Συμφωνία της Βάρκιζας: «Τη θεωρούσαν για επιτυχία και πίστευαν στην τήρησή της από δεξιούς και Εγγλέζους»

Στα όσα —πάμπολλα— κείμενα και βιβλία έχουν δημοσιευτεί και εκδοθεί στην Ελλάδα για την προσωπικότητα του Νίκου Ζαχαριάδη, του ηγέτη του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας επί 25 περίπου χρόνια, θα προστεθεί ένα ακόμη βιβλίο, που εκδίδεται στο τέλος της εβδομάδας. Τίτλος του «Η διαθήκη του Νίκου Ζαχαριάδη». Παρουσιάζει σκέψεις του Νίκου Ζαχαριάδη στα 1963, απόψεις στα πιο κρίσιμα ερωτηματικά που απασχόλησαν την ελληνική Αριστερά, κομμουνιστική και μη, ως προς το ρόλο του Νίκου Ζαχαριάδη από το ξέσπασμα του εμφύλιου και μετά. Σκέψεις και ερμηνείες όπως τις διατύπωσε τον Οκτώβρη του 1963, σε συνάντησή του στο Σουργούτ της Σιβηρίας, στον Αχιλλέα Παπαϊωάννου, στο συγγραφέα αυτού του βιβλίου, συνταγματάρχη του Δημοκρατικού Στρατού (ΔΣΕ) στα χρόνια του εμφύλιου.

«ΤΑ ΝΕΑ», 6.4.1986, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Ο Αχ. Παπαϊωάννου ζούσε σαν πολιτικός πρόσφυγας στην Τασκένδη ως τα γεγονότα του ’55, οπότε εκτοπίστηκε στο Καρακαλπάκ κοντά στη λίμνη Αράλη.

[…]

«ΤΑ ΝΕΑ», 6.4.1986, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Τα περισσότερα από τα κείμενα που έχουν γραφτεί (σ.σ. για τον Ζαχαριάδη) του χρεώνουν αποκλειστικά σχεδόν τις ευθύνες για τα λάθη που έπληξαν το «ελληνικό επαναστατικό κίνημα» από το 1931 ως το 1956, που ήταν ηγέτης του ΚΚΕ.

«ΤΑ ΝΕΑ», 6.4.1986, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Η 6η Ολομέλεια του ΚΚΕ το 1956 ήταν αυτή που αποφάσισε την καθαίρεσή του από την ηγεσία. Και στην 7η Ολομέλεια του 1957 διαγράφτηκε και από μέλος του ΚΚΕ.

«ΤΑ ΝΕΑ», 6.4.1986, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Όπως αναφέρει ο Αχ. Παπαϊωάννου, το βιβλίο του στηρίζεται στις σημειώσεις που κράτησε στη συνάντηση που είχε με τον Ζαχαριάδη και κατά την οποία ο τέως ηγέτης του ΚΚΕ τού μίλησε για πολλά θέματα που τον αφορούσαν.

[…]

«ΤΑ ΝΕΑ», 6.4.1986, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Να τι λέει ο Νίκος Ζαχαριάδης στο βιβλίο του Αχιλλέα Παπαϊωάννου για τη Συμφωνία της Βάρκιζας:

«Οι διάφορες συμφωνίες ήταν αποτέλεσμα της πρόσδεσης του κινήματος στο άρμα των Εγγλέζων. Δεν ήσαν απαραίτητες οι αποστολές στα ελληνικά βουνά. Έπρεπε να τις αρνηθούν. Ούτε και να υπολογίζουν την εξόριστη κυβέρνηση. Αντάρτικο ήταν. Φοβήθηκαν συνέπειες από μια αποβίβαση Εγγλέζων στα παράλια της Ελλάδας.

Όταν γύρισα από το Νταχάου (σ.σ. είχε παραμείνει έγκλειστος στο διαβόητο ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης από το Νοέμβριο του 1941 έως το Μάιο του 1945), τους είδα μεθυσμένους από ικανοποίηση για το έργο της αντίστασης. Αυτό φαίνεται στην 11η μεταπολεμική Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ (σ.σ. πραγματοποίησε τις εργασίες της στο χρονικό διάστημα 5-10 Απριλίου 1945). Είδα τα πνεύματα των μελών του ΠΓ με απόλυτη αυτοϊκανοποίηση για τα πραχθέντα, όλα τα καλά, αλλά και τα λάθη σωστά. Δυσκολεύτηκα να τους πείσω στο σύνθημα έξω οι Εγγλέζοι από τη χώρα μας. Τη Βάρκιζα τη θεωρούσαν για επιτυχία και πίστευαν στην τήρησή της από δεξιούς και Εγγλέζους.

Ο Νίκος Ζαχαριάδης

Στον Ιωαννίδη (σ.σ. ο λόγος για τον Γιάννη Ιωαννίδη, ανώτατο ηγετικό στέλεχος και οργανωτικό εγκέφαλο του ΚΚΕ στην κρίσιμη δεκαετία του ’40) μόνο είπα ότι η Βάρκιζα είναι λάθος σοβαρό και καθοριστικό, αρχίζοντας από τον Λίβανο, που τώρα δεν μπορούμε να τον καταδικάσουμε γιατί θα πέσουμε σε τυχοδιωκτισμό. Αργότερα ίσως. Ο Ιωαννίδης άνοιξε τα μάτια και με κοίταζε με δυσπιστία κι εκστατικότητα. Σήμερα, του είπα, δε συμφέρει η συζήτηση αυτή και δε χρειάζεται άλλη νύξη στο ζήτημα αυτό. Ο Ιωαννίδης φάνηκε εντάξει, δεν είπε σε κανέναν τίποτε, ούτε έβαλε το ζήτημα σε όργανο».

Για το Δεκέμβρη του ’44:

«Ήταν σε θέση ο ΕΛΑΣ να πετάξει στη θάλασσα τους Εγγλέζους. Εδώ φάνηκε ο συμβιβασμός του ΚΚΕ και η υποχώρηση.

Η δημιουργία της ΚΕ του ΕΛΑΣ με αρχηγό τον Σιάντο και το διώξιμο του Άρη από την Αθήνα, του μόνου ικανού να διεξάγει τον πόλεμο με τους Εγγλέζους στην Αθήνα, τα λέει όλα.

Δυο μεραρχίες στέλνονται στην Ήπειρο, στον Ζέρβα, μεγάλες μεραρχίες του ΕΛΑΣ, αντί να σταλούν στην Αθήνα. Και ο Άρης με τον Σαράφη στην Ήπειρο. Διώχνονται από το κύριο θέατρο των επιχειρήσεων, την Αθήνα, οι πιο ικανοί αρχηγοί του κινήματος και στέλνονται στις κρούσεις με τον Ζέρβα. Τα Δεκεμβριανά ήταν η αρχή του εμφύλιου σπαραγμού με υποκινητές τους Εγγλέζους, για να φτάσει η κατάσταση εκεί που έφτασε».

Για τον Άρη Βελουχιώτη:

«Ήταν άξιος καπετάνιος. Λαϊκός αγωνιστής. Ήταν και έμεινε θρύλος. Άξιος αρχηγός του ΕΛΑΣ. Ένα ατίθασο και λογικό παλικάρι. Ήταν ο νέος Καραϊσκάκης με την πιο πλατιά έννοια σε πανελλαδική κλίμακα.

Ο Άρης Βελουχιώτης μαζί με τον Στέφανο Σαράφη

Τον θυσίασα μπροστά στο τείχος τής τότε ΚΕ του ΚΚΕ. Έχω βαριά την ευθύνη γι’ αυτό και έχω ένα ασήκωτο βάρος στη συνείδησή μου. Έπρεπε να του μηνύσω να μπει στην Αλβανία και θα ’ταν αργότερα ο αρχηγός του ΔΣΕ».

*Αποσπάσματα από δισέλιδο δημοσίευμα των «Νέων» αφιερωμένο στον Νίκο Ζαχαριάδη, στις «θέσεις-απαντήσεις» του ηγέτη του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος για τα δραματικά γεγονότα της δεκαετίας του ’40.

Η «πολιτική διαθήκη» του Ζαχαριάδη —κατά το χαρακτηρισμό των υπευθύνων της εφημερίδας— έφερε τον τίτλο «Πού λάθεψα και πού είχα δίκιο» και είχε δημοσιευτεί την Κυριακή 6 Απριλίου 1986.

Σήμερα συμπληρώνονται 81 χρόνια από την υπογραφή μιας ιστορικής για τη νεότερη Ελλάδα συμφωνίας, της Συμφωνίας της Βάρκιζας, με την οποία επιχειρήθηκε να επουλωθούν οι πληγές των φοβερών και τρομερών Δεκεμβριανών (Δεκέμβριος 1944-Ιανουάριος 1945), να αποκατασταθεί η πολιτική ομαλότητα και να συμφιλιωθούν οι Έλληνες μετά την ολέθρια αδελφοκτόνο σύρραξη που είχε λάβει χώρα αφότου ο ελληνισμός αποτίναξε τον αβάσταχτο ναζιστικό ζυγό (Οκτώβριος 1944).

Η υπογραφείσα στις 12 Φεβρουαρίου 1945 συμφωνία υπήρξε ο καρπός πολυήμερων συνεδριάσεων και διαπραγματεύσεων ανάμεσα στους αντιπροσώπους της κυβέρνησης Πλαστήρα και του ΕΑΜ (Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου), κατόπιν πρωτοβουλίας που είχε αναλάβει ο Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός, ο οποίος εκτελούσε τότε χρέη Αντιβασιλέως.

Την κυβερνητική αντιπροσωπεία στη λεγόμενη Διάσκεψη της Βάρκιζας (στην πραγματικότητα, το πρώτο πρωτόκολλο αυτής υπογράφηκε όχι στη Βάρκιζα, αλλά στη γειτονική Βάρη, στη βίλα Κανελλόπουλου) αποτελούσαν οι Ιωάννης Σοφιανόπουλος, υπουργός Εξωτερικών, Περικλής Ράλλης, υπουργός Εσωτερικών, και Ιωάννης Μακρόπουλος, υπουργός Γεωργίας.

Μέλη της εξουσιοδοτημένης από την Κεντρική Επιτροπή του ΕΑΜ αντιπροσωπείας ήταν οι Γεώργιος Σιάντος, γραμματέας της ΚΕ του ΚΚΕ, Δημήτριος Παρτσαλίδης, γραμματέας της ΚΕ του ΕΑΜ, και Ηλίας Τσιριμώκος, γενικός γραμματέας της ΕΛΔ (Ενώσεως Λαϊκής Δημοκρατίας).

Αναλυτικές πληροφορίες για το χρονικό της υπογραφής και τους όρους της Συμφωνίας της Βάρκιζας μπορείτε να βρείτε σε παλαιότερο σχετικό άρθρο μας.