Όταν το πετρέλαιο άλλαξε την ώρα: Ο χειμώνας που η Αμερική ξυπνούσε στο σκοτάδι
Τον χειμώνα του 1974, η πετρελαϊκή κρίση οδήγησε τις ΗΠΑ σε ένα παράξενο πείραμα: θερινή ώρα μέσα στον Ιανουάριο. Τα ρολόγια πήγαν μπροστά, ο ήλιος άργησε να φανεί και μια χώρα ξυπνούσε στο σκοτάδι.
Τον Ιανουάριο του 1974, εκατομμύρια Αμερικανοί άνοιξαν τα μάτια τους για να ξεκινήσουν μια νέα μέρα – αλλά έξω ήταν ακόμη νύχτα. Όχι επειδή είχε αλλάξει ο καιρός ή επειδή ξημέρωνε αργά. Επειδή η κυβέρνηση είχε αλλάξει την ώρα.
Μέσα στη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση που είχε γνωρίσει η χώρα από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον πήρε μια απόφαση που έμοιαζε απλή αλλά αποδείχθηκε βαθιά ανατρεπτική: επέβαλε θερινή ώρα για ολόκληρο τον χρόνο, ακόμη και μέσα στον χειμώνα. Τα ρολόγια πήγαν μία ώρα μπροστά ήδη από τις 6 Ιανουαρίου, δύο μήνες νωρίτερα από το καθιερωμένο.
Η λογική ήταν ξεκάθαρη. Περισσότερο φως τα απογεύματα σήμαινε λιγότερη ανάγκη για ηλεκτρικό ρεύμα, λιγότερη κατανάλωση καυσίμων και – θεωρητικά – εξοικονόμηση περίπου 150.000 βαρελιών πετρελαίου την ημέρα. Στην πράξη, όμως, αυτό σήμαινε ότι το πρωινό σκοτάδι απλωνόταν βαθύτερα στην καθημερινότητα: παιδιά πήγαιναν σχολείο πριν χαράξει, εργαζόμενοι ξεκινούσαν τη μέρα τους χωρίς ήλιο και οι αγρότες προσπαθούσαν να συγχρονίσουν ζώα που φυσικά δεν καταλάβαιναν από ρολόγια.
Σε αυτή τη φωτογραφία αρχείου της 29ης Απριλίου 1974, ο πρόεδρος Ρίτσαρντ Μ. Νίξον δείχνει τις απομαγνητοφωνήσεις των κασετών του Λευκού Οίκου, αφού ανακοίνωσε σε πανεθνικά μεταδιδόμενο διάγγελμα ότι θα τις παραδώσει στους ερευνητές της Βουλής που χειρίζονταν τη διαδικασία παραπομπής (impeachment), στην Ουάσινγκτον. Οι τελευταίες 340 ώρες από τις κασέτες του Λευκού Οίκου του Νίξον δόθηκαν στη δημοσιότητα την Τετάρτη 21 Αυγούστου 2013, μαζί με περισσότερες από 140.000 σελίδες γραπτού υλικού.
Η κρίση που αιφνιδίασε μια χώρα καλομαθημένη στο φθηνό πετρέλαιο
Για δεκαετίες, η ευημερία των ΗΠΑ είχε βασιστεί σε μια δεδομένη πραγματικότητα: άφθονο και φθηνό πετρέλαιο. Αυτό κατέρρευσε τον Οκτώβριο του 1973, όταν οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες της Μέσης Ανατολής αποφάσισαν να χρησιμοποιήσουν την ενέργεια ως πολιτικό όπλο, επιβάλλοντας εμπάργκο στις χώρες που στήριζαν το Ισραήλ στον πόλεμο της εποχής.
Οι τιμές εκτοξεύθηκαν, τα πρατήρια άρχισαν να ξεμένουν από καύσιμα και οι ουρές των αυτοκινήτων έγιναν σύνηθες θέαμα. Για πρώτη φορά, οι Αμερικανοί ένιωσαν ότι η ενέργεια δεν είναι ανεξάντλητη. Και μαζί της, ούτε ο τρόπος ζωής τους.
Ο Νίξον, σε τηλεοπτικό διάγγελμα τον Νοέμβριο του 1973, μίλησε για «εθνική προσπάθεια». Ζήτησε από τους πολίτες να χαμηλώσουν ταχύτητες στους δρόμους, να μοιράζονται αυτοκίνητα, να περιορίσουν τις πτήσεις, να αποδεχθούν χαμηλότερη θέρμανση σε σπίτια και γραφεία. Ακόμη και η βιομηχανία στράφηκε ξανά στον άνθρακα, με κόστος όμως για το περιβάλλον, καθώς πολλά αντιρρυπαντικά μέτρα μπήκαν στο περιθώριο.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ρίτσαρντ Νίξον και ο σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας Χένρι Κίσινγκερ στέκονται δίπλα σε ένα παράθυρο στο Οβάλ Γραφείο, ΗΠΑ 10 Φεβρουαρίου, 1971., Richard Nixon Presidential Library/Handout via REUTERS
Θέρμανση, θερμοστάτες και… υγεία
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά – και συζητημένα – σημεία του διαγγέλματος του Νίξον ήταν η προτροπή να μειωθεί η θερμοκρασία σε σπίτια και χώρους εργασίας κατά έξι βαθμούς Φαρενάιτ. Προσπαθώντας να κατευνάσει τις αντιδράσεις, ο πρόεδρος επικαλέστηκε ακόμη και ιατρικές συμβουλές, λέγοντας ότι χαμηλότερες θερμοκρασίες είναι πιο υγιεινές από τα υπερθερμασμένα σπίτια.
Το μήνυμα ήταν σαφές: η κρίση δεν θα λυνόταν χωρίς προσωπικές θυσίες. Σε αντίθεση όμως με τα υπόλοιπα μέτρα, η αλλαγή της ώρας παρουσιάστηκε ως κάτι σχεδόν ανώδυνο – μια μικρή ενόχληση που θα μοιράζονταν όλοι εξίσου.
Σε αυτή τη φωτογραφία αρχείου της 31ης Ιανουαρίου 1973, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ρίτσαρντ Νίξον μιλά σε συνέντευξη Τύπου στον Λευκό Οίκο, επαναλαμβάνοντας την έκκλησή του για περιορισμό των λεγόμενων «Saturday night specials», στον απόηχο του πυροβολισμού και του θανάτου του γερουσιαστή Τζον Στένις από το Μισισίπι, την προηγούμενη ημέρα. Λίγοι πρόεδροι στη σύγχρονη ιστορία έδειξαν τόσο έντονο ενδιαφέρον για τον έλεγχο των όπλων όσο ο Νίξον. (AP Photo)
Από την αποδοχή στη δυσφορία
Αρχικά, η κοινωνία έδειξε κατανόηση. Δημοσκοπήσεις έδειχναν ότι η πλειοψηφία των πολιτών στήριζε το μέτρο, πιστεύοντας ότι ήταν προσωρινό και αναγκαίο. Πολύ σύντομα όμως, η καθημερινή εμπειρία άλλαξε το κλίμα.
Τα σκοτεινά πρωινά άρχισαν να συνδέονται με αύξηση ατυχημάτων. Μόλις μία ημέρα μετά την εφαρμογή της θερινής ώρας, τέσσερις έφηβοι στο Κονέκτικατ παρασύρθηκαν από αυτοκίνητα πηγαίνοντας στο σχολείο. Οι εφημερίδες μιλούσαν για «δεύτερη σκοτεινή εποχή», ενώ γονείς, δάσκαλοι και αγρότες εξέφραζαν ανοιχτά τη δυσαρέσκειά τους.
Μέσα σε λίγες εβδομάδες, η αρχική υποστήριξη κατέρρευσε. Από σχεδόν 80%, η αποδοχή έπεσε κάτω από το 50%. Η ιδέα ότι μια αλλαγή ώρας θα έλυνε ένα τόσο βαθύ πρόβλημα άρχισε να μοιάζει υπερβολικά αισιόδοξη.
Αχρονολόγητη, αυθόρμητη φωτογραφία του Ρίτσαρντ Μ. Νίξον στο γραφείο του στο Οβάλ Γραφείο, τραβηγμένη κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων ταινίας που προοριζόταν να προβληθεί στο συνέδριο των Ρεπουμπλικανών. Τα Εθνικά Αρχεία επρόκειτο να δώσουν στη δημοσιότητα 500 ώρες ηχητικών κασετών του Νίξον στις 28 Φεβρουαρίου 2002, τη μεγαλύτερη μεμονωμένη δημοσιοποίηση υλικού που είχε πραγματοποιήσει ποτέ η κυβερνητική βιβλιοθήκη. Ποιότητα εικόνας από την πηγή. REUTERS/HO/National Archives–Oliver Atkins
Ένα πείραμα με σύντομη ζωή αλλά έντονο αποτύπωμα
Το πείραμα της ώρας δεν άντεξε. Τον Οκτώβριο του 1974, λίγους μήνες μετά την παραίτηση του Νίξον λόγω του σκανδάλου Γουότεργκεϊτ, η νέα κυβέρνηση υπέγραψε την κατάργησή του.
Η πετρελαϊκή κρίση πέρασε, αλλά οι συνέπειές της έμειναν. Η αμερικανική οικονομία μπήκε σε μια δύσκολη δεκαετία στασιμοπληθωρισμού, με υψηλή ανεργία και πληθωρισμό – κάτι αδιανόητο για τη μεταπολεμική Αμερική. Ταυτόχρονα, άνοιξε για πρώτη φορά σοβαρά η συζήτηση για ενεργειακή εξοικονόμηση, εναλλακτικές πηγές και πιο αποδοτικά αυτοκίνητα. Τα τεράστια, ενεργοβόρα οχήματα άρχισαν σταδιακά να χάνουν την αίγλη τους.
Όσο για εκείνον τον χειμώνα του 1974, έμεινε στη μνήμη ως η περίοδος που μια ολόκληρη χώρα ξυπνούσε στο σκοτάδι, πιστεύοντας ότι με μια απλή κίνηση του ρολογιού μπορούσε να κερδίσει χρόνο – και ίσως να καθυστερήσει το τέλος μιας εποχής αφθονίας.
*Με πληροφορίες από: BBC
- Νεκρός σε συντριβή ελικοπτέρου ρώσος μεγιστάνας – Βίντεο
- Ο Ντάρεν Φλέτσερ έστειλε «μήνυμα»
- Νέα Αριστερά: Προκλητική η κυβέρνηση, καταστολή και ψίχουλα για αγρότες και κτηνοτρόφους
- «Έρχεται βαθύς χειμώνας και χιόνια ως τη θάλασσα» – Προειδοποίηση για έντονα φαινόμενα τις επόμενες ημέρες
- Ρωσία: Η πρώτη αντίδραση της Μόσχας στην κατάληψη του ρωσικού τάνκερ από τις ΗΠΑ
- ΣΥΡΙΖΑ για την αποκάλυψη In για υποκλοπές: Το πρόβλημα δεν είναι μόνο δικαστικό, αλλά βαθιά θεσμικό και πολιτικό
- «Ντόναλντ, σε ικετεύω»: Ο Τραμπ γελοιοποιεί τον Μακρόν για τις διαπραματεύσεις σχετικά με τους δασμούς
- Κύπελλο Ελλάδος Betsson: Την Τετάρτη 14/1 θα διεξαχθούν οι προημιτελικοί
Χρηματιστήριο Αθηνών: Κέρδη στην αγορά με «έκρηξη» τζίρου και καταιγισμού πακέτων
Ακολουθήστε το in.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Τετάρτη 07.01.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/01/diego-ph-ERDe79VhS1o-unsplash-315x220.jpg)
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442
