Όσο φθηναίνουν το αλκοόλ και τα ζαχαρούχα ποτά, ακριβαίνει η δημόσια υγεία
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προειδοποιεί ότι οι χαμηλοί φόροι τροφοδοτούν παχυσαρκία, χρόνιες ασθένειες και τραυματισμούς, ενώ στερούν από τα κράτη πολύτιμα έσοδα πρόληψης
Τα αναψυκτικά με ζάχαρη και το αλκοόλ γίνονται φθηνότερα σχεδόν παντού στον κόσμο. Όχι επειδή μειώθηκε το κόστος παραγωγής τους, αλλά επειδή οι φόροι παραμένουν χαμηλοί, ξεπερασμένοι και σε πολλές περιπτώσεις ανύπαρκτοι. Και αυτή η φαινομενικά «καλή είδηση» για τον καταναλωτή μεταφράζεται σε κάτι πολύ πιο σκοτεινό για τη δημόσια υγεία: περισσότερη παχυσαρκία, περισσότερος διαβήτης, καρδιαγγειακά νοσήματα, καρκίνοι, βία και τραυματισμοί – με τα παιδιά και τους νέους να πληρώνουν δυσανάλογα μεγάλο τίμημα.
Αυτό είναι το βασικό μήνυμα δύο νέων παγκόσμιων εκθέσεων που έδωσε στη δημοσιότητα ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. Η προειδοποίηση είναι σαφής: τα αδύναμα φορολογικά συστήματα επιτρέπουν σε προϊόντα αποδεδειγμένα επιβλαβή για την υγεία να παραμένουν φθηνά και εύκολα προσβάσιμα, την ώρα που τα συστήματα υγείας ασφυκτιούν από το κόστος ασθενειών που θα μπορούσαν σε μεγάλο βαθμό να είχαν προληφθεί.
Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, οι φόροι υγείας είναι από τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία πρόληψης. Όταν οι τιμές αυξάνονται, η κατανάλωση μειώνεται – και μαζί της μειώνονται και οι ασθένειες. Παράλληλα, τα κράτη αποκτούν πολύτιμα έσοδα που μπορούν να επενδυθούν σε υπηρεσίες υγείας, πρόληψη και κοινωνική προστασία. Κι όμως, στην πράξη, οι κυβερνήσεις εισπράττουν μόνο ένα μικρό μέρος από τα τεράστια κέρδη που παράγουν οι αγορές αλκοόλ και ζαχαρούχων ποτών, αφήνοντας το πραγματικό κόστος να βαραίνει την κοινωνία.
Η εικόνα είναι αποκαλυπτική. Περισσότερες από 110 χώρες φορολογούν τα αναψυκτικά με ζάχαρη, κυρίως τα κλασικά ανθρακούχα ποτά. Όμως μεγάλα τμήματα της αγοράς μένουν εκτός: 100% χυμοί φρούτων με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, γλυκά ροφήματα γάλακτος, έτοιμοι καφέδες και τσάγια συχνά δεν φορολογούνται καθόλου. Ο μέσος φόρος αντιστοιχεί μόλις στο 2% της τελικής τιμής ενός τυπικού ζαχαρούχου αναψυκτικού – ποσοστό που δύσκολα επηρεάζει τη συμπεριφορά των καταναλωτών.
Πρόβλημα και με το αλκοόλ
Στο αλκοόλ, η εικόνα δεν είναι καλύτερη. Παρότι σχεδόν όλες οι χώρες επιβάλλουν κάποιον φόρο, τα αλκοολούχα ποτά έχουν γίνει πιο προσιτά τα τελευταία χρόνια, καθώς οι φόροι δεν ακολουθούν τον πληθωρισμό και την αύξηση των εισοδημάτων. Το κρασί, μάλιστα, παραμένει αφορολόγητο σε τουλάχιστον 25 χώρες, κυρίως στην Ευρώπη, παρά τους σαφείς κινδύνους για την υγεία που συνδέονται με την κατανάλωσή του. Το αποτέλεσμα είναι ένα παράδοξο: ενώ η επιστημονική γνώση για τις βλάβες του αλκοόλ είναι πιο ξεκάθαρη από ποτέ, η οικονομική πολιτική το κάνει πιο εύκολα προσβάσιμο.
Οι συνέπειες είναι πολυεπίπεδες. Το φθηνό αλκοόλ συνδέεται με αύξηση της ενδοοικογενειακής βίας, των τροχαίων, των τραυματισμών και των χρόνιων ασθενειών. Τα ζαχαρούχα ποτά τροφοδοτούν την επιδημία παχυσαρκίας και διαβήτη, επιβαρύνοντας τα δημόσια συστήματα υγείας για δεκαετίες. Κι ενώ οι εταιρείες συνεχίζουν να καταγράφουν υψηλά κέρδη, το κόστος μετακυλίεται στους φορολογούμενους και στις επόμενες γενιές.
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι η κοινωνία φαίνεται πιο ώριμη από τις κυβερνήσεις. Σε διεθνή έρευνα κοινής γνώμης, η πλειονότητα των πολιτών δήλωσε υπέρ της αύξησης των φόρων στο αλκοόλ και στα ζαχαρούχα ποτά. Παρ’ όλα αυτά, η πολιτική βούληση παραμένει περιορισμένη, συχνά λόγω πιέσεων από ισχυρά οικονομικά συμφέροντα.
Ο ΠΟΥ καλεί πλέον τις χώρες να αλλάξουν πορεία και να επανασχεδιάσουν ριζικά τους φόρους υγείας. Στο πλαίσιο μιας νέας διεθνούς πρωτοβουλίας, προτείνει τη σταδιακή αύξηση των πραγματικών τιμών τριών προϊόντων – καπνού, αλκοόλ και ζαχαρούχων ποτών – έως το 2035, ώστε να γίνουν λιγότερο προσιτά με την πάροδο του χρόνου. Το διακύβευμα δεν είναι μόνο δημοσιονομικό, αλλά βαθιά κοινωνικό.
Γιατί όσο το αλκοόλ και η ζάχαρη γίνονται φθηνότερα, η υγεία γίνεται ακριβότερη. Και το τίμημα, αργά ή γρήγορα, το πληρώνουν όλοι.
Υποψήφιο για 8 Όσκαρ είναι το ρομαντικό δράμα της Κλόι Ζάο, με τίτλο Άμνετ που κλέβει τις εντυπώσεις στις σκοτεινές αίθουσες. Αυτές είναι οι νέες ταινίες της εβδομάδας.
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Κυριακή 25.01.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/01/mohammad-alizade-91PVsccQXbc-unsplash-1-315x220.jpg)
![Γροιλανδία: Οι δυτικοί σύμμαχοι ενισχύουν την παρουσία τους στην Αρκτική [γράφημα]](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2026/01/greenland8-300x300.jpg)
![Ο κυβερνήτης της Μινεσότα Τιμ Γουάλτς αποφάσισε να αναπτύξει την Εθνοφρουρά [βίντεο]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/01/2026-01-17T011312Z_868012131_RC25VIAKNC5V_RTRMADP_5_USA-TRUMP-MINNESOTA-INVESTIGATION-315x220.jpg)
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442