική αποτροπή είναι ένα εξέχον θέμα» στο φετινό συνέδριο, δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών της Λετονίας Μπάιμπα Μπράζε.

Σε συζήτηση κεκλεισμένων των θυρών για την πυρηνική αποτροπή συμμετείχε και ο υπουργός Άμυνας του Βελγίου, Τέο Φράνκεν. Στις συζητήσεις συμμετέχει και η Σουηδία.

Ωστόσο, υπάρχουν και αυτοί που διαφωνούν. Όπως ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ. Ο Ισπανός πρωθυπουργός συμφώνησε ότι η Ευρώπη πρέπει να γίνει ισχυρότερη για να αποτρέψει τη Ρωσία. Ωστόσο, σημείωσε: «Πιστεύω ακράδαντα ότι ο πυρηνικός επανεξοπλισμός δεν είναι ο σωστός τρόπος για να γίνει αυτό».

Έξι πυρηνικές επιλογές για την Ευρώπη

Οι πυρηνικές συνομιλίες μεταξύ ευρωπαϊκών χωρών βρίσκονται σε πολύ πρώιμο στάδιο, επισημαίνει το Politico. Ωστόσο, σύμφωνα πυρηνικό εμπειρογνώμονα, Μπρουνό Τερτέ, κάτι έχει προφανώς αλλάξει. Ο Τερτέ, αναπληρωτής διευθυντής του Ιδρύματος Στρατηγικής Έρευνας, γαλλικής δεξαμενής σκέψης για την ασφάλεια, διαπιστώνει μια μικρή αλλαγή όπου η Γαλλία βλέπει μεγαλύτερη αλληλεπίδραση μεταξύ συμβατικής και πυρηνικής αποτροπής.

Στο περιθώριο της Διάσκεψης του Μονάχου για την Ασφάλεια, παρουσιάστηκε μια νέα εργασία. Αυτή αξιολογεί έξι διαφορετικές πυρηνικές επιλογές για την ήπειρο. Αυτές είναι οι εξής:

• Διπλασιασμός της αποτρεπτικής δύναμης των ΗΠΑ
• Αύξηση του ρόλου της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου
• Ανάπτυξη ενός υπερεθνικού ευρωπαϊκού αποτρεπτικού μέσου
• Απόκτηση νέων ανεξάρτητων πυρηνικών οπλοστασίων
• Και εστίαση στη συμβατική αποτροπή.

Ακούστηκαν και άλλες προτάσεις. Δύο ανώτεροι Ευρωπαίοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι, που μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, δήλωσαν ότι οι πρωτεύουσες θα μπορούσαν θεωρητικά να βοηθήσουν στην υποστήριξη της πυρηνικής αποτροπής της Γαλλίας παρέχοντας συμβατικά στρατιωτικά μέσα όπως υποβρύχια.

Το Παρίσι θα μπορούσε επίσης να εξετάσει το ενδεχόμενο αύξησης του πυρηνικού του οπλοστασίου, με την επιδότηση άλλων χωρών.

Άλλες χώρες ζητούν από τη Γαλλία να ενταχθεί στην επίσημη διαδικασία πυρηνικού σχεδιασμού του ΝΑΤΟ. Έτσι, υποστηρίζουν, το γαλλικό οπλοστάσιο θα ενσωματωθεί καλύτερα στην ευρωπαϊκή ασφάλεια. Ωστόσο, η Γαλλίδα υφυπουργός Άμυνας, Αλίς Ρούφο, το απέρριψε κατηγορηματικά.

Η ανησυχία του Ρούτε

Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, δήλωσε ότι δεν είναι αντίθετος στις συνομιλίες για πυρηνική αποτροπή στην Ευρώπη. Ωστόσο, διευκρίνισε δεν πρέπει να υπονομεύσουν τον ρόλο των ΗΠΑ. Μιλώντας στο Politico, είπε ότι κάθε συζήτηση στην Ευρώπη που διασφαλίζει ότι θα διασφαλίζεται συλλογικά η αποτροπή από πυρηνικές απειλές είναι κάτι καλό. «Αλλά κανείς δεν υποστηρίζει στην Ευρώπη ότι αυτό πρέπει να γίνει ως αντικατάσταση της πυρηνικής ομπρέλας των ΗΠΑ», πρόσθεσε.